Samadantādilakkhaṇavaṇṇanā
240. Visuddhasīlācāratāya parisuddhā samantato sabbathā vā suddhā puggalā parivārā etassāti parisuddhaparivāro .
241. Pahāsīti tadaṅgavasena , vikkhambhanavasena ca pariccaji .
Tidivaṃ tāvatiṃsabhavanaṃ puraṃ nagaraṃ etesanti tidivapurā , tāvatiṃsadevā , tesaṃ varo tidivapuravaro , indo .
Tena tidivapuravarena .
Tenāha ‘‘ sakkenā ’’ ti .
Lapanti kathenti etenāti lapanaṃ , mukhanti āha ‘‘ lapanajanti mukhajan ’’ ti .
Suṭṭhu dhavalatāya sukkā , īsakampi asaṃkiliṭṭhatāya suci .
Sundarasaṇṭhānatāya suṭṭhu bhāvanato , vipassanato ca sobhanā .
Kāmaṃ janānaṃ manussānaṃ nivāsanaṭṭhānādibhāvena patiṭṭhābhūto desaviseso ‘‘ janapado ’’ ti vuccati , idha pana saparivāracatumahādīpasaññito sabbo padeso tathā vuttoti āha ‘‘ cakkavāḷaparicchinno janapado ’’ ti .
Nanu ca yathāvutto padeso samuddaparicchinno , na cakkavāḷapabbataparicchinnoti ?
So padeso cakkavāḷaparicchinnopi hotīti tathā vuttaṃ
P3.161 .
Ye vā samuddanissitā , cakkavāḷapādanissitā ca sattā , tesaṃ te te padesā patiṭṭhāti tepi saṅgaṇhanto ‘‘ cakkavāḷaparicchinno ’’ ti avoca .
Cakkavāḷaparicchinnoti ca cakkavāḷena paricchinnoti evamettha attho daṭṭhabbo .
Tassāti tassa cakkavattino .
PunaM3.125 tassāti tassa janapadassa .Bahujana sukhan ti ettha paccattabahuvacanalopena bahujanaggahaṇanti āha ‘‘ bahujanā ’’ ti .
Yathā pana te hitasukhaṃ caranti , taṃ vidhiṃ dassetuṃ ‘‘ samānasukhadukkhā hutvā ’’ ti vuttaṃ .
Vigatapāpoti sabbaso
V3.113 samucchindanena viniddhutapāpadhammo .Daratho vuccati kāyiko , cetasiko ca pariḷāho .
Tattha cetasikapariḷāho ‘‘ vigatapāpo ’’ ti imināva vuttoti āha ‘‘ vigatakāyikadarathakilamatho ’’ ti .
Rāgādayo yasmiṃ santāne uppannā , tassa malīnabhāvakaraṇena malā .
Kacavarabhāvena khilā .
Sattānaṃ mahānatthakarattā visesato doso kalīti vuttaṃ ‘‘ dosakalīnañcā ’’ ti .
Panūdehīti samucchindanavasena sasantānato nīhārakehi , pajahanakehīti attho .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Ettha ca yasmā sabbesampi lakkhaṇānaṃ mahāpurisasantānagatapuññasambhārahetukabhāvena sabbaṃyeva taṃ puññakammaṃ sabbassa lakkhaṇassa kāraṇaṃ visiṭṭharūpattā phalassa .
Na hi abhinnarūpakāraṇaṃ bhinnasabhāvassa phalassa paccayo bhavituṃ sakkoti , tasmā yassa yassa lakkhaṇassa yaṃ yaṃ puññakammaṃ visesakāraṇaṃ , taṃ taṃ vibhāgena dassentī ayaṃ desanā pavattā .
Tattha yathā yādisaṃ kāyasucaritādipuññakammaṃ suppatiṭṭhitapādatāya kāraṇaṃ vuttaṃ , tādisameva ‘‘ uṇhīsasīsatāya ’’ kāraṇanti na sakkā vattuṃ daḷhasamādānatāvisiṭṭhassa tassa suppatiṭṭhitapādatāya kāraṇabhāvena
P3.162 vuttattā , itarassa ca pubbaṅgamatāvisiṭṭhassa vuttattā , evaṃ yādisaṃ āyatapaṇhitāya kāraṇaṃ , na tādisameva dīghaṅgulitāya , brahmujugattatāya ca kāraṇaṃ visiṭṭharūpattā phalassa .
Na hi abhinnarūpakāraṇaṃ bhinnasabhāvassa phalassa paccayo bhavituṃ sakkoti .
Tattha yathā ekeneva kammunā cakkhādinānindriyuppattiyaṃ avatthābhedato , sāmatthiyabhedato vā kammabhedo icchitabbo .
Na hi yadavatthaṃ kammaṃ cakkhussa kāraṇaṃ , tadavatthameva sotādīnaṃ kāraṇaṃ hoti abhinnasāmatthiyaṃ vā , tasmā pañcāyatanikattabhāvapatthanābhūtā purimanipphannā kāmataṇhā paccayavasena visiṭṭhasabhāvā kammassa visiṭṭhasabhāvaphalanibbattanasamatthatāsādhanavasena paccayo hotīti ekampi anekavidhaphalanibbattanasamatthatāvasena anekarūpataṃ āpannaṃ viya hoti , evamidhāpi ‘‘ ekampi pāṇātipātā veramaṇivasenaM3.126 pavattaṃ kusalakammaṃ āyatapaṇhitādīnaṃ tiṇṇampi lakkhaṇānaṃ nibbattakaṃ hotī ’’ ti vuccamānepi na koci virodho .
Tena vuttaṃ ‘‘ so tassa kammassa katattā … pe … imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhatī ’’ ti nānākammunā pana tesaṃ nibbattiyaṃ vattabbameva natthi , pāḷiyaṃ pana ‘‘ tassa kammassā ’’ ti ekavacananiddeso sāmaññavasenāti daṭṭhabbo .
Evañca katvā satapuññalakkhaṇavacanaṃ samatthitaṃ hoti .
‘‘ Imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhatī ’’ tiādīsupi eseva nayoti .Lakkhaṇasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā .