Adhikaraṇanidānādivaṇṇanā
Ukkoṭanabhedādikathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
342. Kiṃnidānan tiādīsu chasu padesu samāsabhāvaṃ dassento āha ‘‘ kiṃnidānamassā ’’ tiādi .
Assāti vivādādhikaraṇassa .
‘‘ Kiṃnidānan ’’ ti padānaṃ satipi samāsabhāve byañjanantapakatikattā ‘‘ kin ’’ ti niggahitantabhāvena uccāraṇaṃ kātabbaṃ .
Sabbānetānīti sabbāni nidānantiādīni etāni padāni .
Vevacanānīti ekasmiṃyeva ‘‘ kāraṇan ’’ ti atthe vividhāni vacanāni vivacanāni , tāniyeva vevacanāni .
Atha vā vividhaṃ vacanametassatthassāti vivacanaṃ , kāraṇasaṅkhāto attho , abhidheyyaabhidhānabhāvena sambandhattā vivacanassa etāni vevacanāni , padāni .
‘‘ Aṭṭhārasabhedakaravatthusaṅkhāto ’’ ti iminā vivādasarūpaṃ dasseti .
Vivādan ti aṭṭhārasabhedakaravatthusaṅkhātaṃ vivādaṃ .
Etan ti ‘‘ vivādanidānan ’’ ti
M0.598 etaṃ vacanaṃ .Assāti anuvādādhikaraṇassa .
Idampīti ‘‘ anuvādanidānan ’’ ti vacanampi .
Assāti āpattādhikaraṇassa .
Etan ti ‘‘ āpattinidānan ’’ ti vacanaṃ .
342. Āpattiṃ nissāya uppajjanakaāpattivasenāti paresaṃ , attano ca āpattiṃ paṭicchādentānaṃ vajjapaṭicchādīnaṃ pārājikādiāpattimeva sandhāya vuttaṃ , na sabbāpattiyo .
Kiccameva byañjanavaḍḍhanavasena kiccayan ti vuttaṃ .
Assāti kiccādhikaraṇassa .
Samanubhāsanādīnaṃ uppajjanakakiccānanti sambandho .
Etan ti ‘‘ kiccayanidānan ’’ ti vacanaṃ .
342. Kiccaṃ nissāya uppajjanakakiccānan ti pubbe kataukkhepanīyādikiccaṃ nissāya uppajjanakakiccānaṃ .
Kīdisānaṃ ?
Yāvatatiyasamanubhāsanādīnaṃ .
Kiccaṃ nissāya uppajjanakakiccānan ti ukkhepanīyādikammaṃ nissāya uppajjanakānaṃ tadanuvattikāya bhikkhuniyā yāvatatiyānussāvanānaṃ kiccānaṃ vasena , na sabbesaṃ kiccānaṃ vasenāti .
Ekapadayojanāti ekena ‘‘ nidānan ’’ ti padena yojanā .
Sabbapadānīti sabbāni samudayādīni padāni .
Navannan ti jātivasena channaṃ hetūnaṃ navasu antogadhattā tikavasenetaṃ vuttaṃ .
Byañjanamattan ti hetupaccayavasena byañjanameva .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Etthāti tatiyapucchāvissajjane .
343. Dvādasa mūlānīti ettha dvādasannaṃ mūlānaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘ kodhaupanāhayugaḷakādīnī ’’ tiādi
V2.226 .
Ettha ( vibha .833,944) ādisaddena makkhapaḷāsayugaḷa issāmacchariyayugaḷa māyāsāṭheyyayugaḷa pāpicchamicchādiṭṭhiyugaḷa sandiṭṭhiparāmāsiādhānaggāhiduppaṭinissaggiyugaḷavasena pañca yugaḷāni saṅgaṇhāti .
Ajjhattasantānappavattānīti niyakajjhattasantāne pavattāni .
343. Taṃ hīti taṃ vivādādhikaraṇaṃ .Aṭṭhārasabhedakaravatthūnaṃ samuṭṭhānabhāvaṃ nibbacanena pakāsento āha ‘‘ taṃ hī ’’ tiādi .
Tan ti anuvādādhikaraṇaṃ , samuṭṭhātīti sambandho .
Ettha ca ‘‘ etesū ’’ ti iminā adhikaraṇabhāvaṃ dasseti .
‘‘ Etehī ’’ ti iminā karaṇabhāvaṃ dasseti .
Tenāti kāraṇena .
Assāti vivādādhikaraṇassa .
Etānīti aṭṭhārasabhedakaravatthūni .
Sabbatthāti sabbesaṃ adhikaraṇānaṃ sabbesu samuṭṭhānesu .
344. Ekena adhikaraṇena kiccādhikaraṇenāti idaṃ vuttanti sambandho .
Etānīti adhikaraṇāni .
Ekaṃsatoti ekaṃsena , ekakoṭṭhāsenāti attho .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
344. Adhikaraṇesu yena adhikaraṇena sammanti , taṃ dassetuṃ vuttan ti yadā adhikaraṇehi sammanti , tadā kiccādhikaraṇeneva sammanti , na aññehi adhikaraṇehīti dassanatthaṃ vuttanti adhippāyo .
344. Adhikaraṇesu yena adhikaraṇena sammanti , taṃ dassetun ti yadā adhikaraṇehi sammanti , tadā kiccādhikaraṇeneva sammanti , na aññehīti
M0.570 dassanatthaṃ vuttaṃ , na ekantato adhikaraṇeneva sammantīti dassanatthaṃ .
344. Pāḷiyaṃ ‘‘ katihi adhikaraṇehī ’’ ti pucchāya ‘‘ ekena adhikaraṇena kiccādhikaraṇenā ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Katisu ṭhānesū ’’ ti pucchāya ‘‘ tīsu ṭhānesu saṅghamajjhe , gaṇamajjhe , puggalassa santike ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Katihi samathehī ’’ ti pucchāya ‘‘ tīhi samathehī ’’ ti vuttaṃ .
Tīhipi etehi eko vūpasamanappakārova pucchito , vissajjito cāti veditabbo .Sāvasesāpatti sammati viya anavasesāpatti na sammatīti yojanā .
Kasmā na sammatīti āha ‘‘ na hī ’’ tiādi .
Hīti yasmā .
Sāti anavasesā āpatti .
Tatoti anavasesāpattito .
Ettha
M0.599 ca ‘‘ na sakkā desetun ’’ ti iminā desanāgāminiyā abhāvaṃ dīpeti .
‘‘ Na sakkā … pe … patiṭṭhātun ’’ ti iminā vuṭṭhānagāminiyā abhāvaṃ dīpeti . 348. Āpattādhikaraṇe
V0.521 saṅgho vivadatīti āpattānāpattīti evaṃ .
348. VivādādhikaraṇaṃV2.281 hoti anuvādādhikaraṇan tiādīsu vivādādhikaraṇameva anuvādādhikaraṇādipi hotīti pucchāya vivādādhikaraṇaṃ vivādādhikaraṇameva hoti , anuvādādayo na hotīti vissajjanaṃ .
Adhikaraṇanidānādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Sattasamathanānātthādivaṇṇanā 349. Tatoti nayato .
Yattha sativinayotiādikā cha yamakapucchāti sambandho .
Tāsan ti pucchānaṃ .
Pakāsitoti pākaṭo .
351. Dvinnampi samathānan ti sammukhāvinayasativinayavasena dvinnampi samathānaṃ .
Yasmāti yena kāraṇena na sakkāti sambandho .
Pattavaṭṭīnaṃ nānākaraṇanti sambandho .
Tesan ti sammukhāvinayasativinayānaṃ nānākaraṇanti sambandho .
Ayaṃ panettha yojanā – yasmā kadalikkhandhe pattavaṭṭīnaṃ nānākaraṇaṃ vinibbhujjitvā dassetuṃ na sakkā viya tesaṃ nānākaraṇaṃ vinibbhujjitvā dassetuṃ na sakkāti .
Tenāti kāraṇena .
Sabbatthāti sabbesu vissajjanesu .