7. Acelakassapasuttavaṇṇanā
17. Sattame acelo kassapoti liṅgena acelo niccelo , nāmena kassapo .
Dūratovāti mahatā bhikkhusaṅghena parivutaṃ āgacchantaṃ dūrato eva addasa .
Kiñcideva desan ti kiñcideva kāraṇaṃ .
Okāsan ti pañhabyākaraṇassa khaṇaṃ kālaṃ .
Antaragharan ti ‘‘ na pallatthikāya antaraghare nisīdissāmī ’’ ti ettha antonivesanaṃ antaragharaṃ .
‘‘ Okkhittacakkhu antaraghare gamissāmī ’’ ti ettha indakhīlato paṭṭhāya antogāmo .
Idhāpi ayameva adhippeto .
Yadākaṅkhasīti
P2.35 yaṃ icchasi .Kasmā pana bhagavā kathetukāmo yāvatatiyaṃ paṭikkhipīti ?
Gāravajananatthaṃ .
Diṭṭhigatikā hi khippaṃ kathiyamāne gāravaṃ na karonti ,‘‘ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitumpi pucchitumpi sukaraṃ , pucchitamatteyeva kathetī ’’ ti vacanampi na saddahanti .
Dve tayo vāre paṭikkhitte pana gāravaṃ karonti ,‘‘ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitumpi pañhaṃ pucchitumpi dukkaran ’’ ti
V2.32 yāvatatiyaṃ yācite kathiyamānaṃ sussūsanti saddahanti .Iti bhagavā ‘‘ ayaṃ sussūsissati saddahissatī ’’ ti yāvatatiyaṃ yācāpetvā kathesi .
Apica yathā bhisakko telaṃ vā phāṇitaṃ vā pacanto mudupākakharapākānaṃ pākakālaṃ āgamayamāno pākakālaṃ anatikkamitvāva otāreti .
Evaṃ bhagavā sattānaṃ ñāṇaparipākaṃ āgamayamāno ‘‘ ettakena kālena imassa ñāṇaṃ paripākaṃ gamissatī ’’ ti ñatvāva yāvatatiyaṃ yācāpesi .
Mā hevaṃ , kassapāti , kassapa , mā evaṃ bhaṇi .
Sayaṃkataṃ dukkhan ti hi vattuṃ na vaṭṭati , attā nāma koci dukkhassa kārako natthīti dīpeti .
Paratopi eseva nayo .
Adhiccasamuppannan ti akāraṇena yadicchāya uppannaṃ .
Iti puṭṭho samānoti kasmā evamāha ?
Evaṃ kirassa ahosi –
‘‘ ayaṃ ‘ sayaṃkataṃ dukkhan ’ tiādinā puṭṭho ‘ mā hevan ’ ti vadati ,‘ natthī ’ ti puṭṭho ‘ atthī ’ ti vadati .
‘ Bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti na passatī ’ ti puṭṭho ‘ jānāmi khvāhan ’ ti vadati .
Kiñci nu kho mayā virajjhitvā pucchito ’’ ti mūlato
M2.34 paṭṭhāya attano pucchameva sodhento evamāha .Ācikkhatu ca me , bhante , bhagavāti idha satthari sañjātagāravo ‘‘ bhavan ’’ ti avatvā ‘‘ bhagavā ’’ ti vadati .
So karotītiādi ,‘‘ sayaṃkataṃ dukkhan ’’ ti laddhiyā paṭisedhanatthaṃ vuttaṃ .
Ettha ca satoti idaṃ bhummatthe sāmivacanaṃ , tasmā evamattho daṭṭhabbo – so karoti so paṭisaṃvedayatīti kho , kassapa , ādimhiyeva evaṃ sati pacchā sayaṃkataṃ dukkhanti ayaṃ laddhi hoti .
Ettha ca dukkhan ti vaṭṭadukkhaṃ adhippetaṃ .
Iti vadan ti etassa purimena ādisaddena anantarena ca sassatasaddena
P2.36 sambandho hoti .‘‘ Dīpeti gaṇhātī ’’ ti ayaṃ panettha pāṭhaseso .
Idañhi vuttaṃ hoti – iti evaṃ vadanto āditova sassataṃ dīpeti , sassataṃ gaṇhāti .
Kasmā ?
Tassa hi taṃ dassanaṃ etaṃ pareti , kārakañca vedakañca ekameva gaṇhantaṃ etaṃ sassataṃ upagacchatīti attho .
Añño karotītiādi pana ‘‘ paraṃkataṃ dukkhan ’’ ti laddhiyā paṭisedhanatthaṃ vuttaṃ .
‘‘ Ādito sato ’’ ti idaṃ pana idhāpi āharitabbaṃ .
Ayañhettha attho – añño karoti añño paṭisaṃvediyatīti kho pana , kassapa , ādimhiyeva evaṃ sati , pacchā ‘‘ kārako idheva ucchijjati , tena kataṃ añño paṭisaṃvediyatī ’’ ti evaṃ uppannāya ucchedadiṭṭhiyā saddhiṃ sampayuttāya
V2.33 vedanāya abhitunnassa viddhassa sato ‘‘ paraṃkataṃ dukkhan ’’ ti ayaṃ laddhi hotīti .Iti vadan tiādi vuttanayeneva yojetabbaṃ .
Tatrāyaṃ yojanā – evañca vadanto āditova ucchedaṃ dīpeti , ucchedaṃ gaṇhāti .
Kasmā ?
Tassa hi taṃ dassanaṃ etaṃ pareti , etaṃ ucchedaṃ upagacchatīti attho .
Ete teti ye sassatucchedasaṅkhāte ubho ante ( anupagamma tathāgato dhammaṃ deseti , ete te , kassapa , ubho ante ) anupagamma pahāya anallīyitvā majjhena tathāgato dhammaṃ deseti , majjhimāya paṭipadāya ṭhito desetīti attho .
Kataraṃ dhammanti ce ?
Yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārāti .
Ettha hi kāraṇato phalaṃ , kāraṇanirodhena cassa nirodho dīpito , na koci kārako vā vedako vā
M2.35 niddiṭṭho .Ettāvatā sesapañhā paṭisedhitā honti .
Ubho ante anupagammāti iminā hi tatiyapañho paṭikkhitto .
Avijjāpaccayā saṅkhārāti iminā adhiccasamuppannatā ceva ajānanañca paṭikkhittanti veditabbaṃ .
Labheyyan ti idaṃ so bhagavato santike bhikkhubhāvaṃ patthayamāno āha .
Atha bhagavā yonena khandhake titthiyaparivāso ( mahāva .86) paññatto , yaṃ aññatitthiyapubbo sāmaṇerabhūmiyaṃ ṭhito ‘‘ ahaṃ , bhante , itthannāmo aññatitthiyapubbo
P2.37 imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhāmi upasampadaṃ .Svāhaṃ , bhante , saṅghaṃ cattāro māse parivāsaṃ yācāmī ’’ tiādinā nayena samādiyitvā parivasati , taṃ sandhāya yo kho , kassapa , aññatitthiyapubbotiādimāha .
Tattha pabbajjan ti vacanasiliṭṭhatāvasena vuttaṃ .
Aparivasitvāyeva hi pabbajjaṃ labhati .
Upasampadatthikena pana nātikālena gāmappavesanādīni aṭṭha vattāni pūrentena parivasitabbaṃ .
Āraddhacittāti aṭṭhavattapūraṇena tuṭṭhacittā .
Ayamettha saṅkhepo , vitthārato panesa titthiyaparivāso samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāya pabbajjakkhandhakavaṇṇanāyaṃ ( mahāva . aṭṭha .86) vuttanayeneva veditabbo .
Apica mayāti ayamettha pāṭho , aññattha pana ‘‘ apica metthā ’’ ti .
Puggalavemattatā viditāti puggalanānattaṃ viditaṃ .
‘‘ Ayaṃ puggalo parivāsāraho , ayaṃ na parivāsāraho ’’ ti idaṃ mayhaṃ pākaṭanti dasseti .
Tato kassapo cintesi –
‘‘ aho acchariyaṃ buddhasāsanaṃ , yattha evaṃ ghaṃsitvā koṭṭetvā yuttameva gaṇhanti , ayuttaṃ chaḍḍentī ’’ ti .
Tato suṭṭhutaraṃ pabbajjāya sañjātussāho
V2.34 sace , bhantetiādimāha .Atha bhagavā tassa tibbacchandataṃ viditvā ‘‘ na kassapo parivāsaṃ arahatī ’’ ti aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi –
‘‘ gaccha , bhikkhu , kassapaṃ nahāpetvā pabbājetvā ānehī ’’ ti .
So tathā katvā taṃ pabbājetvā bhagavato santikaṃ agamāsi .
Bhagavā gaṇe nisīditvā upasampādesi .
Tena vuttaṃ alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṃ , alattha upasampadan ti .
Acirūpasampannotiādi sesaṃ brāhmaṇasaṃyutte ( saṃ . ni .1.187) vuttamevāti .
Sattamaṃ .