10. Saṅgāravasuttavaṇṇanā

473. EvaṃV3.317P3.451M3.307 me sutan ti saṅgāravasuttaṃ .

Tattha cañcalikappeti evaṃnāmake gāme .

Abhippasannāti aveccappasādavasena pasannā .

Sā kira sotāpannā ariyasāvikā bhāradvājagottassa brāhmaṇassa bhariyā .

So brāhmaṇo pubbe kālena kālaṃ brāhmaṇe nimantetvā tesaṃ sakkāraṃ karoti .

Imaṃ pana brāhmaṇiṃ gharaṃ ānetvā abhirūpāya mahākulāya brāhmaṇiyā cittaṃ kopetuṃ asakkonto brāhmaṇānaṃ sakkāraṃ kātuṃ nāsakkhi .

Atha naṃ brāhmaṇā diṭṭhadiṭṭhaṭṭhāne –

‘‘ nayidāni tvaṃ brāhmaṇaladdhiko , ekāhampi brāhmaṇānaṃ sakkāraṃ na karosī ’’ ti nippīḷenti .

So gharaṃ āgantvā brāhmaṇiyā tamatthaṃ ārocetvā –

‘‘ sace , bhoti ekadivasaṃ mukhaṃ rakkhituṃ sakkuṇeyyāsi , brāhmaṇānaṃ ekadivasaṃ bhikkhaṃ dadeyyan ’’ ti āha .

Tuyhaṃ deyyadhammaṃ ruccanakaṭṭhāne dehi , kiṃ mayhaṃ etthāti .

So brāhmaṇe nimantetvā appodakaṃ pāyāsaṃ pacāpetvā gharañca sujjhāpetvā āsanāni paññāpetvā brāhmaṇe nisīdāpesi .

Brāhmaṇī mahāsāṭakaṃ nivāsetvā kaṭacchuṃ gahetvā parivisantī dussakaṇṇake pakkhalitvā ‘‘ brāhmaṇe parivisāmī ’’ ti saññampi akatvā āsevanavasena sahasā satthārameva anussaritvā udānaṃ udānesi .

Brāhmaṇā udānaṃ sutvā ‘‘ ubhatopakkhikoP3.452 esa samaṇassa gotamassa sahāyo , nāssa deyyadhammaṃ gaṇhissāmā ’’ ti kupitā bhojanāni chaḍḍetvā nikkhamiṃsu .

Brāhmaṇo –

‘‘ nanu paṭhamaṃyeva taṃ avacaṃ ‘ ajjekadivasaṃ mukhaṃ rakkheyyāsī ’ ti , ettakaṃ te khīrañca taṇḍulādīni ca nāsitānī ’’ ti ativiya kopavasaṃ upagato –

‘‘ evameva panāyaṃ vasalī yasmiṃ vā tasmiṃ vā tassa muṇḍakassa samaṇassa vaṇṇaṃ bhāsati , idāni tyāhaṃ vasali tassa satthuno vādaṃ āropessāmī ’’ ti āha .

Atha naṃ brāhmaṇī ‘‘ gaccha tvaṃ , brāhmaṇa , gantvā vijānissasī ’’ ti vatvā ‘‘ na khvāhaṃ taṃ , brāhmaṇa , passāmi sadevake loke … pe … vādaṃ āropeyyā ’’ tiādimāha .

So satthāraṃ upasaṅkamitvā –

‘‘ KiṃsuV3.318M3.308 chetvā sukhaṃ seti , kiṃsu chetvā na socati ;

Kissassu ekadhammassa , vadhaṃ rocesi gotamā ’’ ti .( saṃ . ni .1.187)–

Pañhaṃ pucchi .

Satthā āha –

‘‘ Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti , kodhaṃ chetvā na socati ;

Kodhassa visamūlassa , madhuraggassa brāhmaṇa ;

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti , tañhi chetvā na socatī ’’ ti .( saṃ . ni .1.187)–

Pañhaṃ kathesi .

So pabbajitvā arahattaṃ patto .

Tasseva kaniṭṭhabhātā akkosakabhāradvājo nāma ‘‘ bhātā me pabbajito ’’ ti sutvā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā akkositvā bhagavatā vinīto pabbajitvā arahattaṃ patto .

Aparo tassa kaniṭṭho sundarikabhāradvājo nāma .

Sopi bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchitvā vissajjanaṃ sutvā pabbajitvā arahattaṃ patto .

Aparo tassa kaniṭṭho piṅgalabhāradvājo nāma .

So pañhaṃ pucchitvā pañhabyākaraṇapariyosāne pabbajitvā arahattaṃ patto .

SaṅgāravoP3.453 māṇavoti ayaṃ tesaṃ sabbakaniṭṭho tasmiṃ divase brāhmaṇehi saddhiṃ ekabhattagge nisinno .

Avabhūtāvāti avaḍḍhibhūtā avamaṅgalabhūtāyeva .

Parabhūtāvāti vināsaṃ pattāyeva .

Vijjamānānan ti vijjamānesu .

Sīlapaññāṇan ti sīlañca ñāṇañca na jānāsi .

474. Diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattāti diṭṭhadhamme abhiññāte imasmiññeva attabhāve abhijānitvā vositavosānā hutvā pāramīsaṅkhātaṃ sabbadhammānaṃ pārabhūtaṃ nibbānaṃ pattā mayanti vatvā ādibrahmacariyaṃ paṭijānantīti attho .

Ādibrahmacariyan ti brahmacariyassa ādibhūtā uppādakā janakāti evaṃ paṭijānantīti vuttaṃ hoti .

Takkīti takkagāhī .

Vīmaṃsīti vīmaṃsako , paññācāraṃ carāpetvā evaṃvādī .

Tesāhamasmīti tesaṃ sammāsambuddhānaṃ ahamasmi aññataro .

485. Aṭṭhitavatan tiV3.319 aṭṭhitatapaṃ , assa padhānapadena saddhiṃ sambandho , tathā sappurisapadassa .

Idañhi vuttaṃ hoti – bhoto gotamassa aṭṭhitapadhānavataṃ ahosi , sappurisapadhānavataṃ ahosīti .

AtthiP3.454 devātiM3.309 puṭṭho samānoti idaṃ māṇavo ‘‘ sammāsambuddho ajānantova pakāsesī ’’ ti saññāya āha .

Evaṃ santeti tumhākaṃ ajānanabhāve sante .

Tucchaṃ musā hotīti tumhākaṃ kathā aphalā nipphalā hoti .

Evaṃ māṇavo bhagavantaṃ musāvādena niggaṇhāti nāma .

Viññunā purisenāti paṇḍitena manussena .

Tvaṃ pana aviññutāya mayā byākatampi na jānāsīti dīpeti .

Uccena sammatan ti uccena saddena sammataṃ pākaṭaṃ lokasmiṃ .

Adhidevāti susudārakāpi hi devā nāma honti , deviyo nāma honti devā pana adhidevā nāma , loke devo devīti laddhanāmehi manussehi adhikāti attho .

Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .

Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Saṅgāravasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

Pañcamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .

Majjhimapaṇṇāsa-aṭṭhakathā niṭṭhitā .

Issues

Select Version

Majjhimapaṇṇāsa-aṭṭhakathā

Majjhimapaṇṇāsa-aṭṭhakathā