1. Pañcaverabhayasuttavaṇṇanā
41. Gahapativaggassa paṭhame yatoti yadā .
Bhayāni verānīti bhayaveracetanāyo .
Sotāpattiyaṅgehīti duvidhaṃ sotāpattiyā aṅgaṃ ,( sotāpattiyā ca aṅgaṃ ,) yaṃ pubbabhāge sotāpattipaṭilābhāya saṃvattati ,‘‘ sappurisasaṃsevo saddhammassavanaṃ yonisomanasikāro dhammānudhammappaṭipattī ’’ ti ( dī . ni .3.311) evaṃ āgataṃ , paṭiladdhaguṇassa ca sotāpattiṃ patvā ṭhitassa aṅgaṃ , yaṃ sotāpannassa
P2.73 aṅgantipi vuccati , buddhe aveccappasādādīnaṃ etaṃ adhivacanaṃ .Idamidha adhippetaṃ .
Ariyoti niddoso nirupārambho .
Ñāyoti paṭiccasamuppannaṃ ñatvā ṭhitañāṇampi paṭiccasamuppādopi .
Yathāha –
‘‘ ñāyo vuccati paṭiccasamuppādo , ariyopi aṭṭhaṅgiko maggo ñāyo ’’ ti .
Paññāyāti aparāparaṃ uppannāya vipassanāpaññāya .
Sudiṭṭho hotīti aparāparaṃ uppajjitvā dassanavasena suṭṭhu diṭṭho .
Khīṇanirayotiādīsu
M2.68 āyatiṃ tattha anuppajjanatāya khīṇo nirayo mayhanti so ahaṃ khīṇanirayo .Esa nayo sabbattha .
Sotāpannoti maggasotaṃ āpanno .
Avinipātadhammoti na vinipātasabhāvo
V2.65 .Niyatoti paṭhamamaggasaṅkhātena sammattaniyāmena niyato .
Sambodhiparāyanoti uttarimaggattayasaṅkhāto sambodhi paraṃ ayanaṃ mayhanti sohaṃ sambodhiparāyano , taṃ sambodhiṃ avassaṃ abhisambujjhanakoti attho .
Pāṇātipātapaccayāti pāṇātipātakammakāraṇā .
Bhayaṃ veran ti atthato ekaṃ .
Verañca nāmetaṃ duvidhaṃ hoti bāhiraṃ ajjhattikanti .
Ekena hi ekassa pitā mārito hoti , so cintesi ‘‘ etena kira me pitā mārito , ahampi taṃyeva māressāmī ’’ ti nisitaṃ satthaṃ ādāya carati .
Yā tassa abbhantare uppannaveracetanā , idaṃ bāhiraṃ veraṃ nāma .
Yā pana itarassa ‘‘ ayaṃ kira maṃ māressāmīti carati , ahameva naṃ paṭhamataraṃ māressāmī ’’ ti cetanā uppajjati , idaṃ ajjhattikaṃ veraṃ nāma .
Idaṃ tāva ubhayampi diṭṭhadhammikameva .
Yā pana taṃ niraye uppannaṃ disvā ‘‘ etaṃ paharissāmī ’’ ti jalitaṃ ayamuggaraṃ gaṇhato nirayapālassa cetanā uppajjati , idamassa samparāyikaṃ bāhiraveraṃ .
Yā cassa ‘‘ ayaṃ niddosaṃ maṃ paharissāmīti āgacchati , ahameva naṃ paṭhamataraṃ paharissāmī ’’ ti cetanā uppajjati , idamassa samparāyikaṃ ajjhattaveraṃ .
Yaṃ panetaṃ bāhiraveraṃ , taṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ puggalaveran ’’ ti vuttaṃ .
Dukkhaṃ domanassan ti atthato ekameva .
Yathā cettha , evaṃ sesapadesupi ‘‘ iminā mama bhaṇḍaṃ haṭaṃ
P2.74 , mayhaṃ dāresu cārittaṃ āpannaṃ , musā vatvā attho bhaggo , surāmadamattena idaṃ nāma katan ’’ tiādinā nayena veruppatti veditabbā .Aveccappasādenāti adhigatena acalappasādena .
Ariyakantehīti pañcahi sīlehi .
Tāni hi ariyānaṃ kantāni piyāni .
Bhavantaragatāpi ariyā tāni na vijahanti , tasmā ‘‘ ariyakantānī ’’ ti vuccanti .
Sesamettha yaṃ vattabbaṃ siyā , taṃ sabbaṃ visuddhimagge anussatiniddese vuttameva .
Paṭhamaṃ .