Asādhāraṇādivaṇṇanā
Asādhāraṇādivaṇṇanā
338. Purima pañhan ti ‘‘ kati chedanakānī ’’ tiādipañhānaṃ pure vuttaṃ pañhaṃ .
Tatthāti ‘‘ vīsaṃ dve satānī ’’ tiādipāṭhe .
338.‘‘ Dhovanañca paṭiggaho ’’ ti gāthā aṭṭhakathācariyānaṃ .
338. Pubbe vuttacuddasaparamāneva antarapañhe niṭṭhapetvā purimapañhaṃ vissajjento .
338. Dhovanañca paṭiggahotiādigāthā aṭṭhakathācariyānaṃ gāthāva .
‘‘ Dveaniyatehī ’’ ti padassa asamāhāradiguvākyaṃ dassento āha ‘‘ dvīhi aniyatehī ’’ ti .
‘‘ Saddhin ’’ ti iminā sahādiyoge karaṇavacananti dasseti .
Tattha dhovanañca paṭiggahoti aññātikāya bhikkhuniyā cīvaradhovāpanaṃ cīvarapaṭiggahaṇañca .
Dhovanañca paṭiggahoti gāthā aṭṭhakathācariyānaṃ .
Chabbassāni nisīdanan ti dve sikkhāpadāni .
Dve lomāti tiyojanātikkamadhovāpanavasena dve eḷakalomasikkhāpadāni .
Vassikā āraññakena cāti vassikasāṭikā pariyesanaaraññakesu senāsanesu viharaṇasikkhāpadena saha .
Gāthāyaṃ ‘‘ dhovanañca sikkhāpadan ’’ tiādinā yojanā kātabbā .
Dve lomāti dve eḷakalomasikkhāpadāni .
Koseyya … pe … dve lomāti eḷakalomavagge ādito satta sikkhāpadāni vuttāni .
Dve lomāni eḷakalomatiyojanaparamāni .
‘‘ Sakalo ’’ tiādikāya aḍḍhateyyagāthāya yojanā suviññeyyāva .
Vassikāti vassikasāṭikasikkhāpadaṃ .
Dvevīsati khuddakāti –
‘‘ Sakalo bhikkhunivaggo , paramparañca bhojanaṃ ;
Anatirittaṃ abhihaṭaṃ , paṇītañca acelakaṃ ;
Jānaṃ duṭṭhullachādanaṃ .
‘‘ Ūnaṃ
V0.519 mātugāmena saddhiṃ , yā ca anikkhantarājake ;
Santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā , vikāle gāmappavesanaṃ .
‘‘ Nisīdane ca yā sikkhā , vassikāya ca sāṭikā ;
Dvāvīsati imā sikkhā , khuddakesu pakāsitā ’’ ti .
–
PāṭhoM0.568 .
‘‘ Kulesu cārittāpattī ’’ ti pāṭho na gahetabbo sādhāraṇattā tassa sikkhāpadassa .Āraññakena cāti sāsaṅkasikkhāpadaṃ vuttaṃ .
Paṇītan ti paṇītabhojanaviññatti .
Ūnan ti ūnavīsativassasikkhāpadaṃ .
Nisīdane ca yā sikkhā , vassikā yā ca sāṭikāti nisīdanavassikasāṭikānaṃ pamāṇātikkamo .
Āpattikkhandhā ceva uposathādīni ca ‘‘ pārājikasaṅghādisesā ’’ tiādinā vibhattattā ‘‘ vibhattiyo ’’ ti vuttāni .
Paṇītan ti
V2.279 paṇītabhojanaviññāpanaṃ .Tevīsati saṅghādisesāti bhikkhunīnaṃ āgatāni dasa , bhikkhūnaṃ terasāti tevīsati .
Ūnan ti ūnavīsativassūpasampādanaṃ .
Mātugāmena saddhin ti saṃvidhāya gamanaṃ vuttaṃ .
Yā sikkhāti yaṃ sikkhāpadaṃ .
Nisīdane
M2.294 ca yā sikkhāti pamāṇātikkantanisīdanakārāpane yaṃ sikkhāpadaṃ .
Tathā vassikā yā ca sāṭikāti etthāpi .Saṅghamhā
M0.591 dasa nissareti ettha ‘‘ saṅghamhā nissārīyatī ’’ ti ( pāci .680,730) evaṃ vuttā dasāti yojanānayaṃ dassento āha ‘‘ saṅghamhā nissārīyatī ’’ tiādi .
Tatthāti bhikkhunivibhaṅge .
Dvecattālīsa nissaggiyātiādīsupi eseva nayo .
Chacattārīsā cimeti chacattārīsa ime .Tathāti yathā khuddakā , tathāti attho .
‘‘ Pārājikāni saṅghādiseso ’’ ti evaṃ vuttasikkhāpade eva vibhajitvā vuttattā vibhattiyo nāma .
Itīti evaṃ .
Sādhāraṇan ti aṭṭhannampi sādhāraṇaṃ .
Pārājikabhūtā vibhattiyo pārājikavibhattiyo .
Pāḷiyaṃ sataṃ sattati chaccevime honti ubhinnaṃ asādhāraṇāti bhikkhūnaṃ bhikkhunīhi asādhāraṇā chacattārīsa , bhikkhunīnaṃ bhikkhūhi asādhāraṇā tiṃsādhikaṃ satañcāti evaṃ ubhinnaṃ asādhāraṇā ca chasattatiadhikaṃ sataṃ sikkhāpadānīti attho .
Sataṃ sattati cattārīti ubhinnaṃ sādhāraṇasikkhānaṃ gaṇanā catusattatiadhikaṃ sataṃ sikkhāpadānīti attho .
Sādhāraṇe sattavajjo saṅghādiseso .
Tesan ti pārājikānaṃ .
Kaṇhasappādayo durāsadā viya durāsadā hontīti yojanā .
‘‘ Durūpagamanāti iminā sadadhātuyā gatyatthaṃ dasseti .
Durāsajjanāti dukkhena āsajjitabbā , āsajjituṃ na sukarāti attho .
Aññatarasmiṃ gaṇṭhipade ‘‘ atha vā ‘ dve uposathā dve pavāraṇā cattāri kammāni pañceva uddesā caturo bhavanti , naññathā ’ ti pāḷiṃ uddharanti .
Tattha ‘ cattāri kammānī ’ ti visesābhāvā uddharitapotthakameva sundaraṃ , pubbepi vibhattimattadassanavaseneva cetaṃ vuttaṃ .
‘ Na samathehi vūpasamanavasenā ’ ti vatvā cattāri kammavibhajane ‘ samathehi vūpasammatī ’ ti na visesitaṃ uposathappavāraṇānaṃyeva vibhāgattā .
Kasmā ?
Etthāpi ‘ uposathappavāraṇānaṃyeva visesetvā nayaṃ dethā ’ ti vuttattā , adhammena vaggādikammena āpattiyopi vūpasammantīti āpajjanatoti veditabban ’’ ti vuttaṃ , vicāretabbaṃ .
Samūpamāti samaupamā .
Samūpamākāraṃ dassento āha ‘‘ yathā ’’ tiādi .
Dvīhi catūhi tīhi kiccaṃ ekenāti dvīhi vivādādhikaraṇaṃ , catūhi anuvādādhikaraṇaṃ , tīhi āpattādhikaraṇaṃ , ekena kiccādhikaraṇaṃ sammatīti attho .
Sādhāraṇan ti aṭṭhahi pārājikehi sādhāraṇaṃ .
Ekekassa pārājikassāti sambandho .
Avirūḷhī bhavanti teti ettha upamānopameyyānaṃ pākaṭabhāvaṃ katvā yojanānayaṃ dassento āha ‘‘ yathā ete ’’ tiādi .
Avirūḷhidhammāti avirūḷhīsabhāvā .
Pakatisīlabhāvenāti pakatiyā sīlavantabhāvena ,‘‘ pakatisīlābhāvenā ’’ tipi pāṭho , pakatisīlassa abhāvena , abhāvahetūti attho .
Ettāvatāti ettakena ‘‘ aṭṭheva pārājikā ’’ tiādivacanamattena , dassitaṃ hotīti sambandho .
Vibhattiyoti pārājikādivasena vibhajitabbāti vibhattiyoti .
Tatthāti ‘‘ tevīsati saṅghādisesā ’’ tiādipāṭhe
V2.220 .Sabbasaṅgāhikavacanan ti sabbesaṃ tiṇṇaṃ samathānaṃ , sabbāsaṃ vā āpattīnaṃ samathānaṃ saṅgāhikavacanaṃ .
‘‘ Dvīhi samathehī ’’ ti sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena cāti dvīhi samathehi .
Etan ti ‘‘ dve uposathā dve pavāraṇā ’’ ti vacanaṃ .
Vibhajanā nīti vibhajitabbānaṃ vibhajanakiriyāya avinābhāvato bhāvavasena vuttaṃ , tasmā vibhajitabbāti vibhattiyoti vacanattho kātabbo .
Vibhattiyoti āpattikkhandhā ceva uposathapavāraṇādayo ca adhippetā .
Te hi pārājikādibhedena , bhikkhuuposathādibhedena ca vibhajīyanti .
Tenāha ‘‘ vibhattiyo ’’ tiādi .
Aparāpi imā vibhattiyo hontīti yojanā .
Heṭṭhā vuttassa ‘‘ vibhattimattadassaneneva cetaṃ vuttaṃ , na samathehi vūpasamanavasenā ’’ ti vacanassa atthanayato aññaṃ atthanayaṃ dassento āha ‘‘ athavā ’’ tiādi ,‘‘ imāpi vibhattiyo ’’ ti padaṃ ‘‘ nissāyā ’’ ti pade avuttakammaṃ
M0.592 .
Nissāya āpajjantīti sambandho .
Tāti āpattiyo .
Vuttappakārehevāti tīhi samathehīti vuttapakāreheva .
Taṃmūlikānan ti te eva uposathādayo mūlametāsanti taṃmūlikā , tāsaṃ .
Iminā kāriyūpacārena vuttanayaṃ dasseti .
Tā vibhattiyoti uposathādivibhattiyo .
Tesan ti aṭṭhannaṃ pārājikādīnaṃ .
Dvīhītiādi vivādādhikaraṇādīnaṃ samathehi vūpasamadassanaṃ .Dvīhi … pe … kiccaṃ ekena sammatīti dvīhi vivādādhikaraṇaṃ , catūhi anuvādādhikaraṇaṃ , tīhi āpattādhikaraṇaṃ , ekena kiccādhikaraṇaṃ sammatīti attho .