Issues
Select Version
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

Itthipurisaliṅgādipātubhāvavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Itthipurisaliṅgādipātubhāvavaṇṇanā

126.‘‘ Manussakāle ’’ ti idaṃ pubbe manussabhūtānaṃyeva tattha idāni nikantivasena uppatti hotīti katvā vuttaṃ , devatānampi purimajātiyaṃ itthibhāve ṭhitānaṃ tattha virāgādipurisattappaccaye asati tadā itthiliṅgameva pātubhavati .
Purisattapaccayeti ‘‘ attanopi anissaratā , sabbakālaṃ parāyattavuttitā , rajassalatā vañcatā , gabbhadhāraṇaṃ , paṭhamāya pakatiyā nihīnapakatitā , sūravīratābhāvo ,‘ appakā janā ’ ti ‘ hīḷetabbatā ’ ti evamādi ādīnavapaccavekkhaṇapubbakampi itthibhāve ‘ alaṃ itthibhāvena , na hi itthibhāve ṭhatvā cakkavattisiriṃ , na sakkamārabrahmasiriyo paccanubhavituṃ , na paccekabodhiṃ , na sammāsambodhiṃ adhigantuṃ sakkā ’ ti evaṃ itthibhāvavirajjanaṃ ,‘ yathāvuttaādīnavavirahato uttamapakatibhāvato sampadamidaṃ purisattaṃ nāma seṭṭhaṃ uttamaṃ , ettha ṭhatvā sakkā etā sampattiyo sampāpuṇitun ’ ti evaṃ purisattabhāve sambhāvanāpubbakaṃ patthanāṭhapanaṃ ,‘ tattha ninnapoṇapabbhāracittatā ’ ti ’’ evamādike purisabhāvassa paccayabhūte dhamme . Pūretvā vaḍḍhetvā .
Paccakkhaṃ bhūtaṃ , sadisañca diṭṭhadhammikaṃ , samparāyikañca suvipulaṃ anatthaṃ acintetvā purisassa kāmesu micchācaraṇaṃ kevalaṃ itthiyaṃ āsāpattiM3.47 phalenevāti āsāāpatti itthibhāvāvahāpi hotiyeva . Tanninnapoṇapabbhārabhāvena tannikantiyā nimittabhāvāpattitoti vuttaṃ ‘‘ puriso itthattabhāvaṃ labhanto kāmesumicchācāraṃP3.59 nissāya labhatī ’’ ti .
Tadāti yathāvutte paṭhamakappikakāle . Pakatiyāti sabhāvena . Mātugāmassāti purimattabhāve mātugāmabhūtassa . Purisassāti etthāpi ‘‘ pakatiyā ’’ ti padaṃV3.43 ānetvā sambandhitabbaṃ .
Upanijjhāyatan ti upecca nijjhāyantānaṃ . Yathā aññamaññasmiṃ sārāgo uppajjati , evaṃ sāpekkhabhāvena olokentānaṃ .
Rāgapariḷāhoti rāgajo pariḷāho .
Nibbuyhamānāyāti pariṇatā hutvā niyyamānāya . Methunadhammasamācāravaṇṇanā
127. Gomayapiṇḍamattampi nālatthāti sammadeva vivāhakammaṃ nālatthāti adhippāyena vadanti .
Pātabyatan ti tasmiṃ asaddhamme kilesakāmena pivitabbataṃ kiñci pivitabbavatthuṃ pivantā viya ativiya tosetvā paribhuñjitabbataṃ āpajjiṃsu , pātabyatan ti vā paribhuñjanakataṃ āpajjiṃsu upagacchiṃsu . Paribhogattho hi ayaṃ pā -saddo , kattusādhano ca tabya -saddo , yathāruci paribhuñjiṃsūti attho .
Sannidhikārakan ti sannidhikāraṃ , ka -kāro padavaḍḍhanamattanti āha ‘‘ sannidhiṃ katvā ’’ ti .
Apadānan ti avakhaṇḍanaṃ .
Ekekasmiṃ ṭhāneti yattha yattha vahitaṃ , tasmiṃ tasmiṃ ekekasmiṃ ṭhāne . Gumbagumbāti puñjapuñjā .
128. Sīmaṃ ṭhapeyyāmāti ‘‘ ayaṃ bhūmibhāgo asukassa , ayaṃ bhūmibhāgo asukassā ’’ ti evaṃ paricchedaṃ kareyyāma .
Taṃ aggaṃ katvāti taṃ ādiṃ katvā .