Vimuttāyatanapañcakavaṇṇanā
322. Vimuttiyā vaṭṭadukkhato vimuccanassa āyatanāni kāraṇāni vimuttāyatanānīti āha ‘‘ vimuccanakāraṇānī ’’ ti .
Pāḷiatthaṃ jānantassāti ‘‘ idha sīlaṃ āgataṃ , idha samādhi , idha paññā ’’ tiādinā taṃ taṃ pāḷiatthaṃ yāthāvato jānantassa .
Pāḷiṃ jānantassāti tadatthajotanaṃ pāḷiṃ yāthāvato upadhārentassa .
Taruṇapītīti sañjātamattā mudukā pīti jāyati .
Kathaṃ jāyati ?
Yathādesitadhammaṃ upadhārentassa tadanucchavikameva attano kāyavacīmanosamācāraṃ pariggaṇhantassa somanassappattassa pamodalakkhaṇaṃ pāmojjaṃ jāyati .
Tuṭṭhākārabhūtā balavapītīti purimuppannāya pītiyā vasena laddhāsevanattā ativiya tuṭṭhākārabhūtā kāyacittadarathapassambhanasamatthāya passaddhiyā paccayo bhavituṃ samatthā balappattā pīti jāyati .
Yasmā nāmakāye passaddhe rūpakāyopi passaddho eva hoti , tasmā ‘‘ nāmakāyo paṭipassambhati ’’ icceva vuttaṃ .
Sukhaṃ paṭilabhatīti vakkhamānassa cittasamādhānassa paccayo bhavituṃ samatthaṃ cetasikaṃ nirāmisaṃ sukhaṃ paṭilabhati vindati .
‘‘ Samādhiyatī ’’ ti ettha na yo koci samādhi adhippeto , atha kho anuttarasamādhīti dassento ‘‘ arahatta phalasamādhinā samādhiyatī ’’ ti āha .
‘‘ Ayañhī ’’ tiādi tassā desanāya tādisassa puggalassa yathāvuttasamādhipaṭilābhassa kāraṇabhāvavibhāvanaṃ .
Tassa vimuttāyatanabhāvo .
Osakkitun ti nayituṃ .
Samādhiyeva samādhinimittan ti kammaṭṭhānapāḷiāruḷho samādhiyeva parato uppajjanakabhāvanāsamādhissa kāraṇabhāvato samādhinimittaṃ .
Tenāha ‘‘ ācariyasantike ’’ tiādi .
Vimutti
P3.327 vuccati arahattaṃ sabbaso kilesehi paṭippassaddhivimuttīti katvā .
Paripācentīti sādhenti nipphādenti .Aniccānupassanāñāṇe nissayapaccayabhūte uppannasaññā , tena ñāṇena sahagatāti attho .
Sesesupi
M3.252 eseva nayo .Yaṃ panettha vattabbaṃ , taṃ visuddhimaggasaṃvaṇṇanāyaṃ ( visuddhi . ṭī .1.37,306) vuttanayena veditabbaṃ .
Pañcakavaṇṇanā niṭṭhitā .