Ekakaniddesavaṇṇanā
594. Avijjamānavibhāgassa vibhāgābhāvadassanameva niddeso nicchayakaraṇato , tasmā ‘‘ sabbaṃ
V0.138 rūpaṃ na hetumevā ’’ tiādinā vibhāgābhāvāvadhāraṇenaM0.143 eva-saddena niddesaṃ karoti .Hetuhetūti mūlahetu , hetupaccayahetūti vā ayamattho .
Mahābhūtā hetūti ayamevattho mahābhūtā paccayoti etenapi vuttoti .
Hetupaccayasaddānaṃ samānatthattā paccayo eva hetu paccayahetu .
Yo ca rūpakkhandhassa hetu , so eva tassa paññāpanāya hetūti vutto tadabhāve abhāvato .
Atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākan ti ettha vijjamānesupi aññesu paccayesu iṭṭhāniṭṭhavipākaniyāmakattā uttamaṃ padhānaṃ kusalākusalaṃ gatiupadhikaālapayogasampattivipattiṭṭhānanipphāditaṃ iṭṭhāniṭṭhārammaṇañca kammamiva padhānattā ‘‘ hetū ’’ ti vuttanti iminā adhippāyena kammārammaṇāni ‘‘ uttamahetū ’’ ti vuttāni .
Vakkhati ca ‘‘ gatiupadhikālapayogā vipākassa ṭhānaṃ , kammaṃ hetū ’’ ti .
Idha pana kammamiva uttamattā ārammaṇampi hetuvacanaṃ arahatīti ‘‘ uttamahetū ’’ ti vuttaṃ .
Saṅkhārānan ti puññābhisaṅkhārādīnaṃ avijjā sādhāraṇapaccayattā ‘‘ hetū ’’ ti vuttā .
Pharatīti gacchati pāpuṇāti .
Paṭikkhepaniddesoti idaṃ mātikāya āgatapaṭikkhepavasena vuttaṃ .
Idha pana mātikāya na hetupadādisaṅgahitatā ca rūpassa vuttā taṃtaṃsabhāvattā , avadhāritatā ca anaññasabhāvato .
Rūpīduke rūpīpadameva idha ‘‘ rūpan ’’ ti vuttaṃ .
Tena rūpīrūpapadānaṃ ekatthatā siddhā hoti ruppanalakkhaṇayuttasseva rūpīrūpabhāvato .
Uppannaṃ chahi viññāṇehi viññeyyan ti arūpato vidhuraṃ rūpassa sabhāvaṃ dasseti .
Na hi arūpaṃ uppannaṃ chahi viññāṇehi viññeyyaṃ yathā rūpaṃ , tena rūpaṃ uppannaṃ chahi viññāṇehi viññeyyaṃ , na arūpanti arūpato nivattetvā rūpe eva etaṃ sabhāvaṃ niyameti , na rūpaṃ etasmiṃ sabhāve .
Atthi hi rūpaṃ atītānāgataṃ yaṃ uppannaṃ chahi viññāṇehi viññeyyasabhāvaṃ na hotīti .
Etameva ca niyamaṃ puna evasaddena niyameti ‘‘ yathāvutto niyamo rūpe atthi eva , arūpe viya na natthī ’’ ti .
Atha vā sabbaṃ rūpan ti bhūtupādāyarūpaṃ kālabhedaṃ anāmasitvā ‘‘ sabban ’’ ti vuttaṃ , taṃ sabbaṃ arūpehi samānaviññeyyasabhāvaṃ atītānāgataṃ nivattetuṃ uppannanti etena viseseti , taṃ uppannaṃ sabbaṃ rūpaṃ chahi viññāṇehi viññeyyamevāti attho .
Nanu evaṃ rūpāyatanassapi sotaviññāṇādīhi viññeyyatā āpajjatīti ?
Nāpajjati rūpaṃ sabbaṃ sampiṇḍetvā ekantalakkhaṇadassanavasena ekībhāvena
M0.144 gahetvā arūpato vidhurassa chahi viññāṇehi viññeyyasabhāvassa dassanato .Paccuppannarūpameva chahi viññāṇehi viññeyyanti
V0.139 etasmiṃ pana niyame ‘‘ sabbaṃ rūpan ’’ ti etthāyaṃ viññeyyabhāvaniyamo na vutto , atha kho paccuppannanti sabbarūpassa ekantalakkhaṇaniyamo dassito na siyā .Pāḷiyañca viññeyyamevāti eva -kāro vutto , na uppannamevāti .
Tasmā uppannasseva manoviññeyyaniyamāpatti natthīti kiṃ sotapatitattena , tasmā vuttanayenattho yojetabbo .
Kathaṃvidhan ti guṇehi kathaṃ saṇṭhitaṃ .
Ñāṇameva ñāṇavatthu .
Samānajātikānaṃ saṅgaho , samānajātiyā vā saṅgaho sajātisaṅgaho .
Sañjāyanti etthāti sañjāti , sañjātiyā saṅgaho sañjātisaṅgaho , sañjātidesena saṅgahoti attho .
Aññamaññopakāravasena avippayogena ca samādhidese jātā sammāsatiādayo samādhikkhandhe saṅgahitā .
Yattha ca satiādisahāyavato samādhissa attano kiccakaraṇaṃ , so cittuppādo samādhideso .
Sammāsaṅkappassa ca appanābhāvato paṭivedhasadisaṃ kiccanti samānena paṭivedhakiccena diṭṭhisaṅkappā paññakkhandhe saṅgahitā .
Rūpavibhattiekakaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .