Issues
Select Version
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

Aññathāsatthuguṇadassanādivaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Aññathāsatthuguṇadassanādivaṇṇanā

160. Pubbe ‘‘ etadānuttariyaṃ bhante ’’ tiādinā yathāvuttabuddhaguṇā dassitā , tato añño evāyaṃ pakāro ‘‘ yaṃ taṃ bhante ’’ tiādinā āraddhoti āha ‘‘ aparenāpi ākārenā ’’ ti .
Buddhānaṃ sammāsambodhiyā saddahanato visesato saddhā kulaputtā nāma bodhisattā , mahābodhisattāti adhippāyo . Te hi mahābhinīhārato paṭṭhāyaM3.80 mahābodhiyaṃ sattā āsattā laggā niyatabhāvūpagamanena kenaci asaṃhāriyabhāvato . Yato nesaṃ na kathañci tattha saddhāya aññathattaṃ hoti , eteneva tesaṃ kammaphalaṃ saddhāyapi aññathattābhāvo dīpito daṭṭhabbo . Tasmāti yasmā atisayavacanicchāvasena ,‘‘ anuppattaṃ taṃ bhagavatā ’’ ti saddantarasannidhānena ca visiṭṭhavisayaṃ ‘‘ saddhena kulaputtenā ’’ ti idaṃ padaṃ , tasmā .
Lokuttaradhammasamadhigamamūlakattā sabbabuddhaguṇasamadhigamassa ‘‘ nava lokuttaradhammā ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Āraddhavīriyenā ’’ tiādīsu samāsapadesu ‘‘ vīriyaṃ thāmo ’’ tiādīni avayavapadāni . Ādi -saddena parakkamapadaṃ saṅgaṇhāti , naV3.72 dhorayhapadaṃ . Na hi taṃ vīriyavevacanaṃ , atha kho vīriyavantavācakaṃ . Dhurāya niyuttoti hi dhorayho .
Paggahitavīriyenāti asithilavīriyena .
Thiravīriyenāti ussoḷhībhāvūpagamanena thirabhāvappattavīriyena .
TenāhaP3.102 ‘‘ taṃ dhuraṃ vahanasamatthena mahāpurisenā ’’ ti .
Asamadhurehīti anaññasādhāraṇadhurehi . Paresaṃ asayhasahanā hi lokanāthā .
Taṃ sabbaṃ acinteyyāparimeyyabhedaṃ buddhānaṃ guṇajātaṃ . Pāramitā , buddhaguṇā , veneyyasattāti yasmā idaṃ tayaṃ sabbesampi buddhānaṃ samānameva , tasmā āha ‘‘ atītānāgata … pe … ūno natthī ’’ ti .
Kāmasukhallikānuyogan ti kāmasukhe allīnā hutvā anuyuñjanaṃ .
Ko jānāti paralokaṃ ‘‘ atthī ’’ ti , ettha ‘‘ ko ekavisayoyaṃ indriyagocaro ’’ ti evaṃdiṭṭhi hutvāti adhippāyo .
Sukhoti iṭṭho sukhāvaho . Paribbājikāyāti tāpasaparibbājikāya taruṇiyā . Mudukāyāti sukhumālāya . Lomasāyāti taruṇamudulomavatiyā . Moḷibandhāhīti moḷiṃ katvā bandhakesāhi . Paricārentīti attano pāricārikaṃ karonti , indriyāni vā tattha parito cārenti .
Lāmakan ti paṭikiliṭṭhaṃ .
Gāmavāsīnaṃ bālānaṃ dhammaṃ .
Puthujjanānamidanti pothujjanikaṃ . Yathā pana taṃ ‘‘ puthujjanānamidan ’’ ti vattabbataṃ labhati , taṃ dassetuṃ ‘‘ puthujjanehi sevitabban ’’ ti āha .
Anariyehi sevitabbanti vā anariyaṃ . Yasmā pana niddosattho ariyattho , tasmā ‘‘ anariyanti na niddosan ’’ ti vuttaṃ .
Anatthasaṃyuttan ti diṭṭhadhammikasamparāyikādivividhavipulānatthasañhitaṃ .
Attakilamathānuyogan ti attano kilamathassa khedanassa anuyuñjanaṃ .
DukkhaṃP3.103 etassa atthīti dukkhaṃ . Dukkhamanaṃ etassāti dukkhamaṃ .
Ābhicetasikānan tiM3.81 abhiceto vuccati abhikkantaṃ visuddhaṃ cittaṃ , adhicittaṃ vā , tasmiṃ abhicetasi jātānīti ābhicetasikāni , abhicetosannissitāni vā .
Diṭṭhadhammasukhavihārānan ti diṭṭhadhamme sukhavihārānaṃ , diṭṭhadhammo vuccati paccakkho attabhāvo , tattha sukhavihārabhūtānanti attho , rūpāvacarajhānānametaṃ adhivacanaṃ . Tāni hi appetvā nisinnā jhāyino imasmiṃyeva attabhāve asaṃkiliṭṭhaṃ nekkhammasukhaṃ vindanti , tasmā ‘‘ diṭṭhadhammasukhavihārānī ’’ ti vuccantīti .
Kathitā ‘‘ diṭṭhadhammasukhavihāro ’’ ti sappītikattā , lokuttaravipākasukhumasañhitattā ca .
Saha maggena vipassanāpādakajjhānaṃ kathitaṃ ‘‘ cattārome cunda sukhallikānuyogā ekantanibbidāyā ’’ tiādinā ( dī . ni .3.184) catutthajjhānikaphalasamāpattīti catutthajjhānikā phalasamāpatti diṭṭhadhammasukhavihārabhāvena kathitā .
Cattāri rūpāvacarāni ‘‘ diṭṭhadhammasukhavihārajjhānānī ’’ ti kathitānīti attho .
Nikāmalābhīti nikāmena lābhī attano icchāvasena lābhī . Icchiticchitakkhaṇe samāpajjituṃ samatthoti atthoV3.73 . Tenāha ‘‘ yathākāmalābhī ’’ ti .
Adukkhalābhīti sukheneva paccanīkadhammānaṃ samucchinnattā samāpajjituṃ samattho .
Akasiralābhīti akasirānaṃ vipulānaṃ lābhī , yathāparicchedeneva vuṭṭhātuṃ samattho . Ekacco hi lābhīyeva hoti , na pana sakkoti icchiticchitakkhaṇe samāpajjituṃ . Ekacco tathā samāpajjituṃ sakkoti , pāribandhake pana kicchena vikkhambheti . Ekacco tathā ca samāpajjati , pāribandhake ca akiccheneva vikkhambhetiP3.104 , na sakkoti nāḷikayantaṃ viya yathāparicchede vuṭṭhātuṃ . Bhagavā pana sabbaso samucchinnapāribandhakattā vasibhāvassa sammadeva samadhigatattā sabbametaṃ sammadeva sakkoti .