2. Moḷiyaphaggunasuttavaṇṇanā
12. Dutiye sambhavesīnaṃ vā anuggahāyāti imasmiṃyeva ṭhāne bhagavā desanaṃ niṭṭhāpesi .
Kasmā ?
Diṭṭhigatikassa nisinnattā .
Tassañhi parisati moḷiyaphagguno nāma bhikkhu diṭṭhigatiko nisinno .
Atha satthā cintesi –
‘‘ ayaṃ uṭṭhahitvā maṃ pañhaṃ pucchissati , athassāhaṃ vissajjessāmī ’’ ti pucchāya okāsadānatthaṃ desanaṃ niṭṭhāpesi .
Moḷiyaphaggunoti
P2.30 moḷīti cūḷā vuccati .Yathāha –
‘‘ Chetvāna moḷiṃ varagandhavāsitaṃ
Vehāyasaṃ ukkhipi sakyapuṅgavo ;
Ratanacaṅkoṭavarena vāsavo ,
Sahassanetto sirasā paṭiggahī ’’ ti .
Sā tassa gihikāle mahantā ahosi .
Tenassa ‘‘ moḷiyaphagguno ’’ ti saṅkhā udapādi .
Pabbajitampi naṃ teneva nāmena sañjānanti .
Etadavocāti desanānusandhiṃ ghaṭento etaṃ ‘‘ ko nu kho , bhante , viññāṇāhāraṃ
M2.29 āhāretī ’’ ti vacanaṃ avoca .Tassattho – bhante , ko nāma so , yo etaṃ viññāṇāhāraṃ khādati vā bhuñjati vāti ?
Kasmā panāyaṃ itare tayo āhāre apucchitvā imameva pucchatīti ?
Jānāmīti laddhiyā .
So hi mahante piṇḍe katvāva kabaḷīkārāhāraṃ bhuñjante passati , tenassa taṃ jānāmīti laddhi .
Tittiravaṭṭakamorakukkuṭādayo pana mātusamphassena yāpente disvā ‘‘ ete phassāhārena yāpentī ’’ ti tassa laddhi .
Kacchapā pana attano utusamaye mahāsamuddato nikkhamitvā samuddatīre vālikantare aṇḍāni ṭhapetvā vālikāya paṭicchādetvā mahāsamuddameva otaranti .
Tāni mātuanussaraṇavasena na pūtīni honti .
Tāni manosañcetanāhārena yāpentīti tassa laddhi .
Kiñcāpi therassa ayaṃ laddhi , na pana etāya laddhiyā imaṃ pañhaṃ pucchati
V2.28 .Diṭṭhigatiko hi ummattakasadiso .
Yathā ummattako pacchiṃ gahetvā antaravīthiṃ otiṇṇo gomayampi pāsāṇampi gūthampi khajjakhaṇḍampi taṃ taṃ manāpampi amanāpampi gahetvā pacchiyaṃ pakkhipati .
Evameva diṭṭhigatiko yuttampi ayuttampi pucchati .
So ‘‘ kasmā imaṃ pucchasī ’’ ti na niggahetabbo , pucchitapucchitaṭṭhāne pana gahaṇameva
P2.31 nisedhetabbaṃ .Teneva naṃ bhagavā ‘‘ kasmā evaṃ pucchasī ’’ ti avatvā gahitagāhameva tassa mocetuṃ no kallo pañhotiādimāha .
Tattha no kalloti ayutto .
Āhāretīti ahaṃ na vadāmīti ahaṃ koci satto vā puggalo vā āhāretīti na vadāmi .
Āhāretīti cāhaṃ vadeyyan ti yadi ahaṃ āhāretīti vadeyyaṃ .
Tatrassa kallo pañhoti tasmiṃ mayā evaṃ vutte ayaṃ pañho yutto bhaveyya .
Kissa nu kho , bhante , viññāṇāhāroti , bhante , ayaṃ viññāṇāhāro katamassa dhammassa paccayoti attho .
Tatra kallaṃ veyyākaraṇan ti tasmiṃ evaṃ pucchite pañhe imaṃ veyyākaraṇaṃ yuttaṃ ‘‘ viññāṇāhāro āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā paccayo ’’ ti .
Ettha ca viññāṇāhāroti paṭisandhicittaṃ .
Āyatiṃ punabbhavābhinibbattīti teneva viññāṇena sahuppannanāmarūpaṃ .
Tasmiṃ bhūte sati saḷāyatanan ti tasmiṃ punabbhavābhinibbattisaṅkhāte nāmarūpe jāte sati saḷāyatanaṃ hotīti attho .
Saḷāyatanapaccayā
M2.30 phassoti idhāpi bhagavā uttari pañhassa okāsaṃ dento desanaṃ niṭṭhāpesi .Diṭṭhigatiko hi navapucchaṃ uppādetuṃ na sakkoti , niddiṭṭhaṃ niddiṭṭhaṃyeva pana gaṇhitvā pucchati , tenassa bhagavā okāsaṃ adāsi .
Attho panassa sabbapadesu vuttanayeneva gahetabbo .
‘‘ Ko nu kho , bhante , bhavatī ’’ ti kasmā na pucchati ?
Diṭṭhigatikassa hi satto nāma bhūto nibbattoyevāti laddhi , tasmā attano laddhiviruddhaṃ idanti na pucchati .
Apica idappaccayā idaṃ idappaccayā idanti bahūsu ṭhānesu kathitattā saññattiṃ upagato , tenāpi na pucchati .
Satthāpi ‘‘ imassa bahuṃ pucchantassāpi titti natthi , tucchapucchameva pucchatī ’’ ti ito paṭṭhāya desanaṃ ekābaddhaṃ katvā desesi .
Channaṃ tvevāti yato paṭṭhāya desanāruḷhaṃ , tameva gahetvā desanaṃ vivaṭṭento evamāha .
Imasmiṃ pana sutte viññāṇanāmarūpānaṃ antare eko sandhi , vedanātaṇhānaṃ antare eko , bhavajātīnaṃ antare ekoti .
Dutiyaṃ .