Issues
Select Version
Nidānavagga-aṭṭhakathā
Nidānavagga-aṭṭhakathā

7. Acelakassapasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

7. Acelakassapasuttavaṇṇanā

17. Sattame acelo kassapoti liṅgena acelo niccelo , nāmena kassapo .
Dūratovāti mahatā bhikkhusaṅghena parivutaṃ āgacchantaṃ dūrato eva addasa .
Kiñcideva desan ti kiñcideva kāraṇaṃ .
Okāsan ti pañhabyākaraṇassa khaṇaṃ kālaṃ .
Antaragharan ti ‘‘ na pallatthikāya antaraghare nisīdissāmī ’’ ti ettha antonivesanaṃ antaragharaṃ .
‘‘ Okkhittacakkhu antaraghare gamissāmī ’’ ti ettha indakhīlato paṭṭhāya antogāmo .
Idhāpi ayameva adhippeto .
YadākaṅkhasītiP2.35 yaṃ icchasi .
Kasmā pana bhagavā kathetukāmo yāvatatiyaṃ paṭikkhipīti ?
Gāravajananatthaṃ .
Diṭṭhigatikā hi khippaṃ kathiyamāne gāravaṃ na karonti ,‘‘ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitumpi pucchitumpi sukaraṃ , pucchitamatteyeva kathetī ’’ ti vacanampi na saddahanti .
Dve tayo vāre paṭikkhitte pana gāravaṃ karonti ,‘‘ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitumpi pañhaṃ pucchitumpi dukkaran ’’ tiV2.32 yāvatatiyaṃ yācite kathiyamānaṃ sussūsanti saddahanti .
Iti bhagavā ‘‘ ayaṃ sussūsissati saddahissatī ’’ ti yāvatatiyaṃ yācāpetvā kathesi .
Apica yathā bhisakko telaṃ vā phāṇitaṃ vā pacanto mudupākakharapākānaṃ pākakālaṃ āgamayamāno pākakālaṃ anatikkamitvāva otāreti .
Evaṃ bhagavā sattānaṃ ñāṇaparipākaṃ āgamayamāno ‘‘ ettakena kālena imassa ñāṇaṃ paripākaṃ gamissatī ’’ ti ñatvāva yāvatatiyaṃ yācāpesi .
Mā hevaṃ , kassapāti , kassapa , mā evaṃ bhaṇi .
Sayaṃkataṃ dukkhan ti hi vattuṃ na vaṭṭati , attā nāma koci dukkhassa kārako natthīti dīpeti .
Paratopi eseva nayo .
Adhiccasamuppannan ti akāraṇena yadicchāya uppannaṃ .
Iti puṭṭho samānoti kasmā evamāha ?
Evaṃ kirassa ahosi –
‘‘ ayaṃ ‘ sayaṃkataṃ dukkhan ’ tiādinā puṭṭho ‘ mā hevan ’ ti vadati ,‘ natthī ’ ti puṭṭho ‘ atthī ’ ti vadati .
‘ Bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti na passatī ’ ti puṭṭho ‘ jānāmi khvāhan ’ ti vadati .
Kiñci nu kho mayā virajjhitvā pucchito ’’ ti mūlatoM2.34 paṭṭhāya attano pucchameva sodhento evamāha .
Ācikkhatu ca me , bhante , bhagavāti idha satthari sañjātagāravo ‘‘ bhavan ’’ ti avatvā ‘‘ bhagavā ’’ ti vadati .
So karotītiādi ,‘‘ sayaṃkataṃ dukkhan ’’ ti laddhiyā paṭisedhanatthaṃ vuttaṃ .
Ettha ca satoti idaṃ bhummatthe sāmivacanaṃ , tasmā evamattho daṭṭhabbo – so karoti so paṭisaṃvedayatīti kho , kassapa , ādimhiyeva evaṃ sati pacchā sayaṃkataṃ dukkhanti ayaṃ laddhi hoti .
Ettha ca dukkhan ti vaṭṭadukkhaṃ adhippetaṃ .
Iti vadan ti etassa purimena ādisaddena anantarena ca sassatasaddenaP2.36 sambandho hoti .
‘‘ Dīpeti gaṇhātī ’’ ti ayaṃ panettha pāṭhaseso .
Idañhi vuttaṃ hoti – iti evaṃ vadanto āditova sassataṃ dīpeti , sassataṃ gaṇhāti .
Kasmā ?
Tassa hi taṃ dassanaṃ etaṃ pareti , kārakañca vedakañca ekameva gaṇhantaṃ etaṃ sassataṃ upagacchatīti attho .
Añño karotītiādi pana ‘‘ paraṃkataṃ dukkhan ’’ ti laddhiyā paṭisedhanatthaṃ vuttaṃ .
‘‘ Ādito sato ’’ ti idaṃ pana idhāpi āharitabbaṃ .
Ayañhettha attho – añño karoti añño paṭisaṃvediyatīti kho pana , kassapa , ādimhiyeva evaṃ sati , pacchā ‘‘ kārako idheva ucchijjati , tena kataṃ añño paṭisaṃvediyatī ’’ ti evaṃ uppannāya ucchedadiṭṭhiyā saddhiṃ sampayuttāyaV2.33 vedanāya abhitunnassa viddhassa sato ‘‘ paraṃkataṃ dukkhan ’’ ti ayaṃ laddhi hotīti .
Iti vadan tiādi vuttanayeneva yojetabbaṃ .
Tatrāyaṃ yojanā – evañca vadanto āditova ucchedaṃ dīpeti , ucchedaṃ gaṇhāti .
Kasmā ?
Tassa hi taṃ dassanaṃ etaṃ pareti , etaṃ ucchedaṃ upagacchatīti attho .
Ete teti ye sassatucchedasaṅkhāte ubho ante ( anupagamma tathāgato dhammaṃ deseti , ete te , kassapa , ubho ante ) anupagamma pahāya anallīyitvā majjhena tathāgato dhammaṃ deseti , majjhimāya paṭipadāya ṭhito desetīti attho .
Kataraṃ dhammanti ce ?
Yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārāti .
Ettha hi kāraṇato phalaṃ , kāraṇanirodhena cassa nirodho dīpito , na koci kārako vā vedako vāM2.35 niddiṭṭho .
Ettāvatā sesapañhā paṭisedhitā honti .
Ubho ante anupagammāti iminā hi tatiyapañho paṭikkhitto .
Avijjāpaccayā saṅkhārāti iminā adhiccasamuppannatā ceva ajānanañca paṭikkhittanti veditabbaṃ .
Labheyyan ti idaṃ so bhagavato santike bhikkhubhāvaṃ patthayamāno āha .
Atha bhagavā yonena khandhake titthiyaparivāso ( mahāva .86) paññatto , yaṃ aññatitthiyapubbo sāmaṇerabhūmiyaṃ ṭhito ‘‘ ahaṃ , bhante , itthannāmo aññatitthiyapubboP2.37 imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhāmi upasampadaṃ .
Svāhaṃ , bhante , saṅghaṃ cattāro māse parivāsaṃ yācāmī ’’ tiādinā nayena samādiyitvā parivasati , taṃ sandhāya yo kho , kassapa , aññatitthiyapubbotiādimāha .
Tattha pabbajjan ti vacanasiliṭṭhatāvasena vuttaṃ .
Aparivasitvāyeva hi pabbajjaṃ labhati .
Upasampadatthikena pana nātikālena gāmappavesanādīni aṭṭha vattāni pūrentena parivasitabbaṃ .
Āraddhacittāti aṭṭhavattapūraṇena tuṭṭhacittā .
Ayamettha saṅkhepo , vitthārato panesa titthiyaparivāso samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāya pabbajjakkhandhakavaṇṇanāyaṃ ( mahāva . aṭṭha .86) vuttanayeneva veditabbo .
Apica mayāti ayamettha pāṭho , aññattha pana ‘‘ apica metthā ’’ ti .
Puggalavemattatā viditāti puggalanānattaṃ viditaṃ .
‘‘ Ayaṃ puggalo parivāsāraho , ayaṃ na parivāsāraho ’’ ti idaṃ mayhaṃ pākaṭanti dasseti .
Tato kassapo cintesi –
‘‘ aho acchariyaṃ buddhasāsanaṃ , yattha evaṃ ghaṃsitvā koṭṭetvā yuttameva gaṇhanti , ayuttaṃ chaḍḍentī ’’ ti .
Tato suṭṭhutaraṃ pabbajjāya sañjātussāhoV2.34 sace , bhantetiādimāha .
Atha bhagavā tassa tibbacchandataṃ viditvā ‘‘ na kassapo parivāsaṃ arahatī ’’ ti aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi –
‘‘ gaccha , bhikkhu , kassapaṃ nahāpetvā pabbājetvā ānehī ’’ ti .
So tathā katvā taṃ pabbājetvā bhagavato santikaṃ agamāsi .
Bhagavā gaṇe nisīditvā upasampādesi .
Tena vuttaṃ alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṃ , alattha upasampadan ti .
Acirūpasampannotiādi sesaṃ brāhmaṇasaṃyutte ( saṃ . ni .1.187) vuttamevāti .
Sattamaṃ .