Tikanikkhepakathāvaṇṇanā
985. Sabbesan ti
M0.159V0.153 cittuppādavasena rūpāsaṅkhatavasena ca bhinnānaṃ sabbesaṃ phassādicakkhādipadabhājananayena vitthārito .Tattha pana asaṅkhatassa bhedābhāvato asaṅkhatā dhātūtveva padabhājanaṃ daṭṭhabbaṃ .
Yevāpanakānaṃ pana sukhumupādāyarūpassa ca indriyavikāraparicchedalakkhaṇarūpupatthambhakabhāvarahitassa hadayavatthussa paduddhārena idha niddesānarahattā niddeso na katoti daṭṭhabbo .
Na hi tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhi atthīti .
Nikkhipitvāti vitthāradesanaṃ ṭhapetvā , apanetvāti attho , vitthāradesanaṃ antogadhaṃ katvāti vā .
Gāthāttho nidāne vutto eva .
Mūlavasena paccayabhāvo hetupaccayattho .
Pabhavati etasmāti pabhavo , so eva ‘‘ janako ’’ ti visesito .
Samuṭṭhāti etenāti samuṭṭhānaṃ , tassa visesanaṃ nibbattakan ti .
Sabbāni vā etāni pariyāyavacanāni .
Atthavasenāti kasmā vuttaṃ , nanu kusalamūlānaṃ hetubhāvato dhammavasenāti yuttanti ?
Saccametaṃ , alobhādīnaṃ pana tiṇṇaṃ samānassa mūlaṭṭhassa vasena dassitataṃ sandhāya ‘‘ atthavasenā ’’ ti vuttaṃ .
Iminā dhammoti bhāvo , atthoti dhammakiccaṃ adhippetanti viññāyati .
‘‘ Alobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāyā ’’ tiādivacanato ( a . ni .3.34) tāni kusalamūlāni samuṭṭhānaṃ etassātipi taṃsamuṭṭhānaṃ .
Taṃ pana tehi samuṭṭhitaṃ hotīti ‘‘ alobhādīhi samuṭṭhitan ’’ ti āha .
Te kusalamūlataṃsampayuttā samuṭṭhānaṃ etassātipi attho sambhavati .
Ettha pana cetanaṃ ṭhapetvā aññe ‘‘ taṃsampayuttā ’’ ti samuṭṭhānabhāve vattabbā .
Tattha mūlehi attano paccayato kusale pariyādiyati , khandhehi sabhāvato
V0.154 , kammehi aññassa nibbattanakiccato .Mūlehi ca kusalānaṃ anavajjatāya hetuṃ dasseti , khandhehi taṃsampayogakataṃ anavajjasabhāvaṃ , kammehi sukhavipākataṃ .
Mūlehi vā nidānasampattiyā ādikalyāṇataṃ , khandhehi sabhāvasampattiyā majjhekalyāṇataṃ , kammehi nibbattisampattiyā pariyosānakalyāṇataṃ .
986. Taṃ
M0.160 … pe … uddhaṃ akusalaṃ nāma natthīti kasmā vuttaṃ , nanu vicikicchuddhaccasahagatamoho atthīti ?Saccametaṃ , tena pana vinā taṃsampayuttatā natthīti taṃsampayuttesu gahitesu moho gahito evāti katvā ‘‘ tato uddhaṃ natthī ’’ ti vuttaṃ aññattha abhāvā .
Ekasmiṃ ṭhitaṃ ekaṭṭhaṃ , sahajabhāvena ekaṭṭhaṃ sahajekaṭṭhaṃ .
Pahātabbanti pahānaṃ , pahānabhāvena ekaṭṭhaṃ pahānekaṭṭhaṃ .
Yena hi yaṃ saha pahātabbaṃ , tena taṃ ekasmiṃ puggale ṭhitaṃ hoti , ekasmiṃ samucchinne asamucchinne ca itarassa samucchinnatāya asamucchinnatāya ca vasena aññamaññāvirahitato .
987. Tīṇi lakkhaṇānīti aniccadukkhaanattatā .
Nāmakasiṇasattapaññattiyo tisso paññattiyo .
Paramatthe amuñcitvā vohariyamānā vihāramañcādikā upādāpaññatti sattapaññattiggahaṇena gahitāti veditabbā , etāni ca lakkhaṇādīni heṭṭhā dvīsu kaṇḍesu viññattiādīni viya na vuttāni , na ca sabhāvadhammāti katvā na labbhantīti vuttāni .
Na hi koci sabhāvo kusalattikāsaṅgahitoti vattuṃ yuttanti .
988. Sukhabhūmīti kāmāvacarādayopi yujjanti .
Sukhasahagatā hi kāmāvacarādibhūmi sukhabhūmi .
Kāmāvacarādibhūmīti ca kāmāvacarāditāya dhammā eva vuccantīti kāmāvacarādicittuppādesūti atthato viññāyati .
Evañca katvā ‘‘ sukhabhūmiyan ’’ ti vatvā tassā eva vibhāgadassanatthaṃ ‘‘ kāmāvacare ’’ tiādi vuttaṃ .
Bhūmi -saddo ca abhidhamme kāmāvacarādīsu niruḷhoti ‘‘ catūsu bhūmīsu kusalan ’’ tiādīsu ( dha . sa .1384) aññabhūmiggahaṇaṃ na hotīti .
Pāḷito cāti ‘‘ visiṭṭhānaṃ pākāti vipākā ’’ tiādivacanatthavibhāvanena pāḷito .
‘‘ Vipakkabhāvamāpannānaṃ arūpadhammānametaṃ adhivacanan ’’ tiādinā bhāsitatthavibhāvanena atthato ca .
Nāmaparicchedādīhi tikadukānaṃ vavatthānadassanena vā pāḷito , tadatthaviññāpanena atthato .
991. Sāliphalan ti
V0.155 sālipākamāha . 994. Amhākaṃ mātulattheroti puggalārammaṇassapi upādānassa upādānakkhandhā eva paccayo , na lokuttarā , ko pana vādo khandhārammaṇassa .
Tenāha ‘‘ aggahitānī ’’ ti .
998. Yathā
M0.161 upādānehi aggahetabbā anupādāniyā , evaṃ saṃkilesehi aggahetabbā asaṃkilesikāti katvā ‘‘ asaṃ … pe … eseva nayo ’’ ti āha . 1006. Diṭṭhiyā gahito attā na vijjati .
Yesu pana vipallatthagāho , te upādānakkhandhāva vijjanti .
Tasmā yasmiṃ avijjamānaniccādivipariyāsākāragahaṇaṃ atthi , sova upādānakkhandhapañcakasaṅkhāto kāyo .
Tattha niccādiākārassa avijjamānatādassanatthaṃ ruppanādisabhāvasseva ca vijjamānatādassanatthaṃ vijjamāno kāyoti visesetvā vutto , lokuttarā pana na kadāci avijjamānākārena gayhantīti na idaṃ visesanaṃ arahanti .
Sakkāye diṭṭhi , satī vā kāye diṭṭhi sakkāyadiṭṭhi .
Attanā gahitākārassa avijjamānatāya sayameva satī , na tāya gahito attā attaniyaṃ vāti attho .
Ayaṃ panattho sambhavatīti katvā vutto , purimo eva pana padhāno .
Dutiye hi diṭṭhiyā vatthu avisesitaṃ hoti .
Kāyoti hi khandhapañcake vuccamāne lokuttarāpanayanaṃ natthi .
Na hi lokuttaresu kāya-saddo na vattati .
Kāyapassaddhiādīsu hi lokuttaresu kāya-saddopi lokuttarakkhandhavācakoti .
Sīlenāti suddhiyā ahetubhūtena sīlena .
Gahitasamādānan ti uppāditaparāmāsova .
So hi samādiyanti etena kukkurasīlavatādīnīti ‘‘ samādānan ’’ ti vutto .
Tattha avītikkamanīyatāya sīlaṃ , bhattivasena satataṃ caritabbatāya vataṃ daṭṭhabbaṃ .
1007. Idheva tiṭṭhamānassāti imissāyeva indasālaguhāyaṃ tiṭṭhamānassa .
Vācuggatakaraṇaṃ uggaho .
Atthaparipucchanaṃ paripucchā .
Kusalehi saha codanāpariharaṇavasena vinicchayakaraṇaṃ vinicchayo .
Bahūnaṃ nānappakārānaṃ sakkāyadiṭṭhīnaṃ avihatattā tā janenti , tāhi janitāti vā puthujjanā .
Avighātameva vā jana-saddo vadati .
Puthu satthārānaṃ mukhullokikāti ettha puthū janā etesanti puthujjanāti vacanattho .
Puthu … pe … avuṭṭhitāti ettha janetabbā , jāyanti vā etthāti janā , gatiyo .
