8. Samaṇamuṇḍikasuttavaṇṇanā
260. Evaṃ
V3.187M3.183 me sutan ti samaṇamuṇḍikasuttaṃ .Tattha uggāhamānoti tassa paribbājakassa nāmaṃ .
Sumanoti pakatināmaṃ .
Kiñci kiñci pana uggahituṃ uggāhetuṃ samatthatāya uggāhamānoti naṃ sañjānanti .
Samayaṃ
P3.266 pavadanti etthāti samayappavādakaṃ .Tasmiṃ kira ṭhāne caṅkītārukkhapokkharasātippabhutayo brāhmaṇā nigaṇṭhācelakaparibbājakādayo ca pabbajitā sannipatitvā attano attano samayaṃ pavadanti kathenti dīpenti , tasmā so ārāmo samayappavādakoti vuccati .
Sveva tindukācīrasaṅkhātāya timbarūsakarukkhapantiyā parikkhittattā tindukācīraṃ .
Yasmā panettha paṭhamaṃ ekā sālā ahosi , pacchā mahāpuññaṃ poṭṭhapādaparibbājakaṃ nissāya bahū sālā katā , tasmā tameva ekaṃ sālaṃ upādāya laddhanāmavasena ekasālakoti vuccati .
Mallikāya pana pasenadirañño deviyā uyyānabhūto so pupphaphalasañchanno ārāmoti katvā mallikāya ārāmoti saṅkhaṃ gato .
Tasmiṃ samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme .
Paṭivasatīti vāsaphāsutāya vasati .
Divā divassāti divasassa divā nāma majjhanhātikkamo , tasmiṃ divasassapi divābhūte atikkantamatte majjhanhike nikkhamīti attho .
Paṭisallīnoti tato tato rūpādigocarato cittaṃ paṭisaṃharitvā līno , jhānaratisevanavasena ekībhāvaṃ gato .
Manobhāvanīyānan ti manavaḍḍhanakānaṃ , ye
P3.267 āvajjato manasikaroto cittaṃ vinīvaraṇaṃ hoti unnamati vaḍḍhati .Yāvatāti yattakā .
Ayaṃ tesaṃ aññataroti ayaṃ tesaṃ abbhantaro eko sāvako .
Appeva nāmāti tassa upasaṅkamanaṃ patthayamāno āha .
Patthanākāraṇaṃ pana sandakasutte vuttameva .
261. Etadavocāti dandapañño ayaṃ gahapati , dhammakathāya naṃ saṅgaṇhitvā attano sāvakaṃ karissāmīti maññamāno etaṃ ‘‘ catūhi kho ’’ tiādivacanaṃ avoca .
Tattha paññpemīti dassemi ṭhapemi .
Sampannakusalan ti paripuṇṇakusalaṃ .
Paramakusalan ti uttamakusalaṃ .
Ayojjhan ti vādayuddhena yujjhitvā cāletuṃ asakkuṇeyyaṃ acalaṃ nikkampaṃ thiraṃ .
Na
M3.184 karotīti akaraṇamattamevaV3.188 vadati , ettha pana saṃvarappahānaṃ vā paṭisevanappahānaṃ vā na vadati .Sesapadesupi eseva nayo .
Neva abhinandīti titthiyā nāma jānitvāpi ajānitvāpi yaṃ vā taṃ vā vadantīti maññamāno nābhinandi .
Na paṭikkosīti sāsanassa anulomaṃ viya pasannākāraṃ viya vadatīti maññamāno na paṭisedheti .
262. Yathā uggāhamānassāti yathā tassa vacanaṃ , evaṃ sante uttānaseyyako kumāro ayojjhasamaṇo thirasamaṇo bhavissati , mayaṃ pana evaṃ na vadāmāti dīpeti .
Kāyotipi na hotīti sakakāyo parakāyotipi visesañāṇaṃ na hoti .
Aññatra
P3.268 phanditamattāti paccattharaṇe valisamphassena vā maṅguladaṭṭhena vā kāyaphandanamattaṃ nāma hoti .Taṃ ṭhapetvā aññaṃ kāyena karaṇakammaṃ nāma natthi .
Tampi ca kilesasahagatacitteneva hoti .
Vācātipi na hotīti micchāvācā sammāvācātipi nānattaṃ na hoti .
Roditamattāti jighacchāpipāsāparetassa pana roditamattaṃ hoti .
Tampi kilesasahagatacitteneva .
Saṅkappoti micchāsaṅkappo sammāsaṅkappotipi nānattaṃ na hoti .
Vikūjitamattāti vikūjitamattaṃ rodanahasitamattaṃ hoti .
Daharakumārakānañhi cittaṃ atītārammaṇaṃ pavattati , nirayato āgatā nirayadukkhaṃ saritvā rodanti , devalokato āgatā hasanti , tampi kilesasahagatacitteneva hoti .
Ājīvoti micchājīvo sammājīvotipi nānattaṃ na hoti .
Aññatra mātuthaññāti thaññacoradārakā nāma honti , mātari khīraṃ pāyantiyā apivitvā aññavihitakāle piṭṭhipassena āgantvā thaññaṃ pivanti .
Ettakaṃ muñcitvā añño micchājīvo natthi .
Ayampi kilesasahagatacitteneva hotīti dasseti .
263. Evaṃ paribbājakavādaṃ paṭikkhipitvā idāni sayaṃ sekkhabhūmiyaṃ mātikaṃ ṭhapento catūhi kho ahan tiādimāha .
Tattha samadhigayha tiṭṭhatīti visesetvā tiṭṭhati .
Na
P3.269 kāyena pāpa kamman tiādīsu na kevalaṃ akaraṇamattameva , bhagavā pana ettha saṃvarappahānapaṭisaṅkhā paññapeti .Taṃ
M3.185 sandhāyevamāha .Na ceva sampannakusalan tiādi pana khīṇāsavaṃ sandhāya vuttaṃ .
Idāni
V3.189 asekkhabhūmiyaṃ mātikaṃ ṭhapento dasahi kho ahan tiādimāha .Tattha tīṇi padāni nissāya dve paṭhamacatukkā ṭhapitā , ekaṃ padaṃ nissāya dve pacchimacatukkā .
Ayaṃ sekkhabhūmiyaṃ mātikā .
264. Idāni taṃ vibhajanto katame ca thapati akusalasīlātiādimāha .
Tattha sarāgan ti aṭṭhavidhaṃ lobhasahagatacittaṃ .
Sadosan ti paṭighasampayuttacittadvayaṃ .
Samohan ti vicikicchuddhaccasahagatacittadvayampi vaṭṭati , sabbākusalacittānipi .
Moho sabbākusale uppajjatīti hi vuttaṃ .
Itosamuṭṭhānāti ito sarāgādicittato samuṭṭhānaṃ uppatti etesanti itosamuṭṭhānā .
Kuhin ti kataraṃ ṭhānaṃ pāpuṇitvā aparisesā nirujjhanti .
Ettheteti sotāpattiphale bhummaṃ .
Pātimokkhasaṃvarasīlañhi sotāpattiphale paripuṇṇaṃ hoti , taṃ ṭhānaṃ patvā akusalasīlaṃ asesaṃ nirujjhati .
Akusalasīlanti ca dussīlassetaṃ adhivacananti veditabbaṃ .
Akusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipannoti ettha yāva sotāpattimaggā nirodhāya paṭipanno nāma hoti , phalapatte pana te nirodhitā nāma honti .
265. Vītarāgan tiādīhi
P3.270 aṭṭhavidhaṃ kāmāvacarakusalacittameva vuttaṃ .Etena hi kusalasīlaṃ samuṭṭhāti .
Sīlavā hotīti sīlasampanno hoti guṇasampanno ca .
No ca sīlamayoti alamettāvatā , natthi ito kiñci uttari karaṇīyanti evaṃ sīlamayo na hoti .
Yatthassa teti arahattaphale bhummaṃ .
Arahattaphalañhi patvā akusalasīlaṃ asesaṃ nirujjhati .
Nirodhāya paṭipannoti ettha yāva arahattamaggā nirodhāya paṭipanno nāma hoti , phalapatte pana te nirodhitā nāma honti .
266. Kāmasaññā dīsu
V3.190 kāmasaññā aṭṭhalobhasahagatacittasahajātā , itarā dve domanassasahagatacittadvayena sahajātā .Paṭhamaṃ
M3.186 jhānan ti anāgāmiphalapaṭhamajjhānaṃ .Ettheteti anāgāmiphale bhummaṃ .
Anāgāmiphalañhi patvā akusalasaṅkappā aparisesā nirujjhanti .
Nirodhāya paṭipannoti ettha yāva anāgāmimaggā nirodhāya paṭipanno nāma hoti , phalapatte pana te nirodhitā nāma honti .
Nekkhammasaññādayo hi tissopi aṭṭhakāmāvacarakusalasahajātasaññāva .
267. Ettheteti arahattaphale bhummaṃ .
Dutiyajjhānikaṃ arahattaphalañhi pāpuṇitvā kusalasaṅkappā aparisesā nirujjhanti .
Nirodhāya paṭipannoti ettha yāva arahattamaggā nirodhāya paṭipanno nāma hoti , phalapatte pana te nirodhitā nāma honti .
Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Samaṇamuṇḍikasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .