Padhāniyaṅgapañcakavaṇṇanā
317. Padahatīti
M3.247 padahano ;
bhāvanaṃ anuyutto yogī , tassa bhāvo bhāvanānuyogo padahanabhāvo .
Padhānaṃ assa atthīti padhāniko , ka-kārassa ya-kāraṃ katvā ‘‘ padhāniyo ’’ ti vuttaṃ .‘‘ Abhinīhārato paṭṭhāya āgatattā ’’ ti vuttattā paccekabodhisattasāvakabodhisattānampi paṇidhānato pabhuti āgatā saddhā āgamanasaddhā eva , ukkaṭṭhaniddesena pana ‘‘ sabbaññubodhisattānan ’’ ti vuttaṃ .
Adhigamato
P3.321 samudāgatattā aggamaggaphalasampayuttāpi adhigamanasaddhā nāma , yā sotāpannassa aṅgabhāvena vuttā .Acalabhāvenāti paṭipakkhena anabhibhavanīyattā niccalabhāvena .
Okappanan ti okkantitvā pakkhanditvā adhimuccanaṃ .
Pasāduppatti pasādanīye vatthusmiṃ pasīdanameva .
Suppaṭividdhan ti suṭṭhu paṭividdhaṃ , yathā tena paṭivedhena sabbaññutaññāṇaṃ hatthagataṃ ahosi , tathā paṭividdhaṃ .
Yassa buddhasubuddhatāya saddhā acalā asampavedhī , tassa dhammasudhammatāya , saṅghasuppaṭipannatāya ca saddhā na tathāti aṭṭhānametaṃ anavakāso .
Tenāha bhagavā ‘‘ yo , bhikkhave , buddhe pasanno , dhamme so pasanno , saṅghe so pasanno ’’ tiādi .
Padhānavīriyaṃ ijjhati ‘‘ addhā imāya paṭipadāya jarāmaraṇato muccissāmī ’’ ti sakkaccaṃ padahanato .
Appa-saddo abhāvattho ‘‘ appa-saddassa … pe … kho panā ’’ tiādīsu viyāti āha ‘‘ arogo ’’ ti .
Samavepākiniyāti yathābhuttaṃ āhāraṃ samākāreneva paccanasīlāya .
Daḷhaṃ katvā paccantī hi gahaṇī ghorabhāvena pittavikārādivasena rogaṃ janeti , sithilaṃ katvā paccantī mandabhāvena vātavikārādivasena .
Tenāha ‘‘ nātisītāya nāccuṇhāyā ’’ ti .
Gahaṇītejassa mandatikkhatāvasena
V3.221 sattānaṃ yathākkamaṃ sītuṇhasahagatāti āha ‘‘ atisītagahaṇiko ’’ tiādi .Yāthāvato accayadesanā attano āvikaraṇaṃ nāmāti āha ‘‘ yathābhūtaṃ attano aguṇaṃ pakāsetā ’’ ti .
Udayatthagāminiyāti
P3.322 saṅkhārānaṃ udayaṃ , vayañca paṭivijjhantiyāti ayamettha atthoti āha ‘‘ udayañcā ’’ tiādi .Parisuddhāyāti nirupakkilesāya .
Nibbijjhituṃ samatthāyāti tadaṅgavasena avasesaṃ pajahituṃ samatthāya .
Tassa tassa dukkhassa khayagāminiyāti yaṃ dukkhaṃ imasmiṃ ñāṇe anadhigate pavattārahaṃ , adhigate na pavattati , taṃ sandhāya vadati .
Tathā hesa yogāvacaro ‘‘ cūḷasotāpanno ’’ ti vuccati .