Ekuttarikanayo aṭṭhakavāravaṇṇanā
Aṭṭhakavāravaṇṇanā
Aṭṭhakavāravaṇṇanā
328. Aṭṭhakesu
M0.582 aṭṭhānisaṃsādīnaṃ desanākāradesanaṭṭhānāni dassento āha ‘‘ na mayan ’’ tiādi .
Tattha ‘‘ na mayaṃ … pe … karissāmā ’’ ti iminā desanākāraṃ dasseti ,‘‘ kosambakakkhandhake ’’ ti iminā desanaṭṭhānaṃ dasseti .
328. AṭṭhakesuV3.437 aṭṭhānisaṃse sampassamānenāti –
‘‘ Idha pana , bhikkhave , bhikkhu āpattiṃ āpanno hoti , so tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhi hoti , aññe bhikkhū tassā āpattiyā āpattidiṭṭhino honti , te ce , bhikkhave , bhikkhū taṃ bhikkhuṃ evaṃ jānanti ‘ ayaṃ kho āyasmā bahussuto āgatāgamo dhammadharo vinayadharo mātikādharo paṇḍito byatto medhāvī lajjī kukkuccako sikkhākāmo , sace mayaṃ imaṃ bhikkhuṃ āpattiyā adassane ukkhipissāma , na mayaṃ iminā bhikkhunā saddhiṃ uposathaṃ karissāma , vinā iminā bhikkhunā uposathaṃ karissāma , bhavissati saṅghassa tatonidānaṃ bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṃ saṅghanānākaraṇan ’ ti , bhedagarukehi , bhikkhave , bhikkhūhi na so bhikkhu āpattiyā adassane ukkhipitabbo ’’ ti ( mahāva .453)–
Ādinā vuttaaṭṭhānisaṃse sampassamānena .
Tena hi saddhiṃ uposathādiakaraṇaṃ ādīnavo bhedāya saṃvattanato , karaṇaṃ ānisaṃsoM3.478 sāmaggiyā saṃvattanato .
Tasmā ete aṭṭhānisaṃse sampassamānena na so bhikkhu ukkhipitabboti attho .
328. TenaV0.513 saddhiṃ uposathādikaraṇaṃ ānisaṃso , akaraṇaṃ ādīnavo , tasmā ete aṭṭhānisaṃse sampassamānenāti attho .
328. Pāḷiyaṃ āgatehi sattahīti ‘‘ pubbevassa hoti musā bhaṇissan ’’ tiādinā musāvādasikkhāpade ( pāci .4) āgatehi sattahi .Tampīti dutiyaaṭṭhakampi .
Dutiyaaṭṭhakepi aṭṭhānisaṃse sampassamānenāti –
‘‘ Idha pana , bhikkhave , bhikkhu āpattiṃ āpanno hoti , so tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhi hoti , aññe bhikkhū tassā āpattiyā āpattidiṭṭhino honti , so ce , bhikkhave , bhikkhu te bhikkhū evaṃ jānāti ‘ ime kho āyasmanto bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā paṇḍitā byattā medhāvino lajjino kukkuccakā sikkhākāmā , nālaṃ mamaṃ vā kāraṇā aññesaṃ vā kāraṇā chandā dosā mohā bhayā agatiṃ gantuṃ , sace maṃ ime bhikkhū āpattiyā adassane ukkhipissanti , na mayā saddhiṃ uposathaṃ karissanti , vinā mayā uposathaṃ karissanti , bhavissati saṅghassa tatonidānaṃ bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṃ saṅghanānākaraṇan ’ ti , bhedagarukena , bhikkhave , bhikkhunā paresampi saddhāya sā āpatti desetabbā ’’ ti ( mahāva .453)–
Ādinā
V3.438 vuttaaṭṭhānisaṃse sampassamānenāti attho .Terasake vuttāti sambandho .
Kulāni dūsetīti ettha ‘‘ dūsetī ’’ ti kiriyāpadassa karaṇaṃ dassento āha ‘‘ pupphena vā ’’ tiādi .
Imehi aṭṭhahi dūsetīti yojanā .
‘‘ Lābhenā ’’ tiādinā ‘‘ aṭṭhahi asaddhammehī ’’ ti ettha asaddhammasarūpaṃ dasseti .
