Saṅkharājauppattivaṇṇanā
106. Evaṃ uppajjanakataṇhāti evaṃ vacībhedaṃ pāpanavasena pavattā bhuñjitukāmatā .
Anasanan ti kāyikakiriyāasamatthatāhetubhūto sarīrasaṅkoco .
Tenāha ‘‘ avipphārikabhāvo ’’ tiādi .
Ghananivāsatan ti gāmanigamarājadhānīnaṃ ghananiviṭṭhataṃ aññamaññassa nātidūravattitaṃ .
Nirantarapūritoti nirantaraṃ viya puṇṇo tatrupagānaṃ sattānaṃ bahubhāvato .
107. Kiñcāpi pubbe vaḍḍhamānakavasena desanā āgataṃ , idaṃ pana na vaḍḍhamānakavasena vuttaṃ .
Kasmāti ce āha ‘‘ na hī ’’ tiādi .
Sattānaṃ vaḍḍhamānāyukakāle buddhā na nibbattanti saṃsāre saṃvegassa dubbibhāvanīyattā
P3.42 .
Tato vassasatasahassato orameva buddhuppādakālo . 108. Samussitaṭṭhena
V3.31 yūpo viyāti yūpo , yūpanti ettha sattā anekabhūmikūṭāgārovarakādivantatāyāti yūpo , pāsādo .
Rañño hetubhūtenāti hetuatthe karaṇavacanantidassetiussāhasampattiādinā .
Mahatā rājānubhāvena , mahatā ca kittisaddena samannāgatattā catūhi saṅgahavatthūhi mahājanassa rañjanato mahāpanādo nāma rājā jāto .
Jātaketi mahāpanādajātake ( jā .1.3.40 mahāpanādajātake ).
Panādo nāma so rājāti ‘‘ atīte panādo nāma so rājā assosī ’’ ti attabhāvantaratāya attānaṃ paraṃ viya niddisati .
Āyasmā hi bhaddajitthero attanā ajjhāvutthapubbaṃ suvaṇṇapāsādaṃ dassetvā evamāha .
Yassa yūpo suvaṇṇayoti yassa rañño ayaṃ yūpo pāsādo suvaṇṇayo suvaṇṇamayo .
Tiriyaṃ soḷasubbedhoti vitthārato soḷasasarapātappamāṇo , so pana aḍḍhayojanappamāṇo hoti .
UbbhamāhuM3.34 sahassadhāti ubbhaṃ uccabhāvaṃ assa pāsādassa sahassadhā sahassakaṇḍappamāṇaṃ āhu , so pana yojanato pañcavīsatiyojanappamāṇo hoti .
Keci panettha gāthāsukhatthaṃ ‘‘ āhū ’’ ti dīghaṃ kataṃ , ahu ahosīti atthaṃ vadanti .
Sahassakaṇḍoti sahassabhūmiko ,‘‘ sahassakhaṇḍo ’’ tipi pāṭho , so eva attho .
Satageṇḍūti anekasataniyūhako .
Dhajālūti tattha tattha niyūhasikharādīsu patiṭṭhapitehi sattidhajavīraṅgadhajādīhi dhajehi sampanno .
Haritāmayoti cāmīkarasuvaṇṇamayo .
Keci pana haritāmayoti ‘‘ haritamaṇiparikkhaṭo ’’ ti vadanti .
Gandhabbāti naṭā .
Chasahassāni sattadhāti chamattāni gandhabbasahassāni sattadhā tassa pāsādassa sattasu ṭhānesu rañño abhiramāpanatthaṃ nacciṃsūti attho .
TeP3.43 evaṃ naccantāpi kira rājānaṃ hāsetuṃ nāsakkhiṃsu .
Atha sakko devarājā devanaṭaṃ pesetvā samajjaṃ kāresi , tadā rājā hasīti .
Koṭigāmo nāma māpito .
Vatthūti bhaddajittherassa vatthu .
Taṃ theragāthāvaṇṇanāyaṃ ( theragā . aṭṭha . bhaddajittheragāthāvaṇṇanāya ) vitthārato āgatameva .
Itarassāti naḷakāradevaputtassa .
Ānubhāvāti puññānubhāvanimittaṃ .Dānavasena datvāti taṃ pāsādaṃ attano pariggahabhāvaviyojanena dānamukhe niyojetvā .
Vissajjetvāti citteneva pariccajanavasena datvā puna dakkhiṇeyyānaṃ santakabhāvakaraṇena nirapekkhapariccāgavasena vissajjetvā .
Ettakenāti ‘‘ bhūtapubbaṃ bhikkhave ’’ ti ādiṃ katvā yāva ‘‘ pabbajissatī ’’ ti padaṃ ettakena desanāmaggena .
Bhikkhuno āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathāvaṇṇanā