9. Bālapaṇḍitasuttavaṇṇanā
19. Navame
V2.35 avijjānīvaraṇassāti avijjāya nivāritassa .Evamayaṃ kāyo samudāgatoti evaṃ avijjāya nivāritattā taṇhāya ca sampayuttattāyeva ayaṃ kāyo nibbatto .
Ayañceva kāyoti ayañcassa attano saviññāṇako kāyo .
Bahiddhā ca nāmarūpan ti bahiddhā ca paresaṃ saviññāṇako kāyo .
Attano ca parassa ca pañcahi
M2.37 khandhehi chahi āyatanehi cāpi ayaṃ attho dīpetabbova .Itthetaṃ dvayan ti evametaṃ dvayaṃ .
Dvayaṃ paṭicca phassoti aññattha cakkhurūpādīni dvayāni paṭicca cakkhusamphassādayo vuttā , idha pana ajjhattikabāhirāni
P2.39 āyatanāni .Mahādvayaṃ nāma kiretaṃ .
Saḷevāyatanānīti saḷeva phassāyatanāni phassakāraṇāni .
Yehi phuṭṭhoti yehi kāraṇabhūtehi āyatanehi uppannena phassena phuṭṭho .
Aññatarenāti ettha paripuṇṇavasena aññataratā veditabbā .
Tatrāti tasmiṃ bālapaṇḍitānaṃ kāyanibbattanādimhi .
Ko adhippayāsoti ko adhikapayogo .
Bhagavaṃmūlakāti bhagavā mūlaṃ etesanti bhagavaṃmūlakā .
Idaṃ vuttaṃ hoti – ime , bhante , amhākaṃ dhammā pubbe kassapasammāsambuddhena uppāditā , tasmiṃ parinibbute ekaṃ buddhantaraṃ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā ime dhamme uppādetuṃ samattho nāma nāhosi , bhagavatā pana no ime dhammā uppāditā .
Bhagavantañhi nissāya mayaṃ ime dhamme ājānāma paṭivijjhāmāti evaṃ bhagavaṃmūlakā no , bhante , dhammāti .
Bhagavaṃnettikāti bhagavā hi dhammānaṃ netā vinetā anunetā , yathāsabhāvato pāṭiyekkaṃ pāṭiyekkaṃ nāmaṃ gahetvā dassetāti dhammā bhagavaṃnettikā nāma honti .
Bhagavaṃpaṭisaraṇāti catubhūmakadhammā sabbaññutaññāṇassa āpāthaṃ āgacchamānā bhagavati paṭisaranti nāmāti bhagavaṃpaṭisaraṇā .
Paṭisarantīti samosaranti .
Apica mahābodhimaṇḍe nisinnassa bhagavato paṭivedhavasena phasso āgacchati ‘‘ ahaṃ bhagavā kinnāmo ’’ ti ?
Tvaṃ phusanaṭṭhena phasso nāma .
Vedanā , saññā , saṅkhārā , viññāṇaṃ āgacchati ‘‘ ahaṃ bhagavā kinnāman ’’ ti , tvaṃ vijānanaṭṭhena viññāṇaṃ nāmāti evaṃ catubhūmakadhammānaṃ yathāsabhāvato pāṭiyekkaṃ pāṭiyekkaṃ nāmaṃ gaṇhanto bhagavā dhamme paṭisaratīti bhagavaṃpaṭisaraṇā .
Bhagavantaṃyeva paṭibhātūti bhagavatova etassa bhāsitassa attho upaṭṭhātu , tumheyeva no kathetvā dethāti attho .
Sā
V2.36 ceva avijjāti ettha kiñcāpi sā avijjā ca taṇhā ca kammaṃ javāpetvā paṭisandhiṃ ākaḍḍhitvā niruddhā , yathā pana ajjāpi yaṃ hiyyo bhesajjaṃ pītaṃ , tadeva bhojanaṃ bhuñjāti sarikkhakattena tadevāti vuccati , evamidhāpiP2.40 sā ceva avijjā sā ca taṇhāti idampi sarikkhakattena vuttaṃ .Brahmacariyan ti
M2.38 maggabrahmacariyaṃ .Dukkhakkhayāyāti vaṭṭadukkhassa khayatthāya .
Kāyūpago hotīti aññaṃ paṭisandhikāyaṃ upagantā hoti .
Yadidaṃ brahmacariyavāsoti yo ayaṃ maggabrahmacariyavāso , ayaṃ bālato paṇḍitassa visesoti dasseti .
Iti imasmiṃ sutte sabbopi sapaṭisandhiko puthujjano ‘‘ bālo ’’ ti , appaṭisandhiko khīṇāsavo ‘‘ paṇḍito ’’ ti vutto .
Sotāpannasakadāgāmianāgāmino pana ‘‘ paṇḍitā ’’ ti vā ‘‘ bālā ’’ ti vā na vattabbā , bhajamānā pana paṇḍitapakkhaṃ bhajanti .
Navamaṃ .