7. Āṇisuttavaṇṇanā
229. Sattame dasārahānan ti evaṃnāmakānaṃ khattiyānaṃ .
Te kira satato dasabhāgaṃ gaṇhiṃsu , tasmā ‘‘ dasārahā ’’ ti paññāyiṃsu .
Ānakoti evaṃladdhanāmo mudiṅgo .
Himavante kira mahākuḷīradaho ahosi .
Tattha mahanto kuḷīro otiṇṇotiṇṇaṃ hatthiṃ khādati .
Atha hatthī upaddutā ekaṃ kareṇuṃ sakkariṃsu ‘‘ imissā puttaṃ nissāya amhākaṃ sotthi bhavissatī ’’ ti .
Sāpi mahesakkhaṃ puttaṃ vijāyi .
Te tampi sakkariṃsu .
So vuddhippatto mātaraṃ pucchi ,‘‘ kasmā maṃ ete sakkarontī ’’ ti ?
Sā taṃ pavattimācikkhi .
So ‘‘ kiṃ mayhaṃ kuḷīro pahoti ?
Etha gacchāmā ’’ ti mahāhatthiparivāro
M2.210 tattha gantvā paṭhamameva otari .Kuḷīro udakasaddeneva āgantvā taṃ aggahesi .
Mahanto kuḷīrassa aḷo , so taṃ ito vā etto vā cāletuṃ asakkonto mukhe soṇḍaṃ pakkhipitvā viravi .
Hatthino ‘‘ yaṃnissāya mayaṃ ‘ sotthi bhavissatī ’ ti
P2.228 amaññimhā , so paṭhamataraṃ gahito ’’ ti tato tato palāyiṃsu .Athassa
V2.202 mātā avidūre ṭhatvā ‘‘ mayaṃ thalanāgā , tumhe udakanāgā nāma , nāgehi nāgo na viheṭhetabbo ’’ ti kuḷīraṃ piyavacanena vatvā imaṃ gāthamāha –‘‘ Ye kuḷīrā samuddasmiṃ , gaṅgāya yamunāya ca ;
Tesaṃ tvaṃ vārijo seṭṭho , muñca rodantiyā pajan ’’ ti .
Mātugāmasaddo nāma purise khobhetvā tiṭṭhati , tasmā so gahaṇaṃ sithilamakāsi .
Hatthipoto vegena ubho pāde ukkhipitvā taṃ piṭṭhiyaṃ akkami .
Saha akkamanā piṭṭhi mattikabhājanaṃ viya bhijji .
Atha naṃ dantehi vijjhitvā ukkhipitvā thale chaḍḍetvā tuṭṭharavaṃ ravi .
Atha naṃ hatthī ito cito ca āgantvā maddiṃsu .
Tassa eko aḷo paṭikkamitvā pati , taṃ sakko devarājā gahetvā gato .
Itaro pana aḷo vātātapena sukkhitvā pakkalākhārasavaṇṇo ahosi , so deve vuṭṭhe udakoghena vuyhanto dasabhātikānaṃ rājūnaṃ uparisote jālaṃ pasārāpetvā gaṅgāya kīḷantānaṃ āgantvā jāle laggi .
Te kīḷāpariyosāne jālamhi ukkhipiyamāne taṃ disvā pucchiṃsu ‘‘ kiṃ etan ’’ ti ?
‘‘ Kuḷīraaḷo sāmī ’’ ti .
‘‘ Na sakkā esa ābharaṇatthāya upanetuṃ , pariyonandhāpetvā bheriṃ karissāmā ’’ ti ?
Pariyonandhāpetvā pahariṃsu .
Saddo dvādasayojanaṃ nagaraṃ avatthari .
Tato āhaṃsu –
‘‘ na sakkā idaṃ divase divase vādetuṃ , chaṇadivasatthāya maṅgalabherī hotū ’’ ti maṅgalabheriṃ akaṃsu .
Tasmiṃ vādite mahājano anhāyitvā apiḷandhitvā hatthiyānādīni āruyha sīghaṃ sannipatanti .
Iti mahājanaṃ pakkositvā viya ānetīti ānako tvevassa nāmaṃ ahosi .
Aññaṃ
M2.211 āṇiṃ odahiṃsūti aññaṃ suvaṇṇarajatādimayaṃ āṇiṃ ghaṭayiṃsu .Āṇisaṅghāṭova avasissīti suvaṇṇādimayānaṃ āṇīnaṃ saṅghāṭamattameva avasesaṃ ahosi .
Athassa
P2.229 dvādasayojanappamāṇo saddo antosālāyampi dukkhena suyyittha .Gambhīrāti pāḷivasena gambhīrā sallasuttasadisā .
Gambhīratthāti atthavasena gambhīrā mahāvedallasuttasadisā ( ma . ni .1.449 ādayo ).
Lokuttarāti lokuttaraatthadīpakā .
Suññatappaṭisaṃyuttāti
V2.203 sattasuññatadhammamattameva pakāsakā saṃkhittasaṃyuttasadisā .Uggahetabbaṃ pariyāpuṇitabban ti uggahetabbe ca pariyāpuṇitabbe ca .
Kavikatāti kavīhi katā .
Itaraṃ tasseva vevacanaṃ .
Cittakkharāti vicitraakkharā .
Itaraṃ tasseva vevacanaṃ .
Bāhirakāti sāsanato bahibhūtā .
Sāvakabhāsitāti tesaṃ tesaṃ sāvakehi bhāsitā .
Sussūsissantīti akkharacittatāya ceva savanasampattiyā ca attamanā hutvā sāmaṇeradaharabhikkhumātugāmamahāgahapatikādayo ‘‘ esa dhammakathiko ’’ ti sannipatitvā sotukāmā bhavissanti .
Tasmāti yasmā tathāgatabhāsitā suttantā anuggayhamānā antaradhāyanti , tasmā .
Sattamaṃ .