Sārāgoti saṃrāgo , bhusaṃ rajjananti attho .
Paṭivirodhoti doso .
So hi yasmā alābhādīsu paṭivirujjhati , tasmā paṭivirodhoti vuccati .
Pāḷiyan ti vinayapāḷiyaṃ .
Pāṇan tiādikā dve gāthāyo dvādasakkharena bandhitā .
Paṭhamagāthāya tatiyapāde cariyasaddena
V2.212 yuttattā ekakkharo adhiko .
Ayaṃ panettha yojanā – pāṇaṃ na hane na ghāteyya , ādinnañca na ādiye na gaṇheyya , musā vitathavacanaṃ na bhāse na katheyya , majjapo majjapānaṃ na ca siyā , abrahmacariyā methunā virameyya , rattiṃ vikālabhojanaṃ na bhuñjeyya .
Mālaṃ na dhāre na dhāreyya , gandhañca na ācare , santhate mañce ca chamāyañca sayetha .
Etañhi uposathaṃ aṭṭhaṅgikaṃ uposathaṃ iti dukkhantagunā buddhena pakāsitanti āhu paṇḍitāti .Saṅghabhedaketi saṅghabhedakakkhandhake .
Pāḷiyaṃ āgatehi sattahīti ‘‘ pubbevassa hoti ‘ musā bhaṇissan ’ ti , bhaṇantassa hoti ‘ musā bhaṇāmī ’ ti , bhaṇitassa hoti ‘ musā mayā bhaṇitan ’ ti vinidhāya diṭṭhiṃ , vinidhāya khantiṃ , vinidhāya ruciṃ , vinidhāya bhāvan ’’ ti ( pārā .220) evamāgatehi sattahi .
‘‘ Ayaso akkoso ’’ ti vuttaṃ .
Tāsaṃyevāti bhikkhunīnameva .
Abrahmacariyāti aseṭṭhacariyato .
Rattiṃ na bhuñjeyya vikālabhojanan ti uposathaṃ upavuttho rattibhojanañca divāvikālabhojanañca na bhuñjeyya .
Mañce chamāyaṃva sayetha santhateti kappiyamañce vā sudhādiparikammakatāya bhūmiyaṃ vā tiṇapaṇṇapalālādīni santharitvā kate santhate vā sayethāti attho .
Etañhi aṭṭhaṅgīkamāhuposathan ti etaṃ pāṇātipātādīni asamācarantena upavutthauposathaṃ aṭṭhahi aṅgehi samannāgatattā ‘‘ aṭṭhaṅgikan ’’ ti vadanti .
‘‘ Akappiyakataṃ
M3.479 hoti appaṭiggahitakan ’’ tiādayo aṭṭha anatirittā nāma .
Sappi ādi aṭṭhame aruṇuggamane nissaggiyaṃ hoti .
Pubbevassa hoti ‘‘ musā bhaṇissan ’’ ti , bhaṇantassa hoti ‘‘ musā bhaṇāmī ’’ ti , bhaṇitassa hoti ‘‘ musā mayā bhaṇitan ’’ ti , vinidhāya diṭṭhiṃ khantiṃ ruciṃ bhāvaṃ saññanti evaṃ akappiyakataṃ hoti appaṭiggahitakatantiādayo aṭṭha anatirittā .‘‘ Upāsikā aṭṭha varāni yācatī ’’ ti evaṃ sāmaññavacanassāpi atthapakaraṇādinā visesavisayo hotīti āha ‘‘ visākhā ’’ ti .
Sā hi vividhā puttanattusaṅkhātā sākhā etissātthīti visākhāti vuccati .
Sabbatthāti sabbesu aṭṭhakesu .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Aṭṭhakavasena yojetvā veditabbānīti purimāni aṭṭha ekaṃ aṭṭhakaṃ , tato ekaṃ apanetvā sesesupi ekekaṃ pakkhipitvāti evamādinā nayena aññānipi aṭṭhakāni kātabbānīti attho .
Iti aṭṭhakavāravaṇṇanāya yojanā samattā .
Aṭṭhakavāravaṇṇanā niṭṭhitā .