Dassanasamāpattidesanāvaṇṇanā
149. Brahmajāleti brahmajālasuttavaṇṇanāyaṃ .
Uttarapadalopena hesa niddeso .
Ātappanti vīriyaṃ ātappati kosajjaṃ sabbampi saṃkilesapakkhanti .
Kusalavīriyasseva hettha gahaṇaṃ appamādādipadantarasannidhānato .
Padahitabbatoti padahanato , bhāvanaṃ uddissa vāyamanatoti attho .
Anuyuñjitabbatoti anuyuñjanato .
Īdisānaṃ padānaṃ bahulaṃkattuvisayatāya icchitabbattā ātappapadassa viya itaresampi kattusādhanatā daṭṭhabbā .
Padahitabbatoti padahanato , bhāvanaṃ uddissa vāyamanatoti attho .
Anuyuñjitabbatoti anuyuñjanato .
Īdisānaṃ padānaṃ bahulaṃkattuvisayatāya icchitabbattā ātappapadassa viya itaresampi kattusādhanatā daṭṭhabbā .
Paṭipattiyaṃ nappamajjati etenāti appamādo , satiavippavāso .
Sammā manasi karoti etenāti sammāmanasikāro , tathāpavatto kusalacittuppādo .
Bhāvanānuyogameva tathā vadati .
Paṭipattiyaṃ nappamajjati etenāti appamādo , satiavippavāso .
Sammā manasi karoti etenāti sammāmanasikāro , tathāpavatto kusalacittuppādo .
Bhāvanānuyogameva tathā vadati .
Paṭipattiyaṃ nappamajjati etenāti appamādo , satiavippavāso .
Sammā manasi karoti etenāti sammāmanasikāro , tathāpavatto kusalacittuppādo .
Bhāvanānuyogameva tathā vadati .
Desanākkamena paṭhamā , dassanasamāpatti nāma karajakāye paṭikkūlākārassa sammadeva dassanavasena pavattasamāpattibhāvato .
Nippariyāyenevāti vuttalakkhaṇadassanasamāpattisannissayattā , dassanamaggaphalabhāvato
P3.88 ca paṭhamasāmaññaphalaṃ pariyāyena vinā dassanasamāpatti .Atikkamma chavimaṃsalohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhatīti tāni apaccavekkhitvā aṭṭhimeva paccavekkhati .
Tenevettha ‘‘ imaṃ cevā ’’ ti ‘‘ atikkamma cā ’’ ti ca -saddo samuccayattho vutto .
Atikkamma chavimaṃsalohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhatīti tāni apaccavekkhitvā aṭṭhimeva paccavekkhati .
Atikkamma chavimaṃsalohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhatīti tāni apaccavekkhitvā aṭṭhimeva paccavekkhati .
Tena vuttaṃ ‘‘ aṭṭhi aṭṭhī ’’ tiādi .
Aṭṭhiārammaṇā dibbacakkhupādakajjhānasamāpattīti vuttanayena aṭṭhiārammaṇā dibbacakkhuadhiṭṭhānā paṭhamajjhānasamāpatti .
Yo hi bhikkhu ālokakasiṇe catutthajjhānaṃ nibbattetvā taṃ pādakaṃ katvā adhigatadibbacakkhuñāṇo hutvā saviññāṇake kāye aṭṭhiṃ pariggahetvā tattha paṭikkūlamanasikāravasena paṭhamaṃ jhānaṃ nibbatteti , tassāyaṃ paṭhamajjhānasamāpatti dutiyā dassanasamāpatti .
Yo panettha pāḷiyaṃ dvattiṃsākāramanasikāro vutto , so maggasodhanavasena vutto .
Tattha vā kataparicayassa sukheneva vuttanayā aṭṭhipaccavekkhaṇā samijjhatīti .
Taṃ jhānan ti yathāvuttaṃ
M3.70 paṭhamajjhānaṃ .
Ayan ti ayaṃ sakadāgāmiphalasamāpattiV3.63 .
Sātisayaṃ catusaccadassanāgamanato pariyāyena vinā mukhyā dutiyā dassanasamāpatti .Taṃ jhānan ti yathāvuttaṃ
M3.70 paṭhamajjhānaṃ .
Ayan ti ayaṃ sakadāgāmiphalasamāpattiV3.63 .
Sātisayaṃ catusaccadassanāgamanato pariyāyena vinā mukhyā dutiyā dassanasamāpatti .Yāva tatiyamaggā vattatīti āha ‘‘ khīṇāsavassa vasena catutthā dassanasamāpatti kathitā ’’ ti .
Pāḷiyaṃ purisassa cāti ca -saddo byatireke , tena yathāvuttasamāpattidvayato vuccamānaṃyeva imassa visesaṃ joteti .
Avicchedena pavattiyā sotasadisatāya viññāṇameva viññāṇasotaṃ , tadetaṃ viññāṇaṃ purimato anantarapaccayaṃ labhitvā pacchimassa anantarapaccayo hutvā pavattatīti ayaṃ assa sotāgatatāya sotasadisatā , tasmā pajānitabbabhāvena vuttaṃ ekameva cettha viññāṇaṃ
P3.89 , tasmā aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ viññāṇasotanti viññāṇamevā ’’ ti vuttaṃ .Dvīhipi bhāgehīti orabhāgaparabhāgehi .
Idhaloko hissa orabhāgo , paraloko parabhāgo dvinnampi vasenetaṃ sambandhanti .
Tenāha ‘‘ idhaloke patiṭṭhitan ’’ tiādi .
Viññāṇassa khaṇe khaṇe bhijjantassa kāmaṃ natthi kassaci patiṭṭhitatā , taṇhāvasena pana taṃ ‘‘ patiṭṭhitan ’’ ti vuccatīti āha ‘‘ chandarāgavasenā ’’ ti .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ Kabaḷīkāre ce bhikkhave āhāre atthi rāgo , atthi nandī , atthi taṇhā , patiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ viruḷhaṃ .
Yattha patiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ viruḷhaṃ … pe … atthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbattī ’’ tiādi ( saṃ . ni .2.64; kathā .296; mahāni .7).
Viññāṇassa khaṇe khaṇe bhijjantassa kāmaṃ natthi kassaci patiṭṭhitatā , taṇhāvasena pana taṃ ‘‘ patiṭṭhitan ’’ ti vuccatīti āha ‘‘ chandarāgavasenā ’’ ti .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ Kabaḷīkāre ce bhikkhave āhāre atthi rāgo , atthi nandī , atthi taṇhā , patiṭṭhitaṃ tattha viññāṇaṃ viruḷhaṃ .
Yattha patiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ viruḷhaṃ … pe … atthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbattī ’’ tiādi ( saṃ . ni .2.64; kathā .296; mahāni .7).
Kamman ti kusalākusalakammaṃ , upayogavacanametaṃ .
Kammato upagacchantan ti kammabhāvena upagacchantaṃ , viññāṇanti adhippāyo .
Abhisaṅkhāraviññāṇañhi yena kammunā sahagataṃ , aññadatthu tabbhāvameva upagataṃ hutvā pavattati .
Idhaloke patiṭṭhitaṃ nāma idha katūpacitakammabhāvūpagamanato .
Kammabhavaṃ ākaḍḍhantan ti kammaviññāṇaṃ attanā sampayuttakammaṃ javāpetvā paṭisandhinibbattanena tadabhimukhaṃ ākaḍḍhantaṃ .
Teneva paṭisandhinibbattanasāmatthiyena paraloke patiṭṭhitaṃ nāma attano phalassa tattha patiṭṭhāpanena .
Keci pana ‘‘ abhisaṅkhāraviññāṇaṃ parato vipākaṃ dātuṃ asamatthaṃ idhaloke patiṭṭhitaṃ nāma , dātuṃ samatthaṃ pana paraloke patiṭṭhitaṃ
M3.71 nāmā ’’ ti vadanti , taṃ tesaṃ matimattaṃ ‘‘ ubhayato abbocchinnan ’’ ti vuttattā .
Yañca tehi ‘‘ paraloke patiṭṭhitan ’’ ti vuttaṃ , taṃ idhalokepi patiṭṭhitameva .
Na hi tassa idhaloke patiṭṭhitabhāvena vinā paraloke patiṭṭhitabhāvo sambhavati .Sekkhaputhujjanānaṃ
P3.90 cetopariyañāṇan ti sekkhānaṃV3.64 , puthujjanānañca cetaso paricchindanakañāṇaṃ .
Kathitaṃ paricchinditabbassa cetaso chandarāgavasena patiṭṭhitabhāvajotanato .Sekkhaputhujjanānaṃ
P3.90 cetopariyañāṇan ti sekkhānaṃV3.64 , puthujjanānañca cetaso paricchindanakañāṇaṃ .
Kathitaṃ paricchinditabbassa cetaso chandarāgavasena patiṭṭhitabhāvajotanato .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Catutthāya dassanasamāpattiyā tatiyadassanasamāpattiyaṃ vuttappaṭikkhepena attho veditabbo .
Purimānaṃ dvinnaṃ samāpattīnaṃ pubbe samathavasena atthassa vuttattā idāni vipassanāvasena dassetuṃ ‘‘ apicā ’’ tiādi vuttaṃ .
Purimānaṃ dvinnaṃ samāpattīnaṃ pubbe samathavasena atthassa vuttattā idāni vipassanāvasena dassetuṃ ‘‘ apicā ’’ tiādi vuttaṃ .
Niccalameva pubbe vuttassa atthassa apanetabbato .
Atthantaratthatāya dassiyamānāya padaṃ calitaṃ nāma hoti .
Aparo nayoti ettha paṭhamajjhānassa paṭhamadassanasamāpattibhāve apubbaṃ natthi .
Dutiyajjhānaṃ dutiyāti ettha pana ‘‘ aṭṭhikavaṇṇakasiṇavasena paṭiladdhadutiyajjhānaṃ dutiyā dassanasamāpattī ’’ ti vadanti , tatiyajjhānampi tatheva paṭiladdhaṃ .
Dassanasamāpattibhāvo pana yo bhikkhu ālokakasiṇe catutthajjhānaṃ nibbattetvā taṃ pādakaṃ katvā adhigatadibbacakkhuko hutvā saviññāṇake aṭṭhiṃ pariggahetvā tattha vaṇṇakasiṇavasena heṭṭhimāni tīṇi jhānāni nibbatteti , tassa .
Dutiyajjhānaṃ dutiyāti ettha pana ‘‘ aṭṭhikavaṇṇakasiṇavasena paṭiladdhadutiyajjhānaṃ dutiyā dassanasamāpattī ’’ ti vadanti , tatiyajjhānampi tatheva paṭiladdhaṃ .
Dassanasamāpattibhāvo pana yo bhikkhu ālokakasiṇe catutthajjhānaṃ nibbattetvā taṃ pādakaṃ katvā adhigatadibbacakkhuko hutvā saviññāṇake aṭṭhiṃ pariggahetvā tattha vaṇṇakasiṇavasena heṭṭhimāni tīṇi jhānāni nibbatteti , tassa .
Tatiyajjhānaṃ tatiyā dassanasamāpatti adhiṭṭhānabhūtassa dibbacakkhuñāṇassa vasena .
Catutthajjhānaṃ catutthāti rūpāvacaracatutthajjhānaṃ nibbattetvā taṃ pādakaṃ katvā adhigatadibbacakkhuñāṇassa taṃ catutthajjhānaṃ catutthā dassanasamāpatti .
Idhāpi sekkhaputhujjanānaṃ cetaso paricchindanena tatiyā dassanasamāpatti , arahato cittassa paricchindanena catutthā dassanasamāpatti veditabbā .
Evañhesā atthavaṇṇanā pāḷiyā saṃsandeyya .
‘‘ Paṭhamamaggo ’’ tiādīsu aṭṭhiārammaṇapaṭhamajjhānapādako paṭhamamaggo paṭhamā dassanasamāpatti .
Purisassa viññāṇapajānanaṃ panettha asammohavasena daṭṭhabbaṃ .
Aṭṭhiārammaṇadutiyajjhānapādako dutiyamaggo dutiyā dassanasamāpatti .
Purisassa viññāṇapajānanaṃ panettha asammohavasena daṭṭhabbaṃ .
Paracittañāṇasahagatā catutthajjhānapādakā tatiyacatutthamaggā tatiyacatutthadassanasamāpattiyoti
P3.91 .
Purisassa viññāṇapajānanaṃ panettha asammohavasena daṭṭhabbaṃ .Paracittañāṇasahagatā catutthajjhānapādakā tatiyacatutthamaggā tatiyacatutthadassanasamāpattiyoti
P3.91 .
Purisassa viññāṇapajānanaṃ panettha asammohavasena daṭṭhabbaṃ .Paracittañāṇasahagatā catutthajjhānapādakā tatiyacatutthamaggā tatiyacatutthadassanasamāpattiyoti
P3.91 .
Purisassa viññāṇapajānanaṃ panettha asammohavasena daṭṭhabbaṃ .