Sammāsambuddhappaveditadhammavinayādivaṇṇanā
168. Niyyātīti vattati , saṃvattatīti vā attho .
170. Idha sāvakassa sammāpaṭipattiyā ekantikaapassayadassanatthaṃ satthu sammāsambuddhatā , dhammassa ca svākkhātatā kittitāti ‘‘ sammāpaṭipannassa kulaputtassa pasaṃsaṃ dassetvā ’’ ti vuttaṃ .
Evañhi imissā desanāya saṃkilesabhāgiyabhāvena uṭṭhitāya vodānabhāgiyabhāvena yathānusandhinā pavatti dīpitā hoti .
Abodhitatthāti appaveditatthā , paramatthaṃ catutthasaccapaṭivedhaṃ apāpitāti attho .
Pāḷiyaṃ ‘‘ assā ’’ ti padaṃ
P3.114 ‘‘ sāvakā saddhamme ’’ tiM3.90 dvīhi padehi yojetabbaṃ ‘‘ assa sammāsambuddhassa sāvakā , assa saddhamme ’’ ti .Sabbasaṅgahapadehi katan ti sabbassa sāsanatthassa saṅgaṇhanapadehi ekajjhaṃ kataṃ .
Tenāha ‘‘ sabbasaṅgāhikaṃ kataṃ na hotīti attho ’’ ti .
Pubbenāparaṃ sambandhatthabhāvena saṅgahetabbatāya vā saṅgahāni
V3.81 padāni katāni etassāti saṅgahapadakataṃ , brahmacariyaṃ .
Tappaṭikkhepena na ca saṅgahapadakatanti yojanā .Rāgādipaṭipakkhaharaṇaṃ , yathānusiṭṭhaṃ vā paṭipajjamānānaṃ vaṭṭadukkhato paṭiharaṇaṃ nibbānapāpanaṃ paṭihāro , so eva ā-kārassa i-kāraṃ katvā paṭihiro , paṭihiro eva pāṭihiro , saha pāṭihirenāti sappāṭihiraṃ , tathā suppaveditatāya sappāṭihiraṃ katanti sappāṭihirakataṃ .
Tādisaṃ pana vaṭṭato niyyāne niyuttaṃ , niyyānappayojanañca hotīti āha ‘‘ niyyānikan ’’ ti .
Devalokatoti devalokato paṭṭhāya rūpīdevanikāyato pabhuti .
Suppakāsitan ti suṭṭhu pakāsitaṃ .
Yāva devamanussehīti vā yāva devamanussehi yattakā devā manussā ca , tāva te sabbe abhibyāpetvā suppakāsitaṃ .
Anutāpāya hotīti anutappo , so pana anutāpaṃ karonto viya hotīti vuttaṃ ‘‘ anutāpakaro hotī ’’ ti .
172. Thiroti ṭhitadhammo kenaci asaṃhāriyo , asekkhā sīlakkhandhādayo therakārakā dhammā .
173. Yogehi khemattāti yogehi anupaddutattā .
Saddhammassāti
P3.115 assa saddhammassa .
Assāti ca assa satthuno . 174. Upāsakā brahmacārino nāma visesato anāgāmino .
Sotāpannasakadāgāminopi tādisā tathā vuccantīti ‘‘ brahmacariyavāsaṃ vasamānā ariyasāvakā ’’ icceva vuttaṃ .
176. Sabbakāraṇasampannan ti yattakehi kāraṇehi sampannaṃ nāma hoti , tehi sabbehi kāraṇehi sampannaṃ sampattaṃ upagataṃ paripuṇṇaṃ , samannāgataṃ vā .
Imameva dhamman ti imameva sāsanadhammaṃ .
Udakena
M3.91 padesaññunā attano paññāveyyattiyataṃ dassetuṃ aniyyānike atthe payuttaṃ paheḷikasadisaṃ vacanaṃ , bhagavatā attano sabbaññutāya niyyānike atthe yojetvā dassetuṃ ‘‘ udako sudan ’’ tiādi vuttanti taṃ dassetuṃ ‘‘ so kirā ’’ tiādimāha .