Puthū janā etesanti puthujjanā .
Ito pare
V0.156 jāyanti etehīti janā , abhisaṅkhārādayo .Te etesaṃ puthū vijjantīti puthujjanā .
Abhisaṅkharaṇādiattho eva vā jana-saddo daṭṭhabbo .
Rāgaggiādayo santāpā .
Te eva sabbepi vā kilesā pariḷāhā .
Puthu pañcasu
M0.162 kāmaguṇesūti ettha jāyatīti jano ,‘‘ rāgo gedho ’’ ti evamādiko .Puthu jano etesanti puthujjanā .
Puthūsu vā janā jātā rattāti evaṃ rāgādiattho eva jana-saddo daṭṭhabbo .
Palibuddhāti sambaddhā upaddutā vā .
Assutavāti etena andhatā vuttāti ‘‘ andhaputhujjano vutto ’’ ti āha .
Anayeti avaḍḍhiyaṃ .
Sabbattha niruttilakkhaṇena padasiddhi veditabbā .
Anekesu ca kappasatasahassesu kataṃ jānanti , pākaṭañca karonti upakāraṃ satijananaāmisapaṭiggahaṇādinā paccekasambuddhā , tatheva dukkhitassa sakkaccaṃ kātabbaṃ karonti .
Sammāsambuddho pana asaṅkhyeyyaappameyyesupi kataṃ upakāraṃ maggaphalānaṃ upanissayañca jānāti , pākaṭañca karoti , sīho viya ca javaṃ sabbattha sakkaccameva dhammadesanaṃ karoti .
Ariyabhāvoti yehi yogato ariyā vuccanti , te maggaphaladhammā daṭṭhabbā .
Ariyakaradhammā aniccadassanādayo , vipassiyamānā vā aniccādayo .
Sotānīti taṇhādiṭṭhikilesaduccaritaavijjāsotāni .
‘‘ Sotānaṃ saṃvaraṃ brūmī ’’ ti vatvā ‘‘ paññāyete pidhīyare ’’ ti vacanena sotānaṃ saṃvaro pidahanaṃ samucchedañāṇanti viññāyati .
Khantīti adhivāsanā , sā ca tathāpavattā khandhā .
Paññāti eke , adoso eva vā .
Kāyaduccaritādīnan ti dussīlyasaṅkhātānaṃ kāyavacīduccaritānaṃ muṭṭhassaccasaṅkhātassa pamādassa abhijjhādomanassānaṃ pāpakānaṃ akkhantiaññāṇakosajjānañca .
Anupekkhā saṅkhārehi avivaṭṭanaṃ , sālayatāti attho .
Dhammaṭṭhitiyaṃ paṭiccasamuppāde paṭilomabhāvo sassatucchedagāho , tappaṭicchādakamoho vā .
Nibbāne paṭilomabhāvo saṅkhāresu rati , nibbānapaṭicchādako moho vā .
Saṅkhāranimittaggāhoti yādisassa kilesassa appahīnattā vipassanā saṅkhāranimittaṃ na muñcati , so kileso daṭṭhabbo .
Saṅkhāranimittaggahaṇassa atikkamanaṃ vā pahānaṃ .
Catunnaṃ ariyamaggānaṃ bhāvitattā accantaṃ appavattibhāvena yaṃ pahānanti yojanā veditabbā .
Kena pana pahānanti ?
Ariyamaggehevāti viññāyamāno ayamattho tesaṃ bhāvitattā appavattivacanena .
Samudayapakkhikassāti ettha cattāropi maggā catusaccābhisamayāti katvā tehi
V0.157 pahātabbenaM0.163 tena tena samudayena saha pahātabbattā samudayasabhāgattā ca saccavibhaṅge ca sabbakilesānaṃ samudayabhāvassa vuttattā ‘‘ samudayapakkhikā ’’ ti diṭṭhiādayo vuccanti .Kāyavācācittānaṃ virūpappavattiyā nayanaṃ apayāpanaṃ , kāyaduccaritādīnaṃ vināsanayanaṃ vā vinayo , tesaṃ vā jimhappavattiṃ vicchinditvā ujukanayanaṃ vinayanaṃ .
Eseseti eso so eva , atthato anaññoti attho .
Tajjāteti atthato taṃsabhāvova .
Sappuriso ariyasabhāvo , ariyo ca sappurisabhāvoti attho .
