5. Jiṇṇasuttavaṇṇanā
148. Pañcame jiṇṇoti thero mahallako .
Garukānīti taṃ satthu santikā laddhakālato paṭṭhāya chinnabhinnaṭṭhāne suttasaṃsibbanena ceva aggaḷadānena ca anekāni paṭalāni hutvā garukāni jātāni .
Nibbasanānīti pubbe bhagavatā nivāsetvā apanītatāya evaṃladdhanāmāni .
Tasmāti yasmā tvaṃ jiṇṇo ceva garupaṃsukūlo ca .
Gahapatānīti paṃsukūlikaṅgaṃ vissajjetvā gahapatīhi dinnacīvarāni dhārehīti vadati .
Nimantanānīti piṇḍapātikaṅgaṃ vissajjetvā salākabhattādīni
V2.152 nimantanāni bhuñjāhīti vadati .Mama ca santiketi āraññikaṅgaṃ vissajjetvā gāmantasenāsaneyeva vasāhīti vadati .
Nanu ca yathā rājā senāpatiṃ senāpatiṭṭhāne ṭhapetvā tassa rājūpaṭṭhānādinā attano kammena ārādhentasseva taṃ ṭhānantaraṃ gahetvā aññassa dadamāno ayuttaṃ nāma karoti , evaṃ satthā mahākassapattherassa paccuggamanatthāya tigāvutaṃ maggaṃ gantvā rājagahassa ca nāḷandāya ca antare bahuputtakarukkhamūle nisinno tīhi ovādehi upasampādetvā tena saddhiṃ attano cīvaraṃ parivattetvā theraṃ jātiāraññikaṅgañceva jātipaṃsukūlikaṅgañca
M2.159 akāsi , so tasmiṃ kattukamyatāchandena satthu cittaṃ ārādhentasseva paṃsukūlādīni vissajjāpetvā gahapaticīvarapaṭiggahaṇādīsu niyojento ayuttaṃ nāma karotīti .Na karoti .
Kasmā ?
Attajjhāsayattā .
Na hi satthā dhutaṅgāni vissajjāpetukāmo , yathā pana aghaṭṭitā bheriādayo saddaṃ na vissajjenti , evaṃ aghaṭṭitā evarūpā puggalā
P2.171 na sīhanādaṃ nadantīti nadāpetukāmo sīhanādajjhāsayena evamāha .Theropi satthu ajjhāsayānurūpeneva ‘‘ ahaṃ kho , bhante , dīgharattaṃ āraññiko cevā ’’ tiādinā nayena sīhanādaṃ nadati .
Diṭṭhadhammasukhavihāran ti diṭṭhadhammasukhavihāro nāma āraññikasseva labbhati , no gāmantavāsino .
Gāmantasmiñhi vasanto dārakasaddaṃ suṇāti , asappāyarūpāni passati , asappāye sadde suṇāti , tenassa anabhirati uppajjati .
Āraññiko pana gāvutaṃ vā aḍḍhayojanaṃ vā atikkamitvā araññaṃ ajjhogāhetvā vasanto dīpibyagghasīhādīnaṃ sadde suṇāti , yesaṃ savanapaccayā amānusikāsavanarati uppajjati .
Yaṃ sandhāya vuttaṃ –
‘‘ Suññāgāraṃ paviṭṭhassa , santacittassa bhikkhuno ;
Amānusī ratī hoti , sammā dhammaṃ vipassato .
‘‘ Yato yato sammasati , khandhānaṃ udayabbayaṃ ;
Labhatī pītipāmojjaṃ , amataṃ taṃ vijānataṃ .( dha . pa .373-374);
‘‘ Purato
V2.153 pacchato vāpi , aparo ce na vijjati ;Tattheva phāsu bhavati , ekassa ramato vane ’’ ti .
Tathā piṇḍapātikasseva labbhati , no apiṇḍapātikassa .
Apiṇḍapātiko hi akālacārī hoti , turitacāraṃ gacchati , parivatteti , palibuddhova gacchati , tattha ca bahusaṃsayo hoti .
Piṇḍapātiko pana na akālacārī hoti , na turitacāraṃ gacchati , na parivatteti , apalibuddhova gacchati , tattha ca na bahusaṃsayo hoti .
Kathaṃ ?
Apiṇḍapātiko hi gāmato dūravihāre vasamāno kālasseva ‘‘ yāguṃ vā pārivāsikabhattaṃ vā lacchāmi , āsanasālāya vā pana
M2.160 uddesabhattādīsu kiñcideva mayhaṃ pāpuṇissatī ’’ ti makkaṭakasuttāni chindanto sayitagorūpāni uṭṭhāpento pātova gacchanto akālacārī hoti .Manusse khettakammādīnaṃ atthāya gehā nikkhanteyeva sampāpuṇituṃ
P2.172 migaṃ anubandhanto viya vegena gacchanto turitacārī hoti .Antarā kiñcideva disvā ‘‘ asukaupāsako vā asukaupāsikā vā gehe , no gehe ’’ ti pucchati ,‘‘ no gehe ’’ ti sutvā ‘‘ idāni kuto labhissāmī ’’ ti ?
Aggidaḍḍho viya pavedhati , sayaṃ pacchimadisaṃ gantukāmo pācīnadisāya salākaṃ labhitvā aññaṃ pacchimadisāya laddhasalākaṃ upasaṅkamitvā ,‘‘ bhante , ahaṃ pacchimadisaṃ gamissāmi , mama salākaṃ tumhe gaṇhatha , tumhākaṃ salākaṃ mayhaṃ dethā ’’ ti salākaṃ parivatteti .
Ekaṃ vā pana salākabhattaṃ āharitvā paribhuñjanto ‘‘ aparassāpi salākabhattassa pattaṃ dethā ’’ ti manussehi vutte ,‘‘ bhante , tumhākaṃ pattaṃ detha , ahaṃ mayhaṃ patte bhattaṃ pakkhipitvā tumhākaṃ pattaṃ dassāmī ’’ ti aññassa pattaṃ dāpetvā bhatte āhaṭe attano patte pakkhipitvā pattaṃ paṭidento pattaṃ parivatteti nāma .
Vihāre rājarājamahāmattādayo mahādānaṃ denti , iminā ca bhiyyo dūragāme salākā laddhā , tattha agacchanto puna sattāhaṃ salākaṃ na labhatīti alābhabhayena gacchati , evaṃ gacchanto palibuddho hutvā gacchati nāma .
Yassa cesa salākabhattādino atthāya gacchati ,‘‘ taṃ dassanti nu kho me , udāhu na dassanti , paṇītaṃ nu kho dassanti , udāhu lūkhaṃ , thokaṃ nu kho , udāhu bahukaṃ , sītalaṃ nu kho , udāhu uṇhan ’’ ti evaṃ tattha ca bahusaṃsayo hoti .
Piṇḍapātiko pana kālasseva vuṭṭhāya vattapaṭivattaṃ katvā sarīraṃ paṭijaggitvā vasanaṭṭhānaṃ
V2.154 pavisitvā kammaṭṭhānaṃ manasikatvā kālaṃ sallakkhetvā mahājanassa uḷuṅkabhikkhādīni dātuṃ pahonakakāle gacchatīti na akālacārī hoti , ekekaṃ padavāraṃ cha koṭṭhāse katvā vipassanto gacchatīti na turitacārī hoti , attano garubhāvena ‘‘ asuko gehe , na gehe ’’ ti na pucchati , salākabhattādīniyeva na gaṇhāti .Agaṇhanto kiṃ parivattessati ?
Na aññassa vasena palibuddhova hoti
M2.161 , kammaṭṭhānaṃ manasikaronto yathāruci gacchati , itaro viya na bahusaṃsayo hoti .Ekasmiṃ gāme vā vīthiyā vā alabhitvā aññattha carati .
Tasmimpi alabhitvā aññattha caranto missakodanaṃ saṅkaḍḍhitvā amataṃ
P2.173 viya paribhuñjitvā gacchati .Paṃsukūlikasseva labbhati , no apaṃsukūlikassa .
Apaṃsukūliko hi vassāvāsikaṃ pariyesanto carati , na senāsanasappāyaṃ pariyesati .
Paṃsukūliko pana na vassāvāsikaṃ pariyesanto carati , senāsanasappāyameva pariyesati .
Tecīvarikasseva labbhati , na itarassa .
Atecīvariko hi bahubhaṇḍo bahuparikkhāro hoti , tenassa phāsuvihāro natthi .
Appicchādīnañceva labbhati , na itaresanti .
Tena vuttaṃ –
‘‘ attano ca diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sampassamāno ’’ ti .
Pañcamaṃ .