Kiriyābyākataṃ
Manodhātucittavaṇṇanā
566. Vātapupphan ti
V0.132 moghapupphaṃ .Taṃ acchinnepi rukkhe na phalati , chinnarukkhapupphaṃ pana acchinne phaleyya .
Evaṃ acchinnabhavamūlassapi pavattamānaṃ yaṃ na phalati , taṃ vātapupphasadisaṃ .
Itarasseva pana pavattamānaṃ chinnarukkhapupphasadisaṃ .
Tañhi acchinne bhavamūle phaleyyāti .
Kiriyamanoviññāṇadhātucittavaṇṇanā
568. Loluppataṇhā pahīnāti imassa cittassa paccayabhūtā purimā pavatti dassitā .
Idaṃ pana cittaṃ vicāraṇapaññārahitanti kevalaṃ somanassamattaṃ uppādentassa hotīti .
Evaṃ cetiyapūjādīsupi daṭṭhabbaṃ .
Vattaṃ karontoti idaṃ vattaṃ karontassa phoṭṭhabbārammaṇe kāyadvāracittappavattiṃ sandhāya vuttaṃ .
Pañcadvārānugataṃ hutvā labbhamānaṃ sandhāya pañcadvāre eva vā loluppataṇhāpahānādipaccavekkhaṇahetubhūtaṃ idameva pavattiṃ sandhāya tattha tattha ‘‘ iminā cittena somanassito hotī ’’ ti vuttanti ‘‘ evaṃ tāva pañcadvāre labbhatī ’’ ti āha .
Atītaṃsādīsu appaṭihataṃ ñāṇaṃ vatvā ‘‘ imehi tīhi dhammehi samannāgatassa buddhassa bhagavato sabbaṃ kāyakammaṃ ñāṇānuparivattī ’’ tiādivacanato ( mahāni .156 atthato samānaṃ )‘‘ bhagavato idaṃ uppajjatī ’’ ti vuttavacanaṃ vicāretabbaṃ .
Ahetukassa mūlābhāvena suppatiṭṭhitatā natthīti balabhāvo aparipuṇṇo , tasmā uddesavāre ‘‘ samādhibalaṃ hoti , vīriyabalaṃ hotī ’’ ti na vuttaṃ .
Tato eva hi ahetukānaṃ saṅgahavāre jhānaṅgāni ca na uddhaṭāni .
Teneva imasmimpi ahetukadvaye balāni anuddesāsaṅgahitāni .
Yasmā pana vīriyassa vijjamānattā sesāhetukehi
M0.138 balavaṃ , yasmā ca ettha vitakkādīnaṃ jhānapaccayamattatā viya samādhivīriyānaṃ balamattatā atthi , tasmā niddesavāre ‘‘ samādhibalaṃ vīriyabalan ’’ ti vatvā ṭhapitaṃ .Yasmā pana neva kusalaṃ nākusalaṃ , tasmā sammāsamādhi micchāsamādhīti , sammāvāyāmo micchāvāyāmoti ca na vuttanti adhippāyo .
Evaṃ sati mahākiriyacittesu ca etaṃ na vattabbaṃ siyā , vuttañca , tasmā sammā , micchā vā niyyānikasabhāvābhāvato maggapaccayabhāvaṃ appattā samādhivāyāmā idha tathā na vuttāti daṭṭhabbā .
574. Indriyaparopariyattaāsayānusayasabbaññutānāvaraṇañāṇāni
V0.133 imassānantaraṃ uppajjamānāni yamakapāṭihāriyamahākaruṇāsamāpattiñāṇāni ca imassa anantaraṃ uppannaparikammānantarāni iminā āvajjitārammaṇeyeva pavattantīti āha ‘‘ cha … pe … gaṇhantī ’’ ti .Mahāvisayattā mahāgajo viya mahantanti mahāgajaṃ .
Rūpāvacarārūpāvacarakiriyacittavaṇṇanā
577. Idāni yāni kiriyāni jātāni , tāni veditabbānīti evaṃ yojanā kātabbā .
Attabhāvoti pañcakkhandhā vuccanti .
Cittuppādakaṇḍavaṇṇanā niṭṭhitā .