5. Avijjāpaccayasuttavaṇṇanā
35. Pañcame samudayo hotīti satthā idheva desanaṃ osāpesi .
Kiṃkāraṇāti ?
Diṭṭhigatikassa okāsadānatthaṃ .
Tassañhi parisati upārambhacitto diṭṭhigatiko atthi , so pañhaṃ pucchissati , athassāhaṃ vissajjessāmīti tassa okāsadānatthaṃ desanaṃ osāpesi .
No kallo pañhoti ayutto pañho .
Duppañho esoti attho .
Nanu ca ‘‘ katamaṃ nu kho , bhante , jarāmaraṇan ’’ ti ?
Idaṃ supucchitanti .
Kiñcāpi supucchitaṃ , yathā pana satasahassagghanike suvaṇṇathāle vaḍḍhitassa subhojanassa matthake āmalakamattepi gūthapiṇḍe ṭhapite sabbaṃ bhojanaṃ dubbhojanaṃ hoti chaḍḍetabbaṃ , evameva ‘‘ kassa ca panidaṃ jarāmaraṇan ’’ ti ?
Iminā sattūpaladdhivādapadena gūthapiṇḍena taṃ bhojanaṃ dubbhojanaṃ viya ayampi sabbo duppañhova jātoti .
Brahmacariyavāsoti ariyamaggavāso .
Taṃ jīvaṃ taṃ sarīran ti yassa hi ayaṃ diṭṭhi , so ‘‘ jīve ucchijjamāne sarīraṃ ucchijjati , sarīre ucchijjante jīvitaṃ ucchijjatī ’’ ti gaṇhāti .
Evaṃ
P2.69 gaṇhato sā diṭṭhi ‘‘ satto ucchijjatī ’’ ti gahitattā ucchedadiṭṭhi nāma hotiV2.61 .Sace pana saṅkhārāva uppajjanti ceva nirujjhanti cāti gaṇheyya , sāsanāvacarā sammādiṭṭhi nāma bhaveyya .
Ariyamaggo ca nāmeso vaṭṭaṃ nirodhento vaṭṭaṃ samucchindanto uppajjati
M2.64 , tadeva taṃ vaṭṭaṃ ucchedadiṭṭhiyā gahitākārassa sambhave sati vināva maggabhāvanāya nirujjhatīti maggabhāvanā niratthakā hoti .Tena vuttaṃ ‘‘ brahmacariyavāso na hotī ’’ ti .
Dutiyanaye aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīran ti yassa ayaṃ diṭṭhi , so ‘‘ sarīraṃ idheva ucchijjati , na jīvitaṃ , jīvitaṃ pana pañjarato sakuṇo viya yathāsukhaṃ gacchatī ’’ ti gaṇhāti .
Evaṃ gaṇhato sā diṭṭhi ‘‘ imasmā lokā jīvitaṃ paralokaṃ gatan ’’ ti gahitattā sassatadiṭṭhi nāma hoti .
Ayañca ariyamaggo tebhūmakavaṭṭaṃ vivaṭṭento uppajjati , so ekasaṅkhārepi nicce dhuve sassate sati uppannopi vaṭṭaṃ vivaṭṭetuṃ na sakkotīti maggabhāvanā niratthakā hoti .
Tena vuttaṃ ‘‘ aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā bhikkhu diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hotī ’’ ti .
Visūkāyikānītiādi sabbaṃ micchādiṭṭhivevacanameva .
Sā hi sammādiṭṭhiyā vinivijjhanaṭṭhena visūkamiva attānaṃ āvaraṇato visūkāyikaṃ , sammādiṭṭhiṃ ananuvattitvā tassā virodhena pavattanato visevitaṃ , kadāci ucchedassa kadāci sassatassa gahaṇato virūpaṃ phanditaṃ vipphanditan ti vuccati .
Tālāvatthukatānīti tālavatthu viya katāni , puna aviruhaṇaṭṭhena matthakacchinnatālo viya samūlaṃ tālaṃ uddharitvā tassa patiṭṭhitaṭṭhānaṃ viya ca katānīti attho .
Anabhāvaṃkatānīti anuabhāvaṃ katānīti .
Pañcamaṃ .