Ukkoṭanabhedādivaṇṇanā
Ukkoṭanabhedādikathāvaṇṇanā
340. Adhikaraṇabhede evamattho veditabboti yojanā .
Dassetuṃ āhāti sambandho .
340. Yasmā
M3.487 adhikaraṇaṃ ukkoṭento samathappattameva ukkoṭeti , tasmā ‘‘ vivādādhikaraṇaṃ ukkoṭento kati samathe ukkoṭetī ’’ tiādi vuttaṃ .
340. AdhikaraṇaukkoṭenaV0.520M0.569 samathānaṃ ukkoṭaṃ dassetun ti adhikaraṇāni sattahi samathehi sammanti , tāni ukkoṭento satta samathe ukkoṭeti nāmāti adhippāyo .
Pasavatīti sambhavati .
‘‘ Anuvādādhikaraṇe labbhantī ’ tiādīni ‘ dhammo adhammo ’ tiādīnaṃ samānattā tesu visesato labbhantī ’’ ti vuttaṃ .
Anihatan ti suttādinā .
Avinicchitan ti ‘‘ āpattianāpattī ’’ tiādinā .
‘‘ Tattha jātakaṃ adhikaraṇaṃ ukkoṭeti … pe … tiṇavatthārakaṃ ukkoṭetī ’’ ti daseva vuttā .
‘‘ Sammukhāvinayapaṭiññātakaraṇayebhuyyasikā avuttattā ukkoṭetuṃ na sakkā , kammavācāpi tesaṃ natthi .
Tasmā te ukkoṭetuṃ na sakkāti vadantī ’’ ti likhitaṃ .
Pāḷimuttakavinicchayenevāti vinayalakkhaṇaṃ vinā kevalaṃ dhammadesanāmattavasenevāti attho .
Khandhakato vā parivārato vā ānītasuttena .
Nijjhāpenti dassenti .
Pubbe dhammavinayena vinicchitaṃ adhikaraṇaṃ upajjhāyādīnaṃ atthāya ‘‘ adhammaṃ dhammo ’’ tiādīni dīpetvāti attho .
Visamāni kāyakammādīni nissitattā visamanissito .
Evaṃ sesesu .
AdhikaraṇanidānādivaṇṇanāDve samatheti ettha dvinnaṃ samathānaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘ sammukhāvinayañca yebhuyyasikañcā ’’ ti .
‘‘ Paṭisedhetī ’’ ti iminā ukkoṭetīti ettha kuṭadhātuyā chedanatthaṃ atthato dasseti .
Chedanaṃ nāma atthato samathapaṭisedhananti attho .
341. Dvādasasu ukkoṭesūti niddhāraṇe bhummaṃ .
Akataṃ kammantiādayoti ettha ādisaddena ‘‘ dukkaṭaṃ kammaṃ , puna kātabbaṃ kamman ’’ ti dve ukkoṭā saṅgahetabbā .
341. Pāḷimuttakavinicchayenevāti vinayalakkhaṇaṃ vinā kevalaṃ dhammadesanāmattavasenevāti attho .
Yenāpi vinicchayenāti pāḷimuttakavinicchayameva sandhāya vuttaṃ .
341.‘‘ Alaṃ
M2.295V2.280 āvuso ’’ ti attapaccatthike saññāpetvāti pattacīvarādiatthāya alaṃ bhaṇḍanādikaraṇanti vivādādīsu dosadassanamattena saññāpetvā aññamaññaṃ khamāpetvā vūpasamenti , na pana aññamaññaṃ āpattānāpattidassanavasenāti adhippāyo .
Tenāha ‘‘ pāḷimuttakavinicchayenevā ’’ ti .Anihataṃ kammantiādayoti ettha ādisaddena ‘‘ dunnihataṃ , puna nihanitabban ’’ ti dve ukkoṭā saṅgahetabbā .
Avinicchitantiādayoti ettha ādisaddena ‘‘ duvinicchitaṃ , puna vinicchitabban ’’ ti dve
M0.596 ukkoṭā saṅgahetabbā .Avūpasantantiādayoti ettha ādisaddena ‘‘ duvūpasantaṃ , puna vūpasametabban ’’ ti dve ukkoṭā saṅgahetabbā .
Apicāti sāmaññato pana .
Tattha jātakan ti ettha tasaddassa visayaṃ dassento āha ‘‘ yasmiṃvihāre ’’ ti .
Yasmiṃvihāre uppannaṃ
V2.224 hotīti sambandho .
Aññamaññassa attesu , attānaṃ vā paṭipakkhaṃ atthayanti icchantīti attapaccatthikā .
Pāḷimuttakavinicchayenevāti pāḷiyaṃ āgatehi samathehi muttakena dhammadesanāmattavinicchayeneva .
Idan ti adhikaraṇaṃ .Yenāpi vinicchayenāti pāḷimuttakena yenāpi vinicchayena .
Yenāpi vinicchayenāti pāḷimuttakavinicchayameva sandhāya vuttaṃ .
Aññoti nevāsikehi añño vinayadharo pucchatīti sambandho .
Tehi cāti nevāsikehi ca .
Khandhakato ca parivārato ca suttenāti khandhakaparivārato ānītasuttena .
Etassāti vinayadharassa .
Ayan ti vinayadharo .
Tatthāti taṃ gāmaṃ .
Aññamaññaṃ vā saññāpentīti attapaccatthikā aññamaññaṃ vā saññāpenti .
Te bhikkhūti te attapaccatthikā bhikkhū .
Nijjhāpentīti saññāpenti .
Nijjhāpentīti paññāpenti .
Ukkoṭeti yoti yo ukkoṭeti .
Eteti attapaccatthike bhikkhū , disvāti sambandho .
Tatthāti gāmaṃ .
Tatthevāti antarāmagge eva .
Tatthevāti gāmameva .
Tatthevāti tasmiṃyeva ṭhāne .
Tattha gatan ti taṃ gāmaṃ gataṃ .
‘‘ Eseva nayo ’’ ti iminā pācittiyameva atidisati .
Saṅghena … pe … adhikaraṇe vadantopīti sambandho .
Yaṃ panetaṃ āpattivuṭṭhānaṃ nāma hotīti yojanā .
Etan ti āpattivuṭṭhānaṃ .
Vadantopīti pi saddo na kevalaṃ tiṇavatthārakaṃ ukkoṭentoyeva ukkoṭeti nāma , atha kho vadantopīti dasseti .
Chandāgatiṃ gacchantotiādīsu agatigamanākāraṃ dassento āha ‘‘ vinayadharo hutvā ’’ tiādi .
Atthāya ukkoṭentoti sambandho .
Tassāti anatthaṃ carantassa .
Visamāni kāyakammādīni nissito bhikkhu visamanissito nāma , micchādiṭṭhinissito gahananissito , balavante purise nissito balavanissito nāmāti dassento ‘‘ eko visamānī ’’ tiādimāha .
Mando pana ukkoṭeti nāmāti sambandho .
Eko balavanissito ca hotīti sambandho .
Gahanamicchādiṭṭhin ti
M0.597 gahanasadisaṃ micchādiṭṭhiṃ pavanasadisaṃ micchādiṭṭhinti attho .
Balavante cāti ettha ca saddo sabbakammesu yojetabbo .
Nissitattāti ekassa nissitattā .
Balavanissito cāti etthāpi ca saddo sabbakattūsu yojetabbo .
Tassāti visamādinissitassa .Soti sāmaṇero .
Maṅkubhūtātthāti maṅkū hutvā bhūtā , maṅkuṃ vā pattā attha bhavathāti attho .
Teti parājayabhikkhū .
Tassāti sāmaṇerassa .
Soti sāmaṇero .
Teti parājayabhikkhū .
Tan ti
V2.225 sāmaṇeraṃ .
Soti daharo .
Tatoti sannipātakāraṇā .Hiyyoti anantarātītāhe .
Itīti evaṃ vadeti .
Soti daharo .
Idaṃ sikkhāpadaṃ paññattanti yojanā .
Gacchāti gacchāhi .
Itīti evaṃ vattabboti yojanā .
Saṅghena saddhiṃ adhikaraṇaṃ vinicchinitvā pariveṇagataṃ ekaṃ bhikkhunti yojanā .
Kissāti kena kāraṇena .
Evaṃ iminākārena vinicchitabbaṃ nanūti yojanā .
Soti vinicchayakārako bhikkhu .
Chandadāyako suviññeyyoyeva .