3. Assalāyanasuttavaṇṇanā
401. Evaṃ
V3.287P3.408 me sutanti assalāyanasuttaṃ .Tattha nānāverajjakānan ti aṅgamagadhādīhi nānappakārehi verajjehi āgatānaṃ , tesu vā raṭṭhesu jātasaṃvaḍḍhānantipi attho .
Kenacidevāti yaññupāsanādinā aniyamitakiccena .
Cātuvaṇṇin ti catuvaṇṇasādhāraṇaṃ .
Mayaṃ pana nhānasuddhiyā bhāvanāsuddhiyāpi brāhmaṇāva sujjhantīti vadāma , ayuttampi samaṇo gotamo karotīti maññamānā evaṃ cintayiṃsu .
Vuttasiroti vāpitasiro .
Dhammavādīti
M3.279 sabhāvavādī .Duppaṭimantiyāti amhādisehi adhammavādīhi dukkhena paṭimantitabbā honti .
Dhammavādino nāma parājayo na sakkā kātunti dasseti .
Paribbājakan ti pabbajjāvidhānaṃ , tayo vede uggahetvā sabbapacchā pabbajantā yehi mantehi pabbajanti , pabbajitā ca ye mante pariharanti , yaṃ vā ācāraṃ ācaranti , taṃ sabbaṃ bhotā caritaṃ sikkhitaṃ .
Tasmā tuyhaṃ parājayo natthi , jayova bhavissatīti maññantā evamāhaṃsu .
402. Dissanti kho panātiādi tesaṃ laddhibhindanatthaṃ vuttaṃ .
Tattha brāhmaṇiyoti brāhmaṇānaṃ puttapaṭilābhatthāya āvāhavivāhavasena kulā ānītā brāhmaṇiyo dissanti
P3.409 .Tā kho panetā aparena samayena utuniyopi honti , sañjātapupphāti attho .
Gabbhiniyoti sañjātagabbhā .
Vijāyamānāti puttadhītaro janayamānā .
Pāyamānāti dārake thaññaṃ pāyantiyo .
Yonijāva samānāti brāhmaṇīnaṃ passāvamaggena jātā samānā .
Evamāhaṃsūti evaṃ vadanti .
Kathaṃ ?
Brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo … pe … brahmadāyādāti .
Yadi pana nesaṃ saccavacanaṃ siyā , brāhmaṇīnaṃ kucchi mahābrahmuno uro bhaveyya , brāhmaṇīnaṃ passāvamaggo mahābrahmuno mukhaṃ bhaveyya , ettāvatā ‘‘ mayaṃ mahābrahmuno ure vasitvā mukhato nikkhantā ’’ ti vattuṃ mā labhantūti ayaṃ mukhato jātacchedakavādo vutto .
403. Ayyo hutvā dāso hoti , dāso hutvā ayyo hotīti brāhmaṇo sabhariyo vaṇijjaṃ
V3.288 payojento yonakaraṭṭhaṃ vā kambojaraṭṭhaṃ vā gantvā kālaṃ karoti , tassa gehe vayappatte putte asati brāhmaṇī dāsena vā kammakarena vā saddhiṃ saṃvāsaṃ kappeti .Ekasmiṃ dārake jāte so puriso dāsova hoti , tassa jātadārako pana dāyajjasāmiko hoti .
Mātito suddho pitito asuddho so vaṇijjaṃ payojento majjhimapadesaṃ gantvā brāhmaṇadārikaṃ gahetvā tassā kucchismiṃ puttaṃ paṭilabhati , sopi mātitova suddho hoti pitito asuddho .
Evaṃ brāhmaṇasamayasmiññeva jātisambhedo hotīti dassanatthametaṃ vuttaṃ .
Kiṃ
P3.410 balaṃ , ko assāsoti yattha tumheM3.280 dāsā hontā sabbeva dāsā hotha , ayyā hontā sabbeva ayyā hotha , ettha vo ko thāmo , ko avassayo , yaṃ brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇoti vadathāti dīpeti . 404. Khattiyova nu khotiādayo suttacchedakavādā nāma honti .
408. Idāni cātuvaṇṇisuddhiṃ dassento idha rājātiādimāha .
Sāpānadoṇiyāti sunakhānaṃ pivanadoṇiyā .
Aggikaraṇīyan ti sītavinodanaandhakāravidhamanabhattapacanādi aggikiccaṃ .
Ettha assalāyanāti ettha sabbasmiṃ aggikiccaṃ karonte .
409. Idāni yadetaṃ brāhmaṇā cātuvaṇṇisuddhīti vadanti , ettha cātuvaṇṇāti niyamo natthi .
Pañcamo hi pādasikavaṇṇopi atthīti saṃkhittena tesaṃ vāde dosadassanatthaṃ idha khattiyakumārotiādimāha .
Tatra amutra ca panesānan ti amusmiñca pana purimanaye etesaṃ māṇavakānaṃ kiñci nānākaraṇaṃ na passāmīti vadati .
Nānākaraṇaṃ pana tesampi atthiyeva .
Khattiyakumārassa hi brāhmaṇakaññāya uppanno khattiyapādasiko nāma , itaro brāhmaṇapādasiko nāma , ete hīnajātimāṇavakā .
Evaṃ pañcamassa vaṇṇassa atthitāya cātuvaṇṇisuddhīti etesaṃ vāde dosaṃ dassetvā idāni puna cātuvaṇṇisuddhiyaṃ ovadanto taṃ kiṃ maññasītiādimāha .
Tattha
P3.411 saddheti matakabhatte .Thālipāketi paṇṇākārabhatte .
Yaññeti yaññabhatte .
Pāhuneti āgantukānaṃ katabhatte .
Kiṃ hīti kiṃ mahapphalaṃ bhavissati , no bhavissatīti dīpeti .
410. Bhūtapubban ti
V3.289 assalāyana pubbe mayi jātiyā hīnatare tumhe seṭṭhatarā samānāpi mayā jātivāde pañhaṃ puṭṭhā sampādetuṃ na sakkhittha , idāni tumhe hīnatarā hutvā mayā seṭṭhatarena buddhānaṃ sake jātivādapañhaṃ puṭṭhā kiṃ sampādessatha ?Na ettha cintā kātabbāti māṇavaṃ upatthambhento imaṃ desanaṃ ārabhi .
Tattha asitoti kāḷako .
Devaloti
M3.281 tassa nāmaṃ , ayameva bhagavā tena samayena .Paṭaliyoti gaṇaṅgaṇupāhanā .
Patthaṇḍileti paṇṇasālapariveṇe .
Ko nu khoti kahaṃ nu kho .
Gāