Korakhattiyavatthuvaṇṇanā
7. Dvīhi padehīti dvīhi vākyehi āraddhaṃ byatirekavasena tadubhayatthaniddesavasena uparidesanāya pavattattā .
Anusandhidassanavasenāti yathānusandhisaṅkhātaanusandhidassanavasena .
Ekaṃ samayan ti ca bhummatthe upayogavacananti āha ‘‘ ekasmiṃ samaye ’’ ti ca .
Thūlū nāma janapadoti janapadīnaṃ rājakumārānaṃ vasena tathāladdhanāmo .
Kukkuravataṃ samādānavasena etasmiṃ atthīti kukkuravatikoti āha ‘‘ samādinnakukkuravato ’’ ti .
Aññampīti ‘‘ catukkoṇḍikasseva vicaraṇaṃ , tathā katvāva khādanaṃ , bhuñjanaṃ , vāmapādaṃ uddharitvā muttassa vissajjanan ’’ ti evamādikaṃ aññampi sunakhehi kātabbakiriyaṃ .
Catūhi sarīrāvayavehi kuṇḍanaṃ gamanaṃ catukkoṇḍo , so etasmiṃ atthīti catukkoṇḍiko .
So pana yasmā catūhi sarīrāvayavehi saṅghaṭṭitagamano hoti , tasmā vuttaṃ ‘‘ catusaṅghaṭṭito ’’ ti .
Tenevāha ‘‘ dve jaṇṇūnī ’’ tiādi .
Bhakkhasan ti vā bhakkhitabbaṃ , asitabbañca .
Tenevāha ‘‘ yaṃ kiñci khādanīyaṃ bhojanīyan ’’ ti .
Kāmaṃ khādanañca nāma mukhena kātabbaṃ , hatthena pana tattha upanāmanaṃ nivāretuṃ avadhāraṇaṃ katanti āha ‘‘ hatthena aparāmasitvā ’’ ti , aggahetvāti attho .
Sundararūpoti
P3.6 sundarabhāvo .Vatāti patthanatthe nipāto ‘‘ aho vatāhaṃ lābhī assan ’’ tiādīsu viya .
‘‘ Samaṇena nāma evarūpena bhavitabbaṃ aho vatāhaṃ ediso bhaveyyan ’’ ti evaṃ tassa patthanā ahosi .
Tenāha ‘‘ evaṃ kirā ’’ tiādi .
Garahatthe
M3.5 api-kāro ‘‘ api siñce palaṇḍakan ’’ tiādīsu viya .Arahante ca buddhe , buddhasāvake ‘‘ arahanto khīṇāsavā na hontī ’’ ti evaṃ tassa diṭṭhi uppannā .
Yathāha mahāsīhanādasutte ‘‘ natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesā ’’ ti ( ma . ni .1.146).
Sattamaṃ
V3.5 divasan ti bhummatthe upayogavacanaṃ .Alasakenāti ajīraṇena āmarogena .
Aṭṭhitacamattatāya purāṇapaṇṇasadiso .
Bīraṇatthambakan ti bīraṇagacchā .
Mattā etassa atthīti mattaṃ , bhojanamattavantanti attho .
Tenāha ‘‘ pamāṇayuttan ’’ ti .
Mantā mantāti mantāya mantāya .
8. Ekadvīhikāya gaṇanāya .
Nirāhārova ahosi bhagavato vacanaṃ aññathā kātukāmo , tathābhūtopi sattame divase upaṭṭhākena upanītaṃ bhakkhasaṃ disvā ‘‘ dhī ’’ ti upaṭṭhāpetuṃ asakkonto bhojanataṇhāya ākaḍḍhiyamānahadayo taṃ kucchipūraṃ bhuñjitvā
P3.7 bhagavatā vuttaniyāmeneva kālamakāsi .
Tena vuttaṃ ‘‘ athassā ’’ tiādi .Sacepi … pe … cinteyyāti yadi eso acelo ‘‘ dhī ’’ ti paccupaṭṭhapetvā ‘‘ ajjapi ahaṃ na bhuñjeyyan ’’ ti cinteyya , tathācintane satipi devatāviggahena taṃ divasaṃ … pe … kareyya .
Kasmā ?
Advejjhavacanā hi tathāgatā , na tesaṃ vacanaṃ vitathaṃ hoti .
Gatagataṭṭhānaṃ aṅgaṇameva hotīti tehi taṃ kaḍḍhitvā gacchantehi gatagatappadeso uttarakasāmantā vivaṭaṅgaṇameva hutvā upaṭṭhāti .
Teti titthiyā .
Susānaṃyeva gantvāti ‘‘ bīraṇatthambakaṃ atikkamissāmā ’’ ti gacchantāpi anekavāraṃ taṃ anusaṃyāyitvā punapi taṃyeva susānaṃ upagantvā .
9. Idan ti idaṃ matasarīraṃ .
‘‘ Tameva vā sarīraṃ kathāpesīti taṃ sarīraṃ adhiṭṭhahitvā ṭhitapetena kathāpesī ’’ ti keci .
Korakhattiyaṃ vā asurayonito ānetvā kathāpetu aññaṃ vā petaṃ , ko ettha viseso .
‘‘ Acinteyyo hi buddhavisayo ’’ ti pana vacanato tadeva sarīraṃ sunakkhattena pahatamattaṃ buddhānubhāvena uṭṭhāya tamatthaṃ ñāpesīti daṭṭhabbaṃ .
Purimoyeva pana attho aṭṭhakathāsu vinicchito .
Tathā hi vakkhati ‘‘ nibbattaṭṭhānato ’’ tiādi ( dī . ni . aṭṭha .3.10).
10. Vipākan ti
M3.6 phalaṃ , atthanibbattīti attho .Samānetabbānīti
V3.6 sammā ānetabbāni , sarūpato ānetvā dassetabbānīti attho .
Pāṭihāriyānaṃ paṭhamāditā bhagavatā vuttānupubbiyā veditabbā .Keci panettha ‘‘ paracittavibhāvanaṃ , āyuparicchedavibhāvanaṃ , byādhivibhāvanaṃ , gativibhāvanaṃ , sarīranikkhepavibhāvanaṃ , sunakkhattena saddhiṃ kathāvibhāvanañcāti cha pāṭihāriyānī ’’ ti vadanti , taṃ yadi sunakkhattassa cittavibhāvanaṃ sandhāya vuttaṃ , evaṃ sati ‘‘ sattā ’’ ti vattabbaṃ tassa bhāviavaṇṇavibhāvanāya saddhiṃ .
Atha acelassa
P3.8 maraṇacittavibhāvanaṃ , taṃ ‘‘ sattamaṃ divasaṃ kālaṃ karissatī ’’ ti iminā saṅgahitanti visuṃ na vattabbaṃ , tasmā aṭṭhakathāyaṃ vuttanayeneva gahetabbaṃ .