Iddhipāṭihāriyakathāvaṇṇanā
20. Nicayanaṃ dhanadhaññānaṃ sañcayanaṃ nicayo , tattha niyuttāti necayikā , gahapati eva necayikā gahapatinecayikā .
Ettakāni jaṅghasahassānīti parimāṇābhāvato sahassehipi aparimāṇagaṇanā .
Tenevāti imassa vasena sannipatitāya evaṃ mahatiyā parisāya bandhanamokkhaṃ kātuṃ labbhati , eteneva kāraṇena .
21. Cittutrāsabhayan ti cittassa utrāsanākārena pavattabhayaṃ , na ñāṇabhayaṃ , nāpi ‘‘ bhāyati etasmā ’’ ti evaṃ vuttaṃ ārammaṇabhayaṃ .
Chambhitattan ti teneva cittutrāsabhayena sakalasarīrassa chambhitabhāvo .
Lomahaṃsoti teneva bhayena , tena ca chambhitattena sakalasarīre lomānaṃ
M3.9 haṭṭhabhāvo , so pana tesaṃ bhittiyaṃ nāgadantānaṃ viya uddhaṃmukhatāti āha ‘‘ lomānaṃ uddhaggabhāvo ’’ ti .Antantena āvijjhitvāti attano nisīdanatthaṃ nigūḷhaṭṭhānaṃ upaparikkhanto paribbājakārāmaṃ pariyantena anusaṃyāyitvā , kassacideva sunakkhattassa vā sunakkhattasadisassa vā sabbaññupaṭiññaṃ appahāya satthu sammukhībhāve sattadhā tassa muddhāphalanaṃ dhammatā .
Tena vuttaṃ ‘‘ mā nassatu bālo ’’ tiādi .
22. Saṃsappatīti tattheva pāsāṇaphalake bāladārako viya uṭṭhātuṃ asakkonto avasīdanavasena ito
P3.12 cito ca saṃsappati .
Tenāha ‘‘ osīdatī ’’ ti .Tattheva sañcaratīti tasmiṃyeva pāsāṇe ānisadupaṭṭhino sañcalanaṃ nisajjavaseneva sañcarati , na uṭṭhāya padasā .
23. Vinaṭṭharūpoti
V3.9 sambhāvanāya vināsena , lābhassa vināsena ca vinaṭṭhasabhāvo .
Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā . 25. Goyuttehīti balavantabalībaddayojitehi .
26. Tassāti jāliyassa .
Ayañhi maṇḍisena paribbājakena saddhiṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ suṇi , tato puretaraṃ bhagavato guṇānaṃ ajānanakāle ayaṃ pavatti .
Tenevāha ‘‘ tiṭṭhatu tāva pāṭihāriyaṃ … pe … parājayo bhavissatī ’’ ti .
27. Tiṇasīhoti tiṇasadisaharitavaṇṇo sīho .
Kāḷasīhoti kāḷavaṇṇo sīho .
Paṇḍusīhoti paṇḍuvaṇṇo sīho .
Kesarasīhoti kesaravanto setavaṇṇo , lohitavaṇṇo vā sīho .
Migaraññoti ettha miga -saddo kiñcāpi pasadakuruṅgādīsu kesucideva catuppadesu niruḷho , idha pana sabbasādhāraṇavasenāti dassento ‘‘ migaraññoti sabbacatuppadānaṃ rañño ’’ ti vuttaṃ .
Āgantvā seti etthāti āsayo , nivāsanaṭṭhānaṃ .
Sīhanādan ti parissayānaṃ sahanato , paṭipakkhassa ca hananato ‘‘ sīho ’’ ti laddhanāmassa migādhipassa ghosaṃ , so pana tena yasmā kutocipi abhītabhāvena pavattīyati , tasmā vuttaṃ ‘‘ abhītanādan ’’ ti .
Tattha tattha tāsu tāsu disāsu gantvā caritabbatāya
M3.10 bhakkhitabbatāya gocaro ghāsoti āha ‘‘ gocarāyāti āhāratthāyā ’’ ti .Varaṃ
P3.13 varan ti migasaṅghe migasamūhe mudumaṃsatāya varaṃ varaṃ mahiṃsavanavarāhādiṃ vadhitvāti yojanā .
Tenāha ‘‘ thūlaṃ thūlan ’’ ti .
Varavarabhāvena hi tassa varabhāvo icchito .Sūrabhāvaṃ sannissitaṃ sūrabhāvasannissitaṃ , tena .
Sūrabhāvenāpi hi ‘‘ kiṃ ime pāṇake dubbale hantvā ’’ ti appathāmesu pāṇesu kāruññaṃ upatiṭṭhati .
28. Vighāsoti parassa bhakkhitasesatāya virūpo ghāso vighāso , ucchiṭṭhaṃ .
Tenāha ‘‘ bhakkhitātirittamaṃsan ’’ ti , tasmiṃ vighāse , vighāsanimittanti attho .
Asmimānadosenāti asmimānadosahetu , ahaṃkāranimittanti attho .
So panassa asmimāno yathā uppajji , taṃ dassetuṃ ‘‘ tatrāyan ’’ tiādi vuttaṃ .
‘‘ Segālakaṃyevā ’’ tipi pāṭho , yathāvuttova attho .
Bheraṇḍakaṃyevāti bheraṇḍasakuṇaravasadisaṃyeva , bheraṇḍo nāma eko pakkhī dvimukho , tassa kira saddo ativiya virūpo
V3.10 amanāpo .
Tenāha ‘‘ appiyaamanāpasaddamevā ’’ ti .Sammāpaṭipattiyā visesato suṭṭhu gatāti sugatā , sammāsambuddhā .
Te apadāyanti sodhenti sattasantānaṃ etehīti sugatāpadānāni , tisso sikkhā .
Yasmā tāhi te ‘‘ sugatā ’’ ti lakkhīyanti , tā ca tesaṃ ovādabhūtā , tasmā ‘‘ sugatalakkhaṇesū ’’ tiādi vuttaṃ .
Yadi tā sugatassa lakkhaṇabhūtā , sāsanabhūtā ca , kathaṃ panesa pāthikaputto tattha tāsu sikkhāsu jīvati , ko tassa tāhi sambandhoti āha ‘‘ etassa hī ’’ tiādi .
Sambuddhānaṃ demāti dentīti buddhasaññāya dentīti adhippāyo .
Tena esa … pe … jīvati nāma na sugatanvayaajjhupagamanato .
‘‘ Tathāgate ’’ tiādi
P3.14 ekatte puthuvacananti āha ‘‘ tathāgatan ’’ tiādi .Bahuvacanaṃ eva garusmiṃ ekasmimpi bahuvacanappayogato ekavacanaṃ viya vuttaṃ vacanavipallāsena .
29. Samekkhitvāti samaṃ katvā micchādassanena apekkhitvā , taṃ pana apekkhanaṃ tathā maññanamevāti āha ‘‘ maññitvā ’’ ti .
Pubbe vuttaṃ samekkhanampi maññanaṃ evāti vuttaṃ ‘‘ amaññīti puna amaññitthā ’’ ti , tena aparāparaṃ tassa maññanappavattiṃ dasseti .
Bheraṇḍakaravaṃ kosati vikkosatīti kotthu .
30. Te
M3.11 te pāṇe byāpādento ghasatīti byagghoti iminā nibbacanena ‘‘ byaggho ’’ ti migarājassapi siyā nāmanti āha ‘‘ byagghoti maññatīti sīhohamasmīti maññatī ’’ ti .
Yadipi yathāvuttanibbacanavasena sīhopi ‘‘ byaggho ’’ ti vattabbataṃ arahati , byaggha-saddo pana migarāje eva niruḷhoti dassento ‘‘ sīhena vā ’’ tiādimāha . 31. Sīhena vicaritavane saṃvaḍḍhattā vuttaṃ ‘‘ mahāvane suññavane vivaḍḍho ’’ ti .