Advayan ti dvayatārahitaṃ , vaṇṇameva ‘‘ accī ’’ ti gahetvā acciṃ vā ‘‘ vaṇṇo evā ’’ ti tesaṃ ekattaṃ passanto viya yathātakkitaṃ attānaṃ ‘‘ rūpan ’’ ti , yathādiṭṭhaṃ vā rūpaṃ ‘‘ attā ’’ ti gahetvā tesaṃ ekattaṃ passanto daṭṭhabbo .
Ettha ca ‘‘ rūpaṃ attā ’’ ti imissā pavattiyā abhāvepi rūpe attaggahaṇaṃ pavattamānaṃ acciyaṃ vaṇṇaggahaṇaṃ viya .
Upamāyo ca anaññattādiggahaṇanidassanavaseneva vuttā , na vaṇṇādīnaṃ viya attano vijjamānattassa , attano viya vā vaṇṇādīnaṃ avijjamānattassa dassanatthaṃ .
1008. Sarīranipphattiyāti sarīrapāripūriyā .
Nicchetuṃ asakkonto vicinanto kicchatīti vicikicchā .
Idappaccayānaṃ bhāvoti jātiādisabhāvameva āha , jātiādīnaṃ vā jarāmaraṇādiuppādanasamatthataṃ .
Sā pana jātiādivinimuttā natthīti tesaṃyevādhivacanaṃ hoti ‘‘ idappaccayatā ’’ ti .
1009. Idha anāgatakilesā ‘‘ tadekaṭṭhā kilesā ’’ ti vuccantīti te dassetuṃ ‘‘ imissā ca pāḷiyā ’’ tiādi āraddhaṃ .
Sahajekaṭṭhavasenāti tattha uppannadiṭṭhiyā sahajekaṭṭhavasenāti atthato viññāyati .
Taṃsampayuttoti tehi saṃyojanakilesehi sampayuttotipi attho yujjati .
Tathā te saṃyojanakilesā samuṭṭhānaṃ etassāti taṃsamuṭṭhānan ti vā .
Saṃyojanarahitehi ca pana kilesehi sampayuttānaṃ samuṭṭhitānañca sabbhāvato kileseheva yojanā katā .
1011. Saṃyojanādīnaṃ viyāti saṃyojanatadekaṭṭhakilesādīnaṃ yathāvuttānaṃ viya .
Tehīti dassanabhāvanāmaggehi .
Abhisaṅkhāraviññāṇaṃ kusalākusalaṃ ,
M0.164 nāmarūpañca vipākanti katvā ‘‘ kusalādīnampi pahānaṃ anuññātan ’’ ti āha . 1013. Hetū
V0.158 cevāti ‘‘ pahātabbahetukā ’’ ti etasmiṃ samāsapade ekadesena samāsapadatthaṃ vadati .Ettha ca purimanayena ‘‘ ime dhammā dassanenapahātabbahetukā ’’ ti imeyeva dassanenapahātabbahetukā , na ito aññeti ayaṃ niyamo paññāyati , na ime dassanenapahātabbahetukāyevāti .
Tasmā imesaṃ dassanenapahātabbahetukabhāvo aniyato vicikicchāsahagatamohassa ahetukattāti purimanayo vivaraṇīyatthavā hoti .
Tasmā purimanayena dhammato dassanenapahātabbahetuke nikkhipitvā atthato nikkhipituṃ dutiyanayo vutto .
1029. Mahaggatā vā iddhividhādayo .
Appamāṇārammaṇā mahaggatā cetopariyapubbenivāsānāgataṃsañāṇasampayuttā .
1035. Anantare niyuttāni , anantaraphalappayojanāni , anantaraphalakaraṇasīlāni vā ānantarikāni .
Tāni pana paṭipakkhena anivāraṇīyaphalattā antarāyarahitānīti ‘‘ anantarāyena phaladāyakānī ’’ ti vuttaṃ .
Anantarāyāni vā ānantarikānīti niruttivasena padasiddhi veditabbā .
Ekasmimpīti pi-saddena anekasmimpi āyūhite vattabbamevanatthīti dasseti .
Na ca tesaṃ aññamaññapaṭibāhakattaṃ atthi appaṭipakkhattā , appaṭipakkhatā ca samānaphalattā anubalappadānato ca .
‘‘ Natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāyā ’’ ti ( dī . ni .1.168) evamādiko ahetukavādo .
‘‘ Karoto kho kārayato chindato chedāpayato … pe … karoto na karīyati pāpan ’’ ti ( dī . ni .1.166) evamādiko akiriyavādo .
‘‘ Natthi dinnan ’’ ti ( dī . ni .1.171; ma . ni .2.94;3.91) evamādiko natthikavādo .
Etesu purimavādo bandhamokkhānaṃ hetuṃ paṭisedheti , dutiyo kammaṃ , tatiyo vipākanti ayametesaṃ viseso .
Tañhīti ahetukādiniyatamicchādiṭṭhiṃ , na pana niyatabhāvaṃ appattaṃ .
1039. Paccayaṭṭhenāti maggapaccayasaṅkhātena sampayogavisiṭṭhena paccayabhāvenāti veditabbaṃ .
Ettha ca maggaṅgānaṃ ṭhapanaṃ maggapaccayabhāvarahite maggahetuke
M0.165 dassetuṃ , tena maggahetuke asaṅkarato vavatthapeti .Sace pana koci vadeyya ‘‘ ekekaṃ aṅgaṃ ṭhapetvā taṃtaṃsampayuttānaṃ maggahetukabhāvepi ‘ maggaṅgāni ṭhapetvā ’ ti idaṃ vacanaṃ yujjatī ’’ ti .
Evañhi sati tatiyanaye viya idhāpi ‘‘ ṭhapetvā ’’ ti na vattabbaṃ siyā , vuttañcetaṃ , tasmā vuttanayenevattho veditabbo .
Maggaṅgāmaggaṅgānañhi
V0.159 sampayuttānaṃ visesadassanattho ayaṃ nayoti .Sesamaggaṅgānaṃ pubbe ṭhapitānanti adhippāyo .
Phassādīnañhi purimanayepi maggahetukatā siddhāti .
Sammādiṭṭhiyā dutiyanayepi ṭhapitāya tatiyanaye sahetukabhāvo dassito .
Kathaṃ dassito , nanu ariyamaggasamaṅgissa ‘‘ alobho adoso ime dhammā maggahetū ’’ ti ( dha . sa .1039) avatvā ‘‘ alobho adoso amoho ime dhammā maggahetū ’’ ti visuṃ sammādiṭṭhiādike maggahetū dassetvā ‘‘ taṃsampayutto … pe … viññāṇakkhandho ’’ ti ( dha . sa .1039) visuṃ maggahetukānaṃ dassitattā ‘‘ maggahetūsu amoho ’’ ti ( dha . sa .1039) vuttāya sammādiṭṭhiyā maggahetukatā na dassitā siyā ?
No na dassitā .
Yathā hi tīṇi saṃyojanāni dassetvā ‘‘ tadekaṭṭho lobho doso moho , ime dhammā dassanena pahātabbahetū ’’ ti ( dha . sa .1017) visuṃ pahātabbahetū niyametvā ‘‘ tadekaṭṭhā ca kilesā ’’ tiādivacanena ( dha . sa .1017) lobhadosamohā ca aññamaññasahajekaṭṭhā aññamaññasampayuttā saṅkhārakkhandhabhūtā ca dassanenapahātabbahetukāti dassitā honti , evamidhāpi ‘‘ alobhādayo ime dhammā maggahetū ’’ ti nigamitāpi aññamaññasampayuttasaṅkhārakkhandhabhāvato taṃsampayuttasaṅkhārakkhandhavacanena ‘‘ maggahetukā ’’ ti dassitā evāti siddhaṃ hoti , sammādiṭṭhiyāpi amohoti vuttāya maggahetukabhāvadassanaṃ .
Sace pana yo dutiyanaye maggo ceva hetu cāti vutto , tato aññasseva aññena asādhāraṇena pariyāyena maggahetubhāvaṃ dassetvā taṃsampayogato sammādiṭṭhiyā maggahetukabhāvadassanattho tatiyanayo siyā .
‘‘ Ariyamaggasamaṅgissa alobho adoso ime dhammā maggahetū ’’ tiādi vattabbaṃ siyā .
Yasmā pana ‘‘ maggahetū ’’ ti iminā aññena sādhāraṇena pariyāyena yesaṃ maggahetubhāvo sambhavati , te sabbe ‘‘ maggahetū ’’ ti dassetvā taṃsampayuttānaṃ
M0.166 tesaṃ aññesañca maggahetukabhāvadassanattho tatiyanayo , tasmā tattha ‘‘ amoho ’’ tipi vuttaṃ .Na hi so maggahetu na hotīti .
Ime pana tayopi nayā atthavisesavasena nikkhittattā atthato nikkhepā daṭṭhabbā .
Atha vā sarūpena vacanaṃ dhammato nikkhepo , atthena atthatoti evampi yojanā sambhavati .
Tattha dutiyatatiyanayā sarūpato hetuhetumantudassanavasena dhammato nikkhepo .
Paṭhamanayo tathāadassanato atthena ca maggaṅgataṃsampayuttānaṃ hetuhetumantubhāvāvagamanato atthato nikkhepoti .
1040. Yasmiṃ sabhāvadhamme ninnapoṇapabbhārabhāvena cittaṃ pavattati , so tassa ārammaṇādhipati
V0.160 veditabbo .Cetopariyañāṇena jānitvā paccavekkhamāno tena paccavekkhamānoti vutto .
Etthāpīti etasmimpi aṭṭhakathāvacane , ettha vā paṭṭhāne maggādīni ṭhapetvā aññesaṃ adhipatipaccayabhāvassa avacaneneva paṭikkhepapāḷiyaṃ .
Ayamevatthoti attano maggaphalaṃ ṭhapetvāti attho .
Vīmaṃsādhipateyyan ti padhānena adhipatinā sahajātādhipati nidassito , tayidaṃ nayadassanamattameva hotīti aññopi evaṃpakāro sahajāto maggādhipati nidassito hoti , tasmā vīriyādhipateyyanti ca yojetabbaṃ .
Idampi hi atthato vuttamevāti .
1041. Attano sabhāvo attabhāvo .
Laddhokāsassa kammassa vipāko kappasahassātikkame uppajjati anekakappasahassāyukānaṃ sattānaṃ , kappasahassātikkamepi vā laddhokāsaṃ yaṃ bhavissati , tadapi laddhokāsamevāti attano vipākaṃ sandhāya vuccati .
Natthi nāma na hotīti anuppanno nāma na hotīti adhippāyo .
Uppādīsu antogadhattā ‘‘ uppādino dhammā ’’ ti etena vacanena vuccatīti katvā āha ‘‘ uppādino dhammā nāma jāto ’’ ti .
Arūpasaṅkhāto attāti arūpabhavaṅgaṃ āha .
Tattha ākāsānañcāyatanasaññādimayo attāti hi atthato vohāro pavattoti .
Yadi pana āyū … pe … sabbaṃ vipākaṃ dadeyya , aladdhokāsañca vipākaṃ detīti katvā vipakkavipākañca dadeyya , tato ekasseva kammassa sabbavipākena bhavitabbanti aññassa kammassa okāso na bhaveyya niratthakattā
M0.167 , uppattiyāyeva okāso na bhaveyya , uppannassa vā phaladāne .Atha vā aladdhokāsassa vipākadāne paccayantararahitassapi vipākadānaṃ āpannanti avijjātaṇhādipaccayantarakhepakassa aññassa apacayagāmikammassa kammakkhayakarassa okāso na bhaveyya .
Bhāvitepi magge avijjādipaccayantararahitassa ca kammassa vipaccanato samatthatā na siyāti attho .
Sabbadā vā vipākappavattiyā eva bhavitabbattā vipākato aññassa pavattiokāso na bhaveyya .
Taṃ panāti āyūhitaṃ kammaṃ .
Idaṃ pana dhuvavipākassa vipākena adhuvavipākassapi laddhokāsassa vipākaṃ uppādīti dassetuṃ āraddhanti daṭṭhabbaṃ .
Aṭṭha samāpattiyo ca balavavirahe aggamaggabhāvanāvirahe ca appahīnasabhāvato dhuvaṃ vipaccantīti dhuvavipākāti vuttā .
Āyūhitakamme vuccamāne anuppannaṃ kasmā vuttanti ?
Yaṃ āyūhitaṃ bhavissati , tatthāpi āyūhita-saddappavattisabbhāvā .
1050. Upādinnāti
V0.161 ettha na upetena ādinnāti ayamattho , upasaddo pana upasaggamattameva , tasmā upādānārammaṇā upādānehi , aññe ca anabhinivesena ‘‘ ahaṃ maggaṃ bhāvayiṃ , mama maggo uppanno ’’ tiādikena gahaṇena ādinnā icceva upādinnā .Upādinna -saddena vā amaggaphaladhammāyeva vuttā , itarehi maggaphaladhammā cāti veditabbaṃ .
Tikanikkhepakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .