Dutiyajjhānakathāvaṇṇanā
161-2.
Vitakkavicārānaṃ vūpasamāti etena yehi vitakkavicārehi paṭhamajjhānassa oḷārikatā , tesaṃ samatikkamā dutiyajjhānassa samadhigamo , na sabhāvato anoḷārikānaṃ phassādīnaṃ samatikkamāti ayamattho dīpito hoti .
Evaṃ ‘‘ pītiyā ca virāgā ’’ tiādīsu nayo
V0.98 .Tasmā vitakkavicārapītisukhasamatikkamavacanāni oḷārikoḷārikaṅgasamatikkamā dutiyādiadhigamaparidīpakānīti tesaṃ ekadesabhūtaṃ vitakkavicārasamatikkamavacanaṃ taṃdīpakanti vuttaṃ .
Atha vā vitakkavicāravūpasamavacaneneva taṃsamatikkamā dutiyādhigamadīpakena pītivirāgādivacanānaṃ pītiyādisamatikkamā tatiyādiadhigamadīpakatā hotīti tassa taṃdīpakatā vuttā .
Nīlavaṇṇayogato nīlavatthaṃ viyāti nīlayogato vatthaṃ nīlaṃ viyāti adhippāyo .
Yena sampasādanena yogā jhānaṃ sampasādanaṃ , tasmiṃ dassite ‘‘ sampasādanaṃ jhānan ’’ ti samānādhikaraṇaniddeseneva taṃyogā jhāne taṃsaddappavatti dassitāti avirodho yutto .
Ekodibhāve kathanti ekodimhi dassite ‘‘ ekodibhāvaṃ jhānan ’’ ti samānādhikaraṇaniddeseneva jhānassa ekodivaḍḍhanatā vuttā hotīti .
Ekodibhāvan ti panidaṃ uddharitvā ekodissa niddeso na kattabbo siyāti ekodibhāvasaddo eva samādhimhi pavatto sampasādanasaddo viya jhānamhi pavattatīti yuttaṃ .
Appitāti gamitā vināsaṃ .
Dutiyajjhānādiadhigamupāyadīpakena ajjhattasampasādanatāya cetaso ekodibhāvatāya ca hetudīpakena avitakkāvicārabhāvahetudīpakena ca vitakkavicāravūpasamavacaneneva vitakkavicārābhāvo dīpitoti kiṃ puna avitakkaavicāravacanena katenāti ?
Na , adīpitattā .
Na hi vitakkavicāravūpasamavacanena vitakkavicārānaṃ appavatti vuttā hoti .
Vitakkavicāresu hi taṇhāpahānañca etesaṃ
M0.103 vūpasamanaṃ .Ye ca saṅkhāresu taṇhāpahānaṃ karonti , tesu maggesu pahīnataṇhesu phalesu ca saṅkhārappavatti hoti , evamidhāpi vikkhambhitavitakkavicārataṇhassa dutiyajjhānassa vitakkavicārasampayogo purimena na nivārito siyāti taṃnivāraṇatthaṃ āvajjitukāmatādiatikkamova tesaṃ vūpasamoti dassanatthañca ‘‘ avitakkaṃ avicāran ’’ ti vuttaṃ .