Pubbantasahagatadiṭṭhinissayavaṇṇanā
191. Taṃ mayā byākatamevāti taṃ mayā tathā byākatameva , byākātabbaṃ nāma mayā abyākataṃ natthīti byākaraṇāvekallena attano dhammasudhammatāya buddhasubuddhataṃ vibhāveti .
Tenāha ‘‘ sīhanādaṃ nadanto ’’ ti .
Purimuppannā diṭṭhiyo aparāparuppannānaṃ diṭṭhīnaṃ avassayā hontīti ‘‘ diṭṭhiyova diṭṭhinissayā ’’ ti vuttaṃ .
Diṭṭhigatikāti diṭṭhigatiyo , diṭṭhippavattiyoti attho .
Idameva dassanaṃ saccan ti ‘‘ sassato attā ca loko cā ’’ ti idameva dassanaṃ saccaṃ amoghaṃ aviparītaṃ .
Aññesaṃ vacanaṃ moghan ti ‘‘ asassato attā ca loko
P3.125 cā ’’ ti evamādikaṃ aññesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ vacanaṃ moghaṃ tucchaṃ , micchāti attho .Na sayaṃ kātabboti asayaṃkāroti āha ‘‘ asayaṃkato ’’ ti , yādicchikattāti adhippāyo .
192. Atthi
M3.98 khoti ettha kho -saddo pucchāyaṃ , atthi nūti ayamettha atthoti āha ‘‘ atthiV3.88 kho idaṃ āvuso vuccatī ’’ tiādi .Āvuso yaṃ tumhehi ‘‘ sassato attā ca loko cā ’’ ti vuccati , idamatthi kho idaṃ vācāmattaṃ , no natthi , tasmā vācāvatthumattato tassa yaṃ kho te evamāhaṃsu ‘‘ idameva saccaṃ moghaṃ aññan ’’ ti , taṃ tesaṃ nānujānāmīti evamettha attho ca yojanā ca veditabbā .
Yaṃ panettha vattabbaṃ , taṃ brahmajālaṭīkāyaṃ ( dī . ni . ṭī .1.30) vuttameva .
Diṭṭhipaññattiyāti diṭṭhiyā paññāpane ‘‘ evaṃ esā diṭṭhi uppannā ’’ ti tassā diṭṭhiyā samudayato , atthaṅgamato , assādato , ādīnavato , nissaraṇato ca yāthāvato paññāpane .
Aviparītavuttiyā samena ñāṇena samaṃ kañci neva samanupassāmi .
Adhipaññattīti abhiññeyyadhammapaññāpanā .
Yaṃ ajānantā bāhirakā diṭṭhipaññattiyeva allīnāti tañca paññattito ajānantā thāmasā parāmāsā abhinivissa voharanti .
Ettha ca yāyaṃ ‘‘ diṭṭhipaññatti nāmā ’’ ti vuttā diṭṭhiyā diṭṭhigatikehi evaṃ gahitatāya vibhāvanā , tattha ca bhagavato uttaritaro nāma koci natthi , svāyamattho brahmajāle ( dī . ni . aṭṭha .1.30) vibhāvito eva .
‘‘ Adhipaññattī ’’ ti vuttā pana vibhāviyamānā lokassa nibbidāhetubhāvena bahulīkārāti tassā vasena bhagavā anuttarabhāvaṃ pavedento ‘ neva attanā samasamaṃ samanupassāmī ’ ti sīhanādaṃ nadī ’’ ti keci .
Aṭṭhakathāyaṃ ( dī . ni . aṭṭha .3.192) pana ‘‘ yañca vuttaṃ ‘ paññattiyā ’ ti yañca ‘ adhipaññattī ’ ti
P3.126 , ubhayametaṃ atthato ekan ’’ ti ‘‘ idha pana paññattiyāti etthāpi paññatti ceva adhipaññatti ca adhippetā , adhipaññattīti etthāpī ’’ ti ca vuttā , ubhayassapi vasenettha bhagavā sīhanādaṃ nadīti viññāyati .
Ubhayaṃ petaṃ atthato ekan ti ca paññattibhāvasāmaññaṃ sandhāya vuttaṃ , na bhedābhāvato .
Tenāha ‘‘ bhedato hī ’’ tiādi .
Khandhapaññattīti khandhānaṃ ‘‘ khandhā ’’ ti paññāpanā dassanā pakāsanā ṭhapanā nikkhipanā .
‘‘ Ācikkhati dasseti paññāpeti paṭṭhapetī ’’ ti ( saṃ . ni .2.20,97) āgataṭṭhāne hi paññāpanā dassanā pakāsanā paññatti nāma ,‘‘ supaññattaṃ mañcapīṭhan ’’ ti ( pārā .269) āgataṭṭhāne ṭhapanā nikkhipanā paññatti nāma , idha ubhayampi yujjati .Diṭṭhinissayappahānavaṇṇanā
196. Pajahanatthan ti
M3.99 accantāya paṭinissajjanatthaṃ .Yasmā tena pajahanena sabbe diṭṭhinissayā sammadeva atikkantā honti vītikkantā , tasmā ‘‘ samatikkamāyāti tasseva vevacanan ’’ ti avoca .
Na kevalaṃ satipaṭṭhānā kathitamattā , atha kho veneyyasantāne patiṭṭhāpitāti dassetuṃ ‘‘ desitā ’’ ti vatvā ‘‘ paññattā ’’ ti vuttanti āha ‘‘ desitāti kathitā .
Paññattāti ṭhapitā ’’ ti .
Idāni satipaṭṭhānadesanāya diṭṭhinissayānaṃ ekantikaṃ pahānāvahabhāvaṃ
V3.89 dassetuṃ ‘‘ satipaṭṭhānabhāvanāya hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha satipaṭṭhānabhāvanāyāti iminā tesaṃ bhāvanāya eva nesaṃ pahānaṃ , desanā pana tadupanissayabhāvato tathā vuttāti dasseti .Sesaṃ sabbaṃ suviññeyyamevāti .
Pāsādikasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā .