Issues
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

Navadhammavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

359.( Kha ) visuddhin ti ñāṇadassanavisuddhiṃ , accantavisuddhimeva vā . Catupārisuddhisīlan ti pātimokkhasaṃvarādinirupakkiliṭṭhatāya catubbidhaparisuddhivantaṃ sīlaṃ .
Pārisuddhipadhāniyaṅgan ti puggalassa parisuddhiyā padhānabhūtaṃ aṅgaṃ . Tenāha ‘‘ parisuddhabhāvassa padhānaṅgan ’’ ti .
Samathassa visuddhibhāvo vodānaṃ paguṇabhāvena paricchinnanti āha ‘‘ aṭṭha paguṇasamāpattiyo ’’ ti . Vigatupakkilesañhi ‘‘ paguṇan ’’ ti vattabbataṃ labbhati , na saupakkilesaṃ hānabhāgiyādibhāvappattito .
Sattadiṭṭhimalavisuddhito nāmarūpaparicchedo diṭṭhivisuddhi . Yasmā nāmarūpaṃ nāma sappaccayameva , tasmā taṃ pariggaṇhantena atthato tassa sappaccayatāpi pariggahitā eva hotīti vuttaṃ ‘‘ diṭṭhivisuddhīti sappaccayaṃ nāmarūpadassanan ’’ ti .
Paccayapariggaho addhattayakaṅkhāmalavidhamanato kaṅkhāvitaraṇavisuddhi . Yasmā pana nāmarūpassa paccayaṃ pariggaṇhantena tīsu addhāsu kaṅkhāmalavitaraṇapaccayākārāvabodhavaseneva hoti , tasmā ‘‘ paccayākārañāṇan ’’ tiādi vuttaṃ yathā kaṅkhāvitaraṇavisuddhi ‘‘ dhammaṭṭhitiñāṇan ’’ ti vuccati .
Maggāmagge ñāṇan ti maggāmagge vavatthapetvā ṭhitañāṇaṃ .
Ñāṇan tiM3.288 idha taruṇavipassanā kathitā tesaṃ bhikkhūnaṃ ajjhāsayavasena ‘‘ ñāṇadassanavisuddhī ’’ ti vuṭṭhānagāminiyā vipassanāya vuccamānattā .
Yadi ‘‘ ñāṇadassanavisuddhī ’’ ti vuṭṭhānagāminivipassanā adhippetā ,‘‘ paññā ’’ ti caV3.260 arahattaphalapaññā , maggo pana kathantiP3.369 ? Maggo bahukārapade virāgaggahaṇena gahito . Vakkhati hi ‘‘ idha bahukārapade maggo kathito ’’ ti ( dī . ni . aṭṭha .3.359).
( Cha ) cakkhādidhātunānattan ti cakkhādirūpādicakkhuviññāṇādidhātūnaṃ vemattataṃ nissāya . Cakkhusamphassādinānattan ti cakkhusamphassasotasamphassaghānasamphassādisamphassavibhāgaṃ .
Saññānānattan ti ettha rūpasaññādisaññānānattampi labbhateva , taṃ pana kāmasaññādiggahaṇeneva gayhati . Kāmasaññādīti ādi -saddena byāpādasaññādīnaṃ gahaṇaṃ .
Saññānidānattā papañcasaṅkhānaṃ ‘‘ saññānānattaṃ paṭicca saṅkappanānattan ’’ ti vuttaṃ ,‘‘ yaṃ saṅkappeti , taṃ papañcetī ’’ ti vacanato ‘‘ saṅkappanānattaṃ paṭicca chandanānattan ’’ ti vuttaṃ .
Chandanānattan ti ca taṇhāchandassa nānattaṃ .
Rūpapariḷāhoti rūpavisayo rūpābhipatthanāvasena pavatto kilesapariḷāho . Saddapariḷāhoti etthāpi eseva nayo . Kileso hi uppajjamāno appattepi ārammaṇe patto viya pariḷāhova uppajjati .
Tathābhūtassa pana kilesachandassa vasena rūpādipariyesanā hotīti āha ‘‘ pariḷāhanānattatāya rūpapariyesanādinānattaṃ uppajjatī ’’ ti .
Tathā pariyesantassa sace taṃ rūpādi labbheyya , taṃ sandhāyāha ‘‘ pariyesanādinānattatāya rūpapaṭilābhādinānattaṃ uppajjatī ’’ ti .
( Ja ) maraṇānupassanāñāṇeti maraṇassa anupassanāvasena pavattañāṇe , maraṇānussatisahagatapaññāyāti attho .
Āhāraṃ pariggaṇhantassāti gamanādivasena āhāraṃ paṭikkūlato pariggaṇhantassa .
Ukkaṇṭhantassāti nibbindantassa katthacipi asajjantassa .