Ekuttarikanayo navakavāravaṇṇanā
Navakavāravaṇṇanā
Sappiādi aṭṭhame aruṇuggamane nissaggiyaṃ hoti .
Aṭṭhavācikā bhikkhunīnaṃ upasampadā ubhatoñatticatutthattā .
Vassikasāṭikadānādīni aṭṭha varāni .
329. Navakesu
M0.583 acarītiādīnīti ādisaddena ‘‘ carati , carissatī ’’ tiādīni ( dī . ni .3.340; aṭṭha . ni .9.29-30) saṅgaṇhāti .
329. Navakesu āghātavatthūnīti ( dī . ni . aṭṭha .3.340; a . ni . aṭṭha .3.9.29) āghātakāraṇāni .
329. Navahi bhikkhūhi bhijjati .
329. TaṃM2.291 kutettha labbhāti taṃ anatthassa acaraṇaṃ ettha etasmiṃ puggale , lokasannivāse vā kuto kena kāraṇena sakkā laddhunti āghātaṃ paṭivineti .Taṃ kutettha labbhāti ettha tan ti anatthacaraṇaṃ , kopakaraṇaṃ vā .
Kutoti kena kāraṇena .
Etthāti etasmiṃ anatthacarakapuggale .
Labbhāti laddhā , sakkā laddhuṃ na labbhā evāti attho .
Āghātapaṭivinayānīti āghātassa paṭivinayakāraṇāni .
Taṃ kutettha labbhāti ‘‘ taṃ anatthacaraṇaṃ mā ahosī ’’ ti etasmiṃ puggale kuto labbhā kena kāraṇena sakkā laddhuṃ .
‘‘ Paro nāma parassa attano cittaruciyā anatthaṃ karotī ’’ ti evaṃ cintetvā āghātaṃ paṭivinodeti .
Atha vā sacāhaṃ paṭikkopaṃ kareyyaṃ , taṃ kopakaraṇaṃ ettha puggale kuto labbhā , kena kāraṇena laddhabbaṃ niratthakabhāvatoti attho .
Kammassakā hi sattā , te kassa ruciyā dukkhitā sukhitā vā bhavanti , tasmā kevalaṃ tasmiṃ mayhaṃ kujjhanamattamevāti adhippāyo .
Atha vā taṃ kopakaraṇaṃ ettha puggale kuto labbhā paramatthato kujjhitabbassa
V3.439 kujjhanakassa ca abhāvato .
Saṅkhāramattañhetaṃ yadidaṃ khandhapañcakaṃ yaṃ ‘‘ satto ’’ ti vuccati , te ca saṅkhārā ittarakālā khaṇikā , kassa ko kujjhatīti attho .
‘‘ Kuto lābhā ’’ tipi pāṭho , sacāhaṃ ettha kopaṃ kareyyaṃ , tasmiṃ me kopakaraṇe kuto lābhā , lābhā nāma ke siyuṃ aññatra anatthuppattitoti attho .
Imasmiñca atthe tan ti nipātamattameva hoti .
Manussamaṃsavajjehi nava maṃsehi vinicchayo .Sundaraṃ na sundaranti saṅghāṭiādīni nava cīvarāni .
Tāneva adhiṭṭhitakālato paṭṭhāya na vikappetabbāni , adhiṭṭhitakālato paṭṭhāya apaccuddharitvā na vikappetabbānīti adhippāyo .
Navannaṃ vā bhikkhūnaṃ kāraṇāti yojanā .
Nava vidatthiyo sugatacīvarassa .
Taṇhan ti dvīsu esanataṇhāesitataṇhāsu esanataṇhaṃ .
Paṭiccāti ārabbha .
Pariyesanāti punappunaṃ esanā .
Lābhoti rūpādiārammaṇalābho .
Vinicchayoti ñāṇataṇhādiṭṭhivitakkavasena catubbidho vinicchayo .
Catubbidho hi dhammo ‘‘ ettakaṃ mayhaṃ bhavissatī ’’ tiādinā vinicchinati anenāti vinicchayoti vuccati .
Chandarāgoti balavarāgo .
Ajjhosānan ti ‘‘ ahaṃ maman ’’ ti balavasanniṭṭhānaṃ , pariggahoti taṇhādiṭṭhivasena paricchinditvā gahaṇaṃ .
Macchariyan ti paresaṃ sādhāraṇabhāvassa asahanatā .
Ārakkhāti dvārapidahanamañjūsagopanādivasena ābhuso rakkhanaṃ .
Ārakkhādhikaraṇanti ārakkhakāraṇā , hetvatthe cetaṃ paccattavacanaṃ .
Daṇḍādānādīsu paranisedhanatthaṃ daṇḍassa ādānaṃ daṇḍādānaṃ .
Tathā ekatodhārādino satthassa ādānaṃ satthādānaṃ .
Kalahoti kāyakalahopi vācākalahopi .
Viggahoti
V2.213 viruddhavasena gahaṇaṃ .
Vivādoti viruddhavasena vadanaṃ .
‘‘ Tuvaṃ tuvan ’’ ti anādaravasena vadanaṃ tuvaṃtuvaṃ vādo , pesuññavasena vadanaṃ pesuññavādo , musāvasena vadanaṃ musāvādo , daṇḍādānañca satthādānañca kalaho ca viggaho ca vivādo ca tuvaṃtuvaṃvādo ca pesuññavādo ca musāvādo ca daṇḍādāna … pe … musāvādā .
Musāvādāti ettha vāda saddo ‘‘ tuvaṃ tuvan ’’ ti ca ‘‘ pesuññan ’’ ti ca etthāpi yojetabbo .
Taṇhaṃ paṭiccāti ( dī . ni . aṭṭha .2.103; a . ni . aṭṭha .3.9.23) dve taṇhā esanataṇhā esitataṇhā ca .
Yāya taṇhāya ajapathasaṅkupathādīni paṭipajjitvā bhoge esati gavesati , ayaṃ esanataṇhā nāma .
Yā tesu esitesu gavesitesu paṭiladdhesuM3.480 taṇhā , ayaṃ esitataṇhā nāma .
Idha esitataṇhā daṭṭhabbā .
Pariyesanāti rūpādiārammaṇapariyesanā .
Sā hi esanataṇhāya sati hoti .
Lābhoti rūpādiārammaṇappaṭilābho .
So hi pariyesanāya sati hoti .
Vinicchayo pana ñāṇataṇhādiṭṭhivitakkavasena catubbidho .
Tattha ‘‘ sukhavinicchayaṃ jaññā , sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyyā ’’ ti ( ma . ni .3.323) ayaṃ ñāṇavinicchayo .
‘‘ Vinicchayoti dve vinicchayā taṇhāvinicchayo ca diṭṭhivinicchayo cā ’’ ti ( mahāni .102) evaṃ āgatāni aṭṭhasatataṇhāvicaritāni taṇhāvinicchayo .
Dvāsaṭṭhi diṭṭhiyo diṭṭhivinicchayo .
‘‘ Chando kho , devānaminda , vitakkanidāno ’’ ti ( dī . ni .2.358) imasmiṃ pana sutte idha vinicchayoti vutto vitakko yeva āgato .
Lābhaṃ labhitvā hi iṭṭhāniṭṭhaṃ sundarāsundarañca vitakkena vinicchināti ‘‘ ettakaṃ me rūpārammaṇatthāya bhavissati , ettakaṃ saddārammaṇatthāya , ettakaṃ mayhaṃ bhavissati , ettakaṃ parassa , ettakaṃ paribhuñjissāmi , ettakaṃ nidahissāmī ’’ ti .
Tena vuttaṃ ‘‘ lābhaṃ paṭicca vinicchayo ’’ ti .
Chandarāgoti evaṃ akusalavitakkena vitakkite vatthusmiṃ dubbalarāgo ca balavarāgo ca uppajjati .
Ajjhosānan ti ‘‘ ahaṃ , maman ’’ ti balavasanniṭṭhānaṃ .
Pariggahoti taṇhādiṭṭhivasena pariggahakaraṇaṃ .
Macchariyan ti parehi sādhāraṇabhāvassa asahanatā .
Tenevassa porāṇā evaṃ vacanatthaṃ vadanti ‘‘ idaṃ acchariyaṃ mayheva hotu , mā aññassa acchariyaṃ hotūti pavattattā macchariyanti vuccatī ’’ ti .
Ārakkhoti dvārapidahanamañjūsāgopanādivasena suṭṭhu rakkhaṇaṃ .
Adhi karotīti adhikaraṇaṃ , kāraṇassetaṃ nāmaṃ .
Ārakkhādhikaraṇan ti bhāvanapuṃsakaṃ , ārakkhahetūti attho .
Daṇḍādānādīsu paranisedhanatthaṃ daṇḍassa ādānaṃ daṇḍādānaṃ .
Ekatodhārādino satthassa ādānaṃ satthādānaṃ .
Kalahoti kāyakalahopi vācākalahopi .
Purimo purimo virodho viggaho , pacchimo pacchimo vivādo .
Tuvaṃ tuvanti agāravavasena ‘‘ tuvaṃ tuvan ’’ ti vacanaṃ .‘‘ Ahaṃ seyyohamasmī ’’ ti pavattamānādayoti yojanā .
Adhiṭṭhitakālato paṭṭhāya na vikappetabbānīti adhiṭṭhānavikappanaṃ ekato na kātabbaṃ , adhiṭṭhite na vikappetabbanti adhippāyo .
Adhiṭṭhitakālato
V3.440 paṭṭhāya na vikappetabbānīti vikappentena adhiṭṭhānato pubbe vā
Vikappetabbaṃ , vijahitādhiṭṭhānaṃ vā pacchāvikappetabbaṃ .
AvijahitādhiṭṭhānaṃM3.481 pana na vikappetabbanti adhippāyo .Pariṇataṃ lābhaṃ pariṇāmetīti sambandho .
Etesaṃyeva
M0.584 dānānan ti etesaṃyeva adhammikānaṃ dānānaṃ .Saṅghassa ninnan ti saṅghassa nataṃ , nāmitaṃ vā lābhanti sambandho .
Saṅghassa namati , nāmiyatīti vā ninnaṃ .
Tesaṃyevāti tesaṃyeva tiṇṇaṃ dhammikadānānaṃ .
Tayo tayo dānapaṭiggahaparibhoge sampiṇḍetvā navako gahetabbo .
Tatthevāti samathakkhandhake eva .
Ovādavaggassāti bhikkhunovādavaggassa .
Tatthevāti ovādavaggassa paṭhamasikkhāpade eva .
Dukkaṭavasena vuttānīti ‘‘ vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadatī ’’ tiādinā ( pāci .150) nayena adhammakamme dve navakāni dukkaṭavasena vuttāni .
‘‘ Vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ vaggasaññī ovadatī ’’ tiādinā nayena adhammakamme dve navakāni pācittiyavasena vuttāni .
Sabbatthāti sabbesu navakesu .
Iti navakavāravaṇṇanāya yojanā samattā .
Navakavāravaṇṇanā niṭṭhitā .