Issues
Select Version
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

Abyākataṭṭhānādivaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Abyākataṭṭhānādivaṇṇanā

189.‘‘ Asamataṃ kathetvā ’’ ti vatvā samopi nāma koci natthi , kuto uttaritaroti dassetuṃ ‘‘ anuttaratan ’’ ti vuttaṃ . Sā panāyaṃ asamatā , anuttaratā ca sabbaññutaṃ pūretvā ṭhitāti dassetuṃ ‘‘ sabbaññutan ’’ ti vuttaṃ . Sā sabbaññutā saddhammavaracakkavattibhāvena loke pākaṭā jātāti dassetuṃ ‘‘ dhammarājabhāvaṃ kathetvā ’’ ti vuttaṃ . Tathā sabbaññubhāvena ca satthā imesu diṭṭhigatavipallāsesuP3.123 evaṃ paṭipajjatīti dassento ‘‘ idānī ’’ tiādimāha . Tattha sīhanādan ti abhītanādaṃ seṭṭhanādaṃ . Seṭṭhanādo hesa , yadidaṃ ṭhapanīyassa pañhassa ṭhapanīyabhāvadassanaṃ . Ṭhapanīyatā cassa pāḷiāruḷhā eva ‘‘ na hetan ’’ tiādinā .
Yathā upacitakammakilesena itthattaṃ āgantabbaṃ , tathā naṃ āgatoti tathāgato , satto . Tathā hi so rūpādīsu satto visattoti katvā ‘‘ satto ’’ ti ca vuccati . Itthattan ti ca paṭiladdhattā tathā paccakkhabhūto attabhāvoti veditabbo .
‘‘ Atthasaṃhitaṃ na hotī ’’ ti iminā ubhayattha vidhuratādassanena niratthakavippalāpataṃ tassa vādassa vibhāveti , ubhayalokatthavidhurampi samānaṃ ‘‘ kiṃ nu kho vivaṭṭanissitan ’’ ti koci āsaṅkeyyāti tadāsaṅkānivattanatthaṃ ‘‘ na ca dhammasaṃhitan ’’ ti vuttaṃ .
Tenāha ‘‘ navalokuttaradhammanissitaṃ na hotī ’’ ti .
Yadipi taṃ na vivaṭṭogataṃ hoti , vivaṭṭassa pana adhiṭṭhānabhūtaṃV3.87 nu khoti koci āsaṅkeyyāti tadāsaṅkānivattanatthaṃ ‘‘ na ādibrahmacariyakan ’’ tiādi vuttaṃ .
190. KāmaṃM3.97 taṇhāpi dukkhasabhāvattā ‘‘ dukkhan ’’ ti byākātabbā , pabhavabhāvena pana sā tato visuṃ kātabbāti ‘‘ taṇhaṃ ṭhapetvā ’’ ti vuttaṃ .
Tenāha ‘‘ tasseva dukkhassa pabhāvikā ’’ tiādi . Nanu ca avijjādayopi dukkhassa samudayoti ? Saccaṃ samudayo , tassā pana kammassa vicittabhāvahetuto , dukkhuppādane visesapaccayabhāvato ca sātisayo samudayaṭṭhoti sā eva suttesu tathā vuttā . Tenāha ‘‘ taṇhā dukkhasamudayotiP3.124 byākatan ’’ ti .
Ubhinnaṃ appavattīti dukkhasamudayānaṃ appavattinimittaṃ .
‘‘ Dukkhaparijānano ’’ tiādi maggakiccadassanaṃ , tena maggassa bhāvanatthopi atthato dassitovāti daṭṭhabbaṃ . Na hi bhāvanābhisamayena vinā pariññābhisamayādayo sambhavantīti .
Saccavavatthāpanaṃ appamādapaṭipattibhāvato asammohakalyāṇakittisaddādinimittatāya yathā sātisayaṃ idhalokatthāvahaṃ , evaṃ yāva ñāṇassa tikkhavisadabhāvappattiyā abhāvena navalokuttaradhammasampāpakaṃ na hoti , tāva tattha tattha sampattibhave abbhudayasampatti anugatameva siyāti vuttaṃ ‘‘ etaṃ idhalokaparalokatthanissitan ’’ ti . Navalokuttaradhammanissitan ti navavidhampi lokuttaradhammaṃ nissāya pavattaṃ tadadhigamūpāyabhāvato . Yasmā saccasambodhaṃ uddissa sāsanabrahmacariyaṃ vussati , na aññadatthaṃ , tasmā etaṃ saccavavatthāpanaṃ ‘‘ ādipadhānan ’’ ti vuttaṃ paṭhamataraṃ citte ādātabbato .