Adhikaraṇavūpasamavaggavaṇṇanā
457. Adhikaraṇavūpasamavagge saṅghagaru nāma koti āha ‘‘ dhammañca … pe … saṅghagaru nāma hotī ’’ ti .
Parivāra-ṭīkā
Soḷasamahāvāro
Paññattivāravaṇṇanā
Visuddhaparivārassāti
M3.455V3.415 sabbaso parisuddhakhīṇāsavaparivārassa .
Dhammakkhandhasarīrassāti sīlasamādhipaññāvimuttivimuttiñāṇadassanasaṅkhātadhammakkhandhasarīrassa sāsaneti sambandho .
Tassāti ‘‘ parivāro ’’ ti yo saṅgahaṃ āruḷho , tassa .
Pubbāgataṃ nayan ti pubbe āgataṃ vinicchayaṃ .
Parivāravaṇṇanā
Soḷasamahāvāravaṇṇanā
Paññattivāravaṇṇanā
Parivāravaṇṇanā
Mahāvaggo
PaññattivāravaṇṇanāTānīti cīvarādīni .
458. Pañcahupāli
V2.247M0.622 ākārehīti ettha ākārasaddo kāraṇatthoti āha ‘‘ pañcahi kāraṇehī ’’ ti .
458. Pañcahi kāraṇehīti idaṃ atthanipphādanakāni tesaṃ pubbabhāgāni ca kāraṇabhāvasāmaññena ekajjhaṃ gahetvā vuttaṃ , na pana sabbesaṃ pañcannaṃ samānayogakkhemattā .Kammenātiādīsu kammādīnaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘ apalokanādīsū ’’ tiādi .
Anussāvanenāti bhedassa anurūpasāvanena .
Yathā bhedo hoti , evaṃ bhinditabbānaṃ bhikkhūnaṃ attano vacanassa sāvanena viññāpanenāti attho .
Tenāha ‘‘ nanu tumhe ’’ tiādi .
Kaṇṇamūle vacībhedaṃ katvāti etena pākaṭaṃ katvā bhedakaravatthudīpanaṃ voharaṇaṃ .
Tattha attanā vinicchitamattaṃ
V3.448 rahassavasena viññāpanaṃ anussāvananti dasseti .Upapattīhīti yuttīhi .
Mayhaṃ uccākulā pabbajitabhāvañca bahussutabhāvañca tumhe jānāthāti yojanā .
Mādiso nāma … pe … tumhākaṃ yuttaṃ nanūti yojanā .
Kaṇṇamūleti kaṇṇasamīpe .
Anussāvanenāti anusamīpe sāvāpanena .
Tesan ti bhikkhūnaṃ .
Anivattidhammeti anivattanasabhāve .
Salākaggāhenāti attano salākāya gāhāpanena .
Etthāti kammādīsu .
Pamāṇan ti saṅghabhedassa kāraṇaṃ .
Pubbabhāgāti saṅghabhedato pubbabhāge pavattā .
Pubbabhāgabhāvaṃ āvikaronto āha ‘‘ aṭṭhārasavatthudīpanavasena hī ’’ tiādi .
Voharantepīti yojanā .
Tatthāti vohāre .
Kammameva uddeso vā pamāṇan ti tehi saṅghabhedasiddhito pamāṇaṃ , itare pana tesaṃ sambhārabhūtā .
Tenāha ‘‘ vohārā ’’ tiādi .
Tatthāti voharaṇe .
458. Anussāvanenāti anu anu kathanena .
Tenāha ‘‘ nanu tumhe ’’ tiādi , yaṃ avocumha , svāyaṃ pakāsitoti sambandho .
Kadā pana saṅgho bhinnoti āha ‘‘ yadā panā ’’ tiādi .
Yadā pana karotīti sambandho .
Kamman ti uposathakammato aññaṃ kammaṃ gahetabbaṃ .
Uddesan ti uposathakammaṃ .
Itīti evaṃ .
Saṅghabhedakakkhandhakavaṇṇanāyaṃ ‘‘ evaṃ … pe … pakāsayissāmā ’’ ti ( cūḷava . aṭṭha .351) yaṃ vacanaṃ avocumhāti yojanā .
Tassa vacanassāti pāṭhaṃ ajjhāharitvā ‘‘ svāyaṃ attho ’’ ti padena sambandhitabbo .
Paññattetan ti ettha niggahitalopasandhīti āha ‘‘ paññattaṃ etan ’’ ti .
Kvāti kismiṃ khandhake .
Tatrāti vattakkhandhake .
Ettāvatāti ettakena āgantukavattādiakaraṇamattena .
Anupubbenāti anukkamena .
Tattha yan ti idaṃ yasmā vacanāpekkhaṃ na hoti , vacanatthāpekkhameva , tasmā tena vacanena nānākaraṇābhāvaṃ pakāsayissāmāti yamatthaṃ avocumhāti attho gahetabbo .
Teneva ‘‘ svāyan ’’ ti pulliṅgavasena paṭiniddeso kato , tassa so ayaṃ nānākaraṇābhāvoti attho .
Yathārattan ti ettha yathāsaddo anurūpatthavācako , rattisaddena rattippamāṇaṃ gahetabbanti dassento āha ‘‘ rattiparimāṇānurūpan ’’ ti .
Iminā rattiyā anurūpaṃ yathārattan ti nibbacanaṃ dasseti .
‘‘ Rattiparimāṇānurūpan ’’ ti vutte rattiparimāṇassa atikkantattā atthato theroti āha ‘‘ yathātheranti attho ’’ ti .
Vavatthānan ti paricchedo .
So hi visuṃ avahito hutvā tiṭṭhatīti vavatthānanti vuccati .
Kammākammānīti ettha kammaṃ akammānīti padavibhāgaṃ katvā akāro vuddhatthoti āha ‘‘ khuddakāni ceva mahantāni ca kammānī ’’ ti .
Sati ca akammassa mahantabhāve
M0.623 kammaṃ nāma khuddakanti atthato siddhaṃ hoti .
Tena vuttaṃ ‘‘ khuddakāni cevā ’’ ti .
Akārassa appatthaṃ gahetvā ‘‘ mahantāni ceva khuddakāni ca kammānī ’’ ti atthopi yujjateva .
So pana idha na gahito , aññattha pana dissati .
‘‘ Uccāvacāni kammānī ’’ ti hi vākyavasena vuttaṭṭhāne uccasaddena mahantatthaṃ dasseti , avacasaddena khuddakatthaṃ dasseti .
Tasmā mahantakhuddakāni kammānīti attho veditabbo .
Sati ca akammassa khuddakabhāve kammaṃ nāma mahantanti atthatopi siddhanti daṭṭhabbaṃ .Saṅghabhedavaggadvayavaṇṇanā
458.‘‘ Yathārattan ti anupasampanne apekkhatī ’’ tipi vadanti .
‘‘ Yathāvuḍḍhan ti upasampanne apekkhatī ’’ ti likhitaṃ .