Pakiṇṇakakathāvaṇṇanā
975. Natthi nīvaraṇāti vacanena middhassapi nīvaraṇassa pahānaṃ vuttaṃ , na ca rūpaṃ pahātabbaṃ , na ca rūpakāyagelaññaṃ munino natthīti sakkā vattuṃ ‘‘ piṭṭhi me āgilāyati , tamahaṃ āyamissāmī ’’ ti ( ma . ni .2.22) vacanato .
Saviññāṇakasaddoti viññāṇena pavattito vacīghosādisaddo .
Na hi etāni jāyantīti paripaccamānassa rūpassa paripaccanaṃ jarā
V0.151 , khīyamānassa khayo aniccatāti rūpabhāvamattāni etāni , na sayaṃ sabhāvavantānīti sandhāya vuttaṃ .Tathā jāyamānassa jananaṃ jāti , sā ca rūpabhāvova , na sayaṃ sabhāvavatīti ‘‘ na pana paramatthato jāti jāyatī ’’ ti vuttaṃ .
Tesaṃ paccayo etissāti tappaccayā , tappaccayāya bhāvo tappaccayabhāvo , tappaccayabhāvena pavatto vohāro tappaccayabhāvavohāro , taṃ labhati .
Abhinibbattitadhammakkhaṇasmin ti abhinibbattiyamānadhammakkhaṇasminti adhippāyo .
Na hi tadā te dhammā na jāyantīti jāyamānabhāvova jātīti yuttā tassā kammādisamuṭṭhānatā taṃnibbattatā ca , na pana tadā te dhammā jīyanti khīyanti ca , tasmā na tesaṃ te jīraṇabhijjanabhāvā cittādisamuṭṭhānā taṃnibbattā cāti vacanaṃ arahanti .
Evamapi upādinna-saddo upetena kammunā ādinnataṃ vadati , na nibbattinti upādinnapākabhedānaṃ upādinnatā tesaṃ vattabbāti ce ?
Na , ādinna-saddassa nibbattivācakattā .
Upetena
M0.157 nibbattañhi upādinnanti paccayānubhāvakkhaṇañca nibbattiñca gahetvāva pavatto ayaṃ vohāro tadā abhāvā jarāmaraṇe na pavattatīti .Paṭiccasamuppannānaṃ dhammānaṃ jarāmaraṇattā tesaṃ uppāde sati jarāmaraṇaṃ hoti , asati na hoti .
Na hi ajātaṃ paripaccati bhijjati vā , tasmā jātipaccayataṃ sandhāya ‘‘ jarāmaraṇaṃ paṭiccasamuppannan ’’ ti vuttaṃ .
Nissayapaṭibaddhavuttitoti jāyamānaparipaccamānabhijjamānānaṃ jāyamānādibhāvamattattā jāyamānādinissayapaṭibaddhavuttikā jātiādayoti vuttaṃ hoti .
Yadi evaṃ upādāyarūpānañca cakkhāyatanādīnaṃ uppādādisabhāvabhūtā jātiādayo taṃnissitā hontīti bhūtanissitānaṃ tesaṃ lakkhaṇānaṃ upādāyabhāvo viya upādāyarūpanissitānaṃ upādāyupādāyabhāvo āpajjatīti ce ?
Na , bhūtapaṭibaddhaupādāyarūpalakkhaṇānañca bhūtapaṭibaddhabhāvassa avinivattanato .
Apica ekakalāpapariyāpannānaṃ rūpānaṃ saheva uppādādippavattito ekassa kalāpassa uppādādayo ekekāva hontīti yathā ekekassa kalāpassa jīvitindriyaṃ kalāpānupālakaṃ ‘‘ upādāyarūpan ’’ ti vuccati , evaṃ kalāpuppādādisabhāvā jātiādayo ‘‘ upādāyarūpāni ’’ cceva vuccanti .
Evaṃ vikāraparicchedarūpāni ca yojetabbāni .
Kammasamuṭṭhānasambandhaṃ utusamuṭṭhānaṃ kammavisesena suvaṇṇadubbaṇṇasusaṇṭhitadussaṇṭhitādivisesaṃ
V0.152 hotīti ‘‘ kammapaccayan ’’ ti vuttaṃ .Kammavipākānubhavanassa kāraṇabhūtaṃ bāhirautusamuṭṭhānaṃ kammapaccayautusamuṭṭhānaṃ .
Kammasahāyo paccayo , kammassa vā sahāyabhūto paccayo kammapaccayo , sova utu kammapaccayautu , so samuṭṭhānaṃ etassāti kammapaccayautusamuṭṭhānan ti vacanattho .
Sīte uṇhe vā kismiñci utumhi samāgate tato suddhaṭṭhakaṃ uppajjati , tassa so utu samuṭṭhānaṃ .
Dutiyassa suddhaṭṭhakassa utusamuṭṭhānikapaṭibandhakassa so eva purimo utu paccayo .
Tatiyaṃ pana suddhaṭṭhakaṃ purimautusahāyena utunā nibbattattā pubbe vuttanayeneva ‘‘ utupaccayautusamuṭṭhānan ’’ ti vuttaṃ .
Evamayaṃ purimo utu tisso santatiyo ghaṭṭeti , tato paraṃ aññautusamāgame aññasantatittayaṃ , tato ca aññena aññanti evaṃ pavatti daṭṭhabbā .
Tadetaṃ sītuṇhānaṃ appabahubhāve taṃsamphassassa acirappavattiyā cirappavattiyā
M0.158 ca veditabbaṃ , anupādinnena dīpanā na santatittayavasena , atha kho meghasamuṭṭhāpakamūlautuvasena pakārantarena daṭṭhabbā , taṃ dassetuṃ ‘‘ utusamuṭṭhāno nāma valāhako ’’ tiādimāha .Rūparūpānaṃ vikārādimattabhāvato aparinipphannatā vuttā .
Tesañhi rūpavikārādibhāvato rūpatāti adhippāyo .
Rūpavikārādibhāvato eva pana rūpe sati santi , asati na santīti asaṅkhatabhāvanivāraṇatthaṃ parinipphannatā vuttāti .
Rūpakaṇḍavaṇṇanā niṭṭhitā .