Tebhūmakakusalavaṇṇanā
269. Ime
M0.110 tāva chandādhipateyye pañca nayāti chandādhipateyyanaye ante purimanayānaṃ taṃnayābhimukhappavattiṃV0.106 sandhāya vuttaṃ , ayaṃ pana pakāro na pāḷianugato .Na hi pāḷiyaṃ suddhikanayādayo vatvā vīriyādhipateyyādinayā vuttāti .
Mahāpakaraṇe sattahi mahāvārehi anulomādinayavicittehi hīnattiko vibhatto .
Tattha ca majjhimadhammekadesabhūtā ime vīsati lokiyamahānayāti katvā ‘‘ tattha vibhattā ’’ ti vuttaṃ , na etena kamena imesaṃ nayānaṃ tattha āgatattā .
Evametesaṃ vibhattaṭṭhānaṃ dassetvā idāni etasmiṃ tebhūmakakusalakathāvasānaṭṭhāne aṭṭhārasakammadvāradassanatthaṃ ‘‘ imasmiṃ pana ṭhāne ’’ tiādimāha .
Atha vā hīnapaṇītehi vinivattetvā majjhimarāsiantogadhabhāvaṃ dassentena etesaṃ tebhūmakakusalanayānaṃ hīnattike vibhāgo kato .
‘‘ Imasmiṃ pana ṭhāne ’’ tiādikassa yathāvuttova sambandho .
Hīnattike majjhimarāsimhi ye savipākā vaṭṭanissiteneva dānādivasena pavattitā , te hīnāti kātabbā .
Ye vivaṭṭanissitena dānādivasena pavattitā , te paṇītāti kātabbā .
Avipākā majjhimāti kātabbā .
Avipākattā ca tesu majjhimarāsiṃ ṭhapetvā itare dve ekantavaṭṭanissitā nava , vivaṭṭupanissayabhūtā ca navāti aṭṭhārasa kammadvārāni , kammāni ca tāni tassa tassa phalassa kāraṇabhāvena dvārāni cāti kammadvārāni .
Tattha tattha vā cittāni kammadvārānīti āha .
Taṃtaṃdvārāni vā kāyādīni .
Aṭṭhārasa khattiyā ca abhabbā hīnahīnattayādayo nava , bhabbā ca paṇītapaṇītattayādayo navāti kammānurūpeneva veditabbā .
Evaṃ brāhmaṇādayo devā ca yojetabbā .
Aṭṭhacattālīsa gottacaraṇāni tesaññeva khattiyādīnaṃ bhedā .
‘‘ Kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti … pe … cittādhipateyyan ’’ ti ( dha . sa .269-270) evaṃ vutto cittassa cittādhipateyyabhāvo , cittacetasikasamudāye samayavavatthāpako cittasaddo pavattoti ‘‘ sampayuttadhammānaṃ vasena vutto ’’ ti āha .
Tebhūmakakusalavaṇṇanā niṭṭhitā .