Indriyarāsivaṇṇanā
Saddahanti etāyāti saddahanakiriyāya pavattamānānaṃ dhammānaṃ tattha ādhipaccabhāvena saddhāya paccayataṃ dasseti .
Tassā hi dhammānaṃ tathāpaccayabhāve
M0.89 sati ‘‘ puggalo saddahatī ’’ ti vohāro hoti .Pasādanīyaṭṭhānesu pasādassa paṭipakkhabhūtaṃ akusalaṃ assaddhiyaṃ micchādhimokkho ca .
Pasādabhūto nicchayo vatthugato adhimokkhalakkhaṇaṃ , na yevāpanakādhimokkhoti .
Indaṭṭhaṃ kāretīti ‘‘ maṃ antarena tumhākaṃ adhimuccanaṃ natthi , mayā saddahathā ’’ ti viya attānaṃ anuvatteti sampayuttadhamme .
Evaṃ sesesupi .
Pakkhandanan ti saṃsīdanaṃ .
Paṅko kaddamato ghanībhūto hoti .
Paṇakaṃ picchilaṃ udakamalaṃ .
Pītaṃ udakaṃ .
Okappanalakkhaṇāti anupavisitvā evametanti kappanalakkhaṇā .
Akalusabhāvo akālusiyaṃ , anāvilabhāvoti attho .
Buddhādivatthūni saddheyyāni .
Sappurisūpasevanasaddhammasavanayonisomanasikāradhammānudhammapaṭipattiyo sotāpattiyaṅgāni .
Kusaladhammānaṃ ādāne hattho viya , sabbasampattinipphādane vittaṃ viya , amatakasiphalaphalane bījaṃ viya daṭṭhabbā .
Vīrabhāvoti
V0.85 yena vīro nāma hoti , so dhammoti attho .Anubalappadānaṃ paggaho .
Maggo gantabbo hoti , maggo gato , kammaṃ kattabbaṃ , kammaṃ kataṃ , appamattako ābādho uppanno , gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā , gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ , labhati … pe … pāripūrinti etāni anurūpapaccavekkhaṇāsahitāni aṭṭha vīriyārambhavatthūni taṃmūlakāni vā paccavekkhaṇāni .
Cirakatādiārammaṇaṃ upagantvā ṭhānaṃ , anissajjanaṃ vā ārammaṇassa upaṭṭhānaṃ .
Udake alābu viya ārammaṇaṃ pilavitvā gantuṃ appadānaṃ pāsāṇassa viya niccalassa ārammaṇassa ṭhapanaṃ sāraṇaṃ asammuṭṭhatākaraṇaṃ apilāpanaṃ .
Apilāpe karoti apilāpeti .
Gatiyoti nipphattiyo sambhavato phalato ca .
Aparo nayoti rasādidassanatthaṃ āraddhaṃ .
Sammosapaccanīkaṃ kiccaṃ asammoso , na sammosābhāvamattaṃ .
Satiyā vatthubhūtā kāyādayo kāyādisatipaṭṭhānā , satiyoyeva vā purimā pacchimānaṃ padaṭṭhānaṃ .
Vikkhepassa uddhaccassa .
Paññāpetīti pakārehi jānāpeti .
Ekālokā hotīti vipassanupakkilesobhāsaṃ sandhāyāha .
Manate vijānāti etenāti vā mano , evañca katvā ‘‘ manañca paṭicca dhamme cā ’’ ti ( ma . ni .1.204,400;3.421,425) kāraṇabhāvena
M0.90 mano vutto .Sabbo hi mano attano anantarassa viññāṇassa kāraṇanti .
Vijānātīti paricchinnopaladdhivasena jānāti , na saññāpaññā viya sañjānanapaṭivijjhanavasena .
Pītisomanassasampayogatoti vutte yena yogā sumano hoti , taṃ somanassanti vuccatīti pītiyā ca somanassabhāvo āpajjati , tasmā vināpi kāyena vatthunā sātavedanāsampayogatoti yojetabbaṃ .
Evañca nippītikaṃ somanassañca saṅgahitaṃ hoti , pītiupalakkhitaṃ vā somanassaṃ sappītikaṃ nippītikañca somanassanti attho daṭṭhabbo .
Pavattasantatādhipateyyan ti pavattasaṅkhātāya santatiyā adhipatibhūtaṃ .
Jīvitindriyassa hi attano vijjamānakkhaṇe anupālentassa anantarañca sānupālanānaṃ uppattiyā hetubhūtassa vasena pavattaṃ ciraṭṭhitikaṃ hoti , taṃtaṃkammavisesena visesayuttaṃ yāva cuti avisesena vā yāva parinibbānaṃ avicchinnaṃ pavattati jīvamānatāvisesayuttañcāti rūpārūpajīvitindriyānaṃ samānalakkhaṇādiṃ
V0.86 vattuṃ ‘‘ attanā avinibhuttadhammānan ’’ ti āha .Anupāletabbānaṃ atthikkhaṇeyeva .
Asati hi anupāletabbe uppalādimhi kiṃ udakaṃ anupāleyyāti .
Tassa tassāti anupālanādikassa .
Sādhanatoti sādhanena .
Taṃsādhanañca jīvamānavisesapaccayabhāvato .
Indriyarāsivaṇṇanā niṭṭhitā .