Kathinabhedaṃ
Kathinaatthatādivaṇṇanā
403. Kathine
M0.612V2.238 khandhaketi kathinakkhandhake .
Pubbeti kathinakkhandhake . 404. Payogassāti ettha payogo nāma koti āha ‘‘ cīvaradhovanādino ’’ tiādi .
Ettha ādisaddena vicāraṇachedanabaddhanasibbanarajanakappabinduādiyanāni cha pubbakaraṇāni saṅgaṇhāti .
Udakāharaṇādiko yo payogo karīyatīti yojanā .
404. Purejātapaccaye panesa uddiṭṭhadhammesu ekadhammampi na labhatīti esa udakāharaṇādipayogo attano purejātapaccayabhāve pubbakaraṇavasena uddiṭṭhesu dhovanādidhammesu ekadhammampi na labhati attano purejātassa pubbakaraṇasaṅgahitassa dhammassa natthitāya .
404. Kathine
M2.303 anāgatavasenāti udakāharaṇādipayoge uppanne pacchā dhovanādipubbakaraṇassa uppattito tappayogassa anāgatavaseneva anantarapaccayo .
Paccayattañcassa kāriyabhūtassa yasmā nipphādetabbataṃ nissāya paccayā pavattā , na vinā tena , tasmā tena pariyāyena vuttaṃ , na sabhāvato sabbattha .
Tenāha ‘‘ payogassa hī ’’ tiādi .
Tattha payogassa sattavidhampi pubbakaraṇaṃ paccayo hotīti sambandho .
Kāraṇamāha ‘‘ yasmā ’’ tiādi .
Pubbakaraṇassatthāyāti pubbakaraṇassa nipphādanatthāya .Anantaro nāma atītānantaraanāgatānantaravasena duvidho , idha anāgatānantaroyeva adhippetoti āha ‘‘ anāgatavasenā ’’ ti .
Udakāharaṇādipayoge hi uppanne pacchā dhovanādipubbakaraṇassa uppattito tappayogassa anāgatavaseneva paccayo .
Purejātapaccayeti purejātapaccayassa
V2.287 visaye .
Esāti payogo .
Dhovanādidhammesu ekampi attano purejātapaccayabhūtaṃ dhammaṃ na labhati , attano uppattito purejātassa pubbakaraṇassa abhāvāti attho .Samanantarapaccayenāti ettha saṃ saddo suṭṭhuatthoti āha ‘‘ suṭṭhu anantarapaccayenā ’’ ti .
‘‘ Āsannataran ’’ ti iminā suṭṭhubhāvaṃ dasseti .
‘‘ Payogassā ’’ ti padaṃ ‘‘ ādhārabhāvan ’’ ti pade sāmī ,‘‘ paccayā ho ntī ’’ ti pade sampadānaṃ .
‘‘ Nissayan ’’ ti padaṃ ‘‘ ādhārabhāvan ’’ ti padena saṃvaṇṇeti .
‘‘ Upetenā ’’ ti iminā upa saddassa upagamanatthaṃ dasseti , balavatthaṃ paṭikkhipati .
Paṭhaman ti payogato , payogassa vā tāva .
Iminā purejātapaccayenāti ettha puresaddo paṭhamatthoti dasseti .
Pacchāti payogato , payogassa vā paraṃ .
Apubbaṃ acariman ti ekapahārena .
Iminā sahajātasaddassa atthaṃ dasseti .
Labhatīti pacchājātapaccayaṃ pubbakaraṇaṃ labhati , pacchājātapaccayo hotīti attho .
Mātikā ca palibodhā cāti ettha ca -saddena pañcānisaṃsāni gahitānīti daṭṭhabbaṃ .
Evaṃ mātikānañca palibodhānañcāti etthāpi .
Tehipi attho anantarameva mātikādīhi saha jāyanti .
Teneva ‘‘ pannarasa dhammā sahajātapaccayena paccayo ’’ ti vuttā .
Āsāti cīvarāsā .
Vatthūti āsāya nimittabhūtaṃ anuppannacīvaraṃ .
‘‘ Dassāma karissāmā ’’ ti hi dāyakehi paṭiññātacīvaraṃ nissāya anantaraṃ uppajjamānā cīvarāsā anantarapaccayādibhāvena vuttā .
Evaṃ pucchitvāti sambandho .
Yan ti dhammajātaṃ .
Idāni āhāti sambandho .
Yassāti payogādikassa .
Tadevāti dhammajātameva .
Tassāti ‘‘ pubbakaraṇaṃ payogassā ’’ tiādivacanassa attho evaṃ veditabboti yojanā .
Pāḷiyaṃ pannarasa dhammā sahajātapaccayena paccayoti ettha pubbakaraṇassāti vā payogassāti vā aññassa kassaci paccayuppannassa aparāmaṭṭhattā pannarasa dhammā sayaṃ aññamaññasahajātapaccayena paccayoti evamattho gahetabbo , tehi saha uppajjanakassa aññassa abhāvā .
Evaṃ upari sabbattha .
Tenāha ‘‘ sahajātapaccayaṃ panā ’’ tiādi .
‘‘ Payogassa katame dhammā ’’ tiādi yaṃ vacanaṃ vuttaṃ , tattha vissajjanaṃ mayā vuccateti yojanā .
Iminā pāḷiyaṃ ajjhāharitvā yojetabbabhāvaṃ dasseti .
Catūhi paccayehi paccayākāraṃ vitthārento āha ‘‘ payogassa hī ’’ tiādi .
Payogassa pubbakaraṇaṃ paccayo hotīti sambandho .
Uddiṭṭhadhammesūti ‘‘ anantarapaccayena
M0.613 paccayo ’’ tiādinā uddiṭṭhesu dhammesu purejātapaccayo panesāti sambandho .
Atha vā uddiṭṭhadhammesūti pubbakaraṇavasena uddiṭṭhesu dhovanādidhammesu ekadhammampīti sambandho .
Na labhatīti udakāharaṇādipayogassa pubbe na labhati .
Ayan ti udakāharaṇādipayogo .Pacchājātapaccayaṃ pana labhatīti udakāharaṇādipayogo
V2.239 pacchājātapaccayaṃ labhati .
Kasmā labhatīti āha ‘‘ pacchā uppajjanakassa hī ’’ tiādi .
Pacchāti payogassa , payogato vā paraṃ .
Hi yasmā kayirati , tasmā labhatīti yojanā .Sahajātapaccayaṃ pana na labhatīti sambandho .
Mātikāpalibodhānisaṃsasaṅkhāteti aṭṭhamātikādvepalibodhapañcānisaṃsasaṅkhāte .
Aññoti pannarasahi dhammehi añño .
Payogādīsūtiādisaddena pubbakaraṇapaccuddhāraadhiṭṭhānāni saṅgaṇhāti .
Etenupāyenāti etena yathāvuttaupāyena .
Āsānañca anāsānañcāti labbhamānakacīvare uppajjanakacīvarāsānañceva alabbhamāne cīvare uppajjanakaanāsānañca , āsānaṃ , tabbigamānañcāti attho .
Khaṇe khaṇe uppattibhedaṃ sandhāya ‘‘ āsānan ’’ ti bahuvacanaṃ kataṃ , āsāya
M2.304 , anāsāya cāti attho .
Tenāha ‘‘ āsā ca anāsā cā ’’ ti .
Kathinaatthatādivaṇṇanā niṭṭhitā .
PubbakaraṇanidānādivibhāgavaṇṇanāPubbakaraṇanidānādivibhāgavaṇṇanā
408.‘‘ Imāya saṅghāṭiyā ’’ tiādinā vacībhedākāraṃ dasseti .
408. Paccuddhāro tīhi dhammehītiādi kathinatthāratthāya ticīvarato aññaṃ vassikasāṭikādiṃ paccuddharituṃ , adhiṭṭhahitvā attharituñca na vaṭṭatīti dassanatthaṃ vuttaṃ .
‘‘ Vacībhedenā ’’ ti etena kevalaṃ kāyena kathinatthāro na ruhatīti dasseti .
Kathinatthārakena yasmā paccuddhāro ca adhiṭṭhānañca karīyati , tasmā kiriyāti vuccati .
Tena vuttaṃ ‘‘ paccuddhāro ceva adhiṭṭhānañcā ’’ ti .
Pubbakaraṇanidānādivibhāgavaṇṇanā niṭṭhitā .
Kathinādijānitabbavibhāgavaṇṇanā
411. Vatthuvipannādīnaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘ akappiyadussaṃ hotī ’’ tiādi .
Vināsaṃ , vikāraṃ vā pajjatīti vipannaṃ , vatthumeva vipannaṃ vatthuvipannaṃ .
Kathinādijānitabbavibhāgavaṇṇanā
412. Tesaññeva dhammānan ti ettha dhammānaṃ sarūpaṃ dassento āha ‘‘ yesu rūpādidhammesū ’’ ti .
Tattha rūpādidhammesūti vaṇṇagandhādīsu suddhaṭṭhakarūpakalāpadhammesu .
M0.614 Satīti santesu .
Tesan ti rūpādīnaṃ dhammānaṃ .
‘‘ Samodhānan ’’ ti iminā saṅgahoti padassa atthaṃ dasseti .
‘‘ Missībhāvo ’’ ti iminā samavāyoti padassa atthaṃ dasseti .
Avayavadhammānaṃ saṃ ekabhāvassa gahaṇaṃ saṅgaho .
Avayavadhammānaṃ samaṃ ayanaṃ pavattanaṃ samavāyo .
412. Rūpādīsu dhammesūti vaṇṇagandhādīsu suddhaṭṭhakadhammesu .
412. Rūpādidhammesūti vaṇṇagandhādiaṭṭhakesu .
‘‘ Vassānassa pacchimo māso ’’ ti ( pārā .218) vuttattā pacchime māse yasmiṃ vā tasmiṃ vā divase attharituṃ vaṭṭatīti siddhaṃ .
412. YesuV2.288 rūpādidhammesūti ‘‘ purimavassaṃvutthā bhikkhū , pañcahi anūno saṅgho , cīvaramāso , dhammena samena samuppannaṃ cīvaran ’’ ti evamādīsu yesu rūpārūpadhammesu .
Satīti santesu .
Missībhāvoti saṃsaggatā samūhapaññattimattaṃ .
Tenāha ‘‘ na paramatthato eko dhammo atthī ’’ ti .Bahūsu dhammesūti bahūsu paramatthapaññattidhammesu .
Nāmamattan ti nāmapaññattimattaṃ .
Pubbeti kathinakkhandhake .
‘‘ Kāraṇehī ’’ ti
V2.240 iminā ākāra saddo kāraṇatthoti dasseti .Yan ti vacanaṃ .
416. Uppajjantīti kathinuddhārā uppajjanti .
416. Purimā dveti imasmiṃ adhikāre paṭhamaṃ vuttā antarubbhārasahubbhārā , na pakkamanantikādayo dve uddhārā .
416. Ekato uppajjantīti kathinuddhārena saha uppajjamānārahā hontīti attho .
Kathinatthārato hi pabhuti sabbe kathinuddhārā taṃ taṃ kāraṇantaramāgamma uppajjanti , tasmā sabbe ekuppādā nāma jātā .
Kin ti kiṃ atthajātaṃ .
Sabbepi kathinuddhārāti sambandho .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Etthāti kathinuddhāresu .
Tesu antarubbhārasahubbhārā dve eva taṃ vihāraṃ anatthatakathinavihārasadisaṃ karontā sayaṃ sakalena kathinatthārena saha nirujjhanti uddhārabhāvaṃ pāpuṇanti
M2.305 .
Avasesā pana taṃ taṃ pāṭipuggalikameva kathinatthāraṃ dvinnaṃ palibodhānaṃ upacchindanavasena nirodhentā sayaṃ uddhārabhāvaṃ pāpuṇanti , na sakalaṃ kathinatthāraṃ .Purimā dveti antarubbhārasahubbhāravasena purimā dve .
Etesañcāti purimānaṃ dvinnañca .
Itareti avasesā kathinuddhārā .
Kathinuddhārānañca nirodho nāma taṃ taṃ kāraṇamāgamma uddhārabhāvappatti , evañca uppatti nāma kathinuddhāro eva .
Tenāha ‘‘ sabbepi atthārena saddhiṃ ekato uppajjantī ’’ tiādi .
Tesupīti itaresu kathinuddhāresu .
Tattha purimā dveti ‘‘ ekuppādā ekanirodhā ’’ ti pāḷiyaṃ paṭhamaṃ vuttā antarubbhārasahubbhārā dve .
Sabbatthāti sabbasmiṃ kathinavinicchaye .
Tesūti pakkamanantikādīsu .
Uddhārabhāvaṃ pattesūti uddhārabhāvappattisaṅkhātanirodhaṃ pattesūti attho .
Atthāro tiṭṭhatīti katacīvaraṃ ādāya pakkantādipuggalaṃ ṭhapetvā tadavasesānaṃ palibodhasabbhāvato kathinatthāro tiṭṭhati .
Iti samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya
Paññattivaggavaṇṇanāya
Yojanā samattā .
Kathinādijānitabbavibhāgavaṇṇanā niṭṭhitā .
Upālipañcakaṃ
Paññattivaggavaṇṇanānayo niṭṭhito .