8. Naḷakapānasuttavaṇṇanā
166. Evaṃ
V3.127 me sutan ti naḷakapānasuttaṃ .Tattha naḷakapāneti evaṃnāmake gāme .
Pubbe kira amhākaṃ bodhisatto vānarayoniyaṃ nibbatto , mahākāyo kapirājā anekavānarasahassaparivuto pabbatapāde vicarati .
Paññavā kho pana hoti mahāpuñño .
So parisaṃ evaṃ ovadati –
‘‘ imasmiṃ pabbatapāde tātā , visaphalāni nāma honti , amanussapariggahitā pokkharaṇiyo nāma honti , tumhe pubbe khāditapubbāneva phalāni khādatha , pītapubbāneva pānīyāni ca pivatha , ettha vo maṃ paṭipucchitabbakiccaṃ natthi , akhāditapubbāni pana phalāni apītapubbāni ca pānīyāni maṃ apucchitvā mā khādittha mā pivitthā ’’ ti .
Te
M3.125 ekadivasaṃ caramānā aññaṃ pabbatapādaṃ gantvā gocaraṃ gahetvā pānīyaṃ olokentā ekaṃ amanussapariggahitaṃ pokkharaṇiṃ disvā sahasā apivitvā samantā parivāretvā mahāsattassa āgamanaṃ olokayamānā nisīdiṃsu .Mahāsatto āgantvā ‘‘ kiṃ tātā pānīyaṃ na pivathā ’’ ti āha .
Tumhākaṃ
P3.179 āgamanaṃ olokemāti .Sādhu tātāti samantā padaṃ pariyesamāno otiṇṇapadaṃyeva addasa , na uttiṇṇapadaṃ , disvā saparissayāti aññāsi .
Tāvadeva ca tattha abhinibbattaamanusso udakaṃ dvedhā katvā uṭṭhāsi setamukho nīlakucchi rattahatthapādo mahādāṭhiko vaṅkadāṭho virūpo bībhaccho udakarakkhaso .
So evamāha –
‘‘ kasmā pānīyaṃ na pivatha , madhuraṃ udakaṃ pivatha , kiṃ tumhe etassa vacanaṃ suṇāthā ’’ ti ?
Mahāsatto āha –
‘‘ tvaṃ idha adhivattho amanusso ’’ ti ?
Āmāhanti .
Tvaṃ idha otiṇṇe labhasīti ?
Āma labhāmi , tumhe pana sabbe khādissāmīti .
Na sakkhissasi , yakkhāti .
Pānīyaṃ pana pivissathāti ?
Āma pivissāmāti .
Evaṃ sante ekopi vo na muccissatīti .
Pānīyañca pivissāma , na ca te vasaṃ gamissāmāti ekanaḷaṃ āharāpetvā koṭiyaṃ gahetvā dhami , sabbo ekacchiddo ahosi , tīre nisīditvāva pānīyaṃ pivi , sesavānarānaṃ pāṭiyekke naḷe āharāpetvā
V3.128 dhamitvā adāsi .Sabbe yakkhassa passantasseva pānīyaṃ piviṃsu .
Vuttampi cetaṃ –
‘‘ Disvā padamanuttiṇṇaṃ , disvāno ’ taritaṃ padaṃ ;
Naḷena vāriṃ pissāma , neva maṃ tvaṃ vadhissasī ’’ ti .( jā .1.1.20);
Tato paṭṭhāya yāva ajjadivasā tasmiṃ ṭhāne naḷā ekacchiddāva honti .
Iminā hi saddhiṃ imasmiṃ kappe cattāri kappaṭṭhiyapāṭihāriyāni nāma – cande sasabimbaṃ
P3.180 , vaṭṭakajātakamhi saccakiriyaṭṭhāne aggissa gamanupacchedo , ghaṭikārakumbhakārassa mātāpitūnaṃ vasanaṭṭhāne devassa avassanaṃ , tassā pokkharaṇiyā tīre naḷānaṃ ekacchiddabhāvoti .Iti sā pokkharaṇī naḷena pānīyassa pītattā naḷakapānāti nāmaṃ labhi .
Aparabhāge taṃ pokkharaṇiṃ nissāya gāmo patiṭṭhāsi , tassāpi naḷakapānanteva nāmaṃ jātaṃ .
Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ naḷakapāne ’’ ti .
Palāsavaneti kiṃsukavane .
167. Taggha
M3.126 mayaṃ , bhanteti ekaṃseneva mayaṃ , bhante , abhiratā .Aññepi ye tumhākaṃ sāsane abhiramanti , te amhehi sadisāva hutvā abhiramantīti dīpenti .
Neva rājābhinītātiādīsu eko rañño aparādhaṃ katvā palāyati .
Rājā kuhiṃ , bho , asukoti ?
Palāto devāti .
Palātaṭṭhānepi me na muccissati , sace pana pabbajeyya , mucceyyāti vadati .
Tassa kocideva suhado gantvā taṃ pavattiṃ ārocetvā tvaṃ sace jīvitumicchasi , pabbajāhīti .
So pabbajitvā jīvitaṃ rakkhamāno carati .
Ayaṃ rājābhinīto nāma .
Eko pana corānaṃ mūlaṃ chindanto carati .
Corā sutvā ‘‘ purisānaṃ atthikabhāvaṃ na jānāti , jānāpessāma nan ’’ ti vadanti .
So taṃ pavattiṃ sutvā palāyati .
Corā palātoti sutvā ‘‘ palātaṭṭhānepi no na muccissati , sace pana pabbajeyya , mucceyyā ’’ ti vadanti .
So taṃ pavattiṃ sutvā pabbajati .
Ayaṃ corābhinīto nāma .
Eko
V3.129 pana bahuṃ iṇaṃ khāditvā tena iṇena aṭṭo pīḷito tamhā gāmā palāyati .Iṇasāmikā sutvā ‘‘ palātaṭṭhānepi no na muccissati , sace pana pabbajeyya , mucceyyā ’’ ti vadanti .
So taṃ pavattiṃ sutvā pabbajati .
Ayaṃ iṇaṭṭo nāma .
Rājabhayādīnaṃ
P3.181 pana aññatarena bhayena bhīto aṭṭo āturo hutvā nikkhamma pabbajito bhayaṭṭo nāma .Dubbhikkhādīsu jīvituṃ asakkonto pabbajito ājīvikāpakato nāma , ājīvikāya pakato abhibhūtoti attho .
Imesu pana ekopi imehi kāraṇehi pabbajito nāma natthi , tasmā ‘‘ neva rājābhinīto ’’ tiādimāha .
Vivekan ti vivicca vivitto hutvā .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yaṃ kāmehi ca akusaladhammehi ca vivittena paṭhamadutiyajjhānasaṅkhātaṃ pītisukhaṃ adhigantabbaṃ , sace taṃ vivicca kāmehi vivicca akusalehi dhammehi pītisukhaṃ nādhigacchati , aññaṃ vā upari dvinnaṃ jhānānaṃ catunnañca maggānaṃ vasena santataraṃ sukhaṃ nādhigacchati , tassa ime abhijjhādayo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhantīti .
Tattha aratīti adhikusalesu dhammesu ukkaṇṭhitatā .
Tandīti ālasiyabhāvo .
Evaṃ yo pabbajitvā pabbajitakiccaṃ kātuṃ na sakkoti , tassa ime satta pāpadhammā uppajjitvā
M3.127 cittaṃ pariyādiyantīti dassetvā idāni yassa te dhammā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti , soyeva samaṇakiccampi kātuṃ na sakkotīti puna vivekaṃ anuruddhā … pe … aññaṃ vā tato santataran ti āha .Evaṃ kaṇhapakkhaṃ dassetvā idāni teneva nayena sukkapakkhaṃ dassetuṃ puna vivekan tiādimāha .
Tassattho vuttanayeneva veditabbo .
168. Saṅkhāyāti jānitvā .
Ekan ti
P3.182 ekaccaṃ .Paṭisevatīti sevitabbayuttakaṃ sevati .
Sesapadesupi eseva nayo .
Upapattīsu byākarotīti sappaṭisandhike tāva byākarotu , appaṭisandhike kathaṃ byākarotīti .
Appaṭisandhikassa puna bhave paṭisandhi natthīti vadanto upapattīsu byākaroti nāma .
Janakuhanatthan ti
V3.130 janavimhāpanatthaṃ .Janalapanatthan ti mahājanassa upalāpanatthaṃ .
Na iti maṃ jano jānātūti evaṃ maṃ mahājano jānissati , evaṃ me mahājanassa antare kittisaddo uggacchissatīti imināpi kāraṇena na byākarotīti attho .
Uḷāravedāti mahantatuṭṭhino .
169. So kho panassa āyasmāti so parinibbuto āyasmā imassa ṭhitassa āyasmato .
Evaṃsīlotiādīsu lokiyalokuttaramissakāva sīlādayo veditabbo .
Evaṃdhammoti ettha pana samādhipakkhikā dhammā dhammāti adhippetā .
Phāsuvihāro hotīti tena bhikkhunā pūritapaṭipattiṃ pūrentassa arahattaphalaṃ sacchikatvā phalasamāpattivihārena phāsuvihāro hoti , arahattaṃ pattumasakkontassa paṭipattiṃ pūrayamānassa caratopi phāsuvihāroyeva nāma hoti .
Iminā nayena sabbavāresu attho veditabboti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Naḷakapānasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .