5. Caṅkamasuttavaṇṇanā
99. Pañcame passatha noti passatha nu .
Sabbe kho eteti sāriputtatthero bhagavatā ‘‘ etadaggaṃ , bhikkhave , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ mahāpaññānaṃ yadidaṃ sāriputto ’’ ti ( a . ni .1.189) mahāpaññesu etadagge ṭhapito .
Iti naṃ ‘‘ khandhantaraṃ dhātvantaraṃ āyatanantaraṃ satipaṭṭhānabodhipakkhiyadhammantaraṃ tilakkhaṇāhataṃ gambhīraṃ pañhaṃ pucchissāmā ’’ ti mahāpaññāva parivārenti .
Sopi tesaṃ pathaviṃ pattharento viya sinerupādato vālikaṃ uddharanto viya cakkavāḷapabbataṃ bhindanto viya sineruṃ ukkhipanto viya ākāsaṃ vitthārento viya candimasūriye uṭṭhāpento viya ca pucchitapucchitaṃ katheti .
Tena vuttaṃ ‘‘ sabbe kho ete , bhikkhave , bhikkhū mahāpaññā ’’ ti .
Mahāmoggallānopi bhagavatā ‘‘ etadaggaṃ , bhikkhave , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ iddhimantānaṃ yadidaṃ mahāmoggallāno ’’ ti
P2.140 iddhimantesu etadagge ṭhapito .Iti naṃ ‘‘ parikammaṃ ānisaṃsaṃ
V2.124 adhiṭṭhānaṃ vikubbanaṃ pucchissāmā ’’ ti iddhimantova parivārenti .Sopi tesaṃ vuttanayeneva pucchitapucchitaṃ katheti .
Tena vuttaṃ ‘‘ sabbe kho ete , bhikkhave , bhikkhū mahiddhikā ’’ ti .
Mahākassapopi bhagavatā ‘‘ etadaggaṃ , bhikkhave , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dhutavādānaṃ yadidaṃ mahākassapo ’’ ti dhutavādesu etadagge ṭhapito .
Iti naṃ ‘‘ dhutaṅgaparihāraṃ ānisaṃsaṃ samodhānaṃ adhiṭṭhānaṃ bhedaṃ pucchissāmā ’’ ti dhutavādāva parivārenti .
Sopi tesaṃ tatheva pucchitapucchitaṃ byākaroti .
Tena vuttaṃ ‘‘ sabbe kho ete , bhikkhave , bhikkhū dhutavādā ’’ ti .
Anuruddhattheropi
M2.130 bhagavatā ‘‘ etadaggaṃ , bhikkhave , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dibbacakkhukānaṃ yadidaṃ anuruddho ’’ ti ( a . ni .1.192) dibbacakkhukesu etadagge ṭhapito .Iti naṃ ‘‘ dibbacakkhussa parikammaṃ ānisaṃsaṃ upakkilesaṃ pucchissāmā ’’ ti dibbacakkhukāva parivārenti .
Sopi tesaṃ tatheva pucchitapucchitaṃ katheti .
Tena vuttaṃ ‘‘ sabbe kho ete , bhikkhave , bhikkhū dibbacakkhukā ’’ ti .
Puṇṇattheropi bhagavatā ‘‘ etadaggaṃ , bhikkhave , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dhammakathikānaṃ yadidaṃ puṇṇo mantāṇiputto ’’ ti ( a . ni .1.196) dhammakathikesu etadagge ṭhapito .
Iti naṃ ‘‘ dhammakathāya saṅkhepavitthāragambhīruttānavicitrakathādīsu taṃ taṃ ākāraṃ pucchissāmā ’’ ti dhammakathikāva parivārenti .
Sopi tesaṃ ‘‘ āvuso , dhammakathikena nāma ādito parisaṃ vaṇṇetuṃ vaṭṭati , majjhe suññataṃ pakāsetuṃ , ante catusaccavasena kūṭaṃ gaṇhitun ’’ ti evaṃ taṃ taṃ dhammakathānayaṃ ācikkhati .
Tena vuttaṃ ‘‘ sabbe kho ete , bhikkhave , bhikkhū dhammakathikā ’’ ti .
Upālittheropi bhagavatā ‘‘ etadaggaṃ , bhikkhave , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ vinayadharānaṃ yadidaṃ upālī ’’ ti ( a . ni .1.228) vinayadharesu etadagge ṭhapito .
Iti naṃ ‘‘ garukalahukaṃ satekicchaatekicchaṃ āpattānāpattiṃ pucchissāmā ’’ ti vinayadharāva parivārenti .
Sopi tesaṃ pucchitapucchitaṃ tatheva
P2.141 katheti .Tena vuttaṃ ‘‘ sabbe kho ete , bhikkhave , bhikkhū vinayadharā ’’ ti .
Ānandattheropi
V2.125 bhagavatā ‘‘ etadaggaṃ , bhikkhave , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ bahussutānaṃ yadidaṃ ānando ’’ ti ( a . ni .1.223) bahussutesu etadagge ṭhapito .Iti naṃ ‘‘ dasavidhaṃ byañjanabuddhiṃ aṭṭhuppattiṃ anusandhiṃ pubbāparaṃ pucchissāmā ’’ ti bahussutāva parivārenti .
Sopi tesaṃ ‘‘ idaṃ evaṃ vattabbaṃ , idaṃ evaṃ gahetabban ’’ ti sabbaṃ katheti .
Tena vuttaṃ ‘‘ sabbe kho ete , bhikkhave , bhikkhū bahussutā ’’ ti .
Devadatto pana pāpiccho icchāpakato , tena naṃ ‘‘ kulasaṅgaṇhanaparihāraṃ nānappakārakaṃ kohaññataṃ pucchissāmā ’’ ti pāpicchāva parivārenti .
Sopi tesaṃ taṃ taṃ niyāmaṃ ācikkhati .
Tena vuttaṃ ‘‘ sabbe kho ete , bhikkhave , bhikkhū pāpicchā ’’ ti .
Kasmā
M2.131 panete avidūre caṅkamiṃsūti .‘‘ Devadatto satthari paduṭṭhacitto anatthampi kātuṃ upakkameyyā ’’ ti ārakkhaggahaṇatthaṃ .
Atha devadatto kasmā caṅkamīti ?
‘‘ Akārako ayaṃ , yadi kārako bhaveyya , na idha āgaccheyyā ’’ ti attano katadosapaṭicchādanatthaṃ .
Kiṃ pana devadatto bhagavato anatthaṃ kātuṃ samattho , bhagavato vā ārakkhakiccaṃ atthīti ?
Natthi .
Tena vuttaṃ ‘‘ aṭṭhānametaṃ , ānanda , anavakāso , yaṃ tathāgato parūpakkamena parinibbāyeyyā ’’ ti ( cūḷava .341).
Bhikkhū pana satthari gāravena āgatā .
Teneva bhagavā evaṃ vatvā ‘‘ vissajjehi , ānanda , bhikkhusaṅghan ’’ ti vissajjāpesi .
Pañcamaṃ .