Anuyogadānappakāravaṇṇanā
161. Dasasahassilokadhātuyāti imāya lokadhātuyā saddhiṃ imaṃ lokadhātuṃ parivāretvā ṭhitāya dasasahassilokadhātuyā .
Jātikhettabhāvena hi taṃ ekajjhaṃ gahetvā ‘‘ ekissā lokadhātuyā ’’ ti vuttaṃ , tattakāya eva jātikhettabhāvo dhammatāvasena veditabbo .
‘‘ Pariggahavasenā ’’ ti keci .
Sabbesampi buddhānaṃ tattakaṃ eva
M3.82 jātikhettaṃ .
‘‘ Tannivāsīnaṃyeva ca devānaṃ dhammābhisamayo ’’ ti vadanti .Pakampanadevatūpasaṅkamanādinā jātacakkavāḷena samānayogakkhamaṭṭhānaṃ jātikhettaṃ .
Saraseneva āṇāpavattanaṭṭhānaṃ āṇākhettaṃ .
Buddhañāṇassa visayabhūtaṃ ṭhānaṃ visayakhettaṃ .
Okkamanādīnaṃ channameva gahaṇaṃ nidassanamattaṃ mahābhinīhārādikālepi tassa pakampanalabbhanato .
Āṇākhettaṃ nāma , yaṃ ekaccaṃ saṃvaṭṭati , vivaṭṭati ca .
Āṇā vattati tannivāsidevatānaṃ sirasā sampaṭicchanena , tañca kho kevalaṃ buddhānaṃ ānubhāveneva , na adhippāyavasena .
‘‘ Yāvatā pana ākaṅkheyyā ’’ ti ( a . ni .3.81) vacanato tato parampi āṇā pavatteyyeva .
Nuppajjantīti pana atthīti ‘‘ na me ācariyo atthi , sadiso me na vijjatī ’’ ti ( ma . ni .1.285;2.341; mahāva .11; kathā .405) imissā
P3.105 lokadhātuyā ṭhatvā vadantena bhagavatā , imasmiṃyeva sutte ‘‘ kiṃ panāvuso , sāriputta , atthetarahi añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā samasamo sambodhiyan ’’ ti ( dī . ni .3.161) evaṃ puṭṭho ‘‘ ahaṃ bhante noti vadeyyan ’’ ti ( dī . ni .3.161) vatvā tassa kāraṇaṃ dassetuṃ ‘‘ aṭṭhānametaṃ anavakāso , yaṃ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā ’’ ti ( dī . ni .3.161; ma . ni .3.129; a . ni .1.277; netti .57; mi . pa .5.1.1) imaṃ suttaṃ dassentenaV3.74 dhammasenāpatinā ca buddhakhettabhūtaṃ imaṃ lokadhātuṃ ṭhapetvā aññattha anuppatti vuttā hotīti adhippāyo .Ekatoti saha , ekasmiṃ kāleti attho .
So pana kālo kathaṃ paricchinnoti ?
Carimabhave paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya yāva dhātuparinibbānanti dassento ‘‘ tattha bodhipallaṅke ’’ tiādimāha .
Nisinnakālato paṭṭhāyāti paṭilomakkamena vadati .
Khettapariggaho katova hoti ‘‘ idaṃ buddhānaṃ jātikhettan ’’ ti .
Kena pana pariggaho kato ?
Uppajjamānena bodhisattena .
Parinibbānato paṭṭhāyāti anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbānato paṭṭhāya .
Etthantareti carimabhave bodhisattassa paṭisandhiggahaṇaṃ , dhātuparinibbānanti imehi dvīhi paricchinne etasmiṃ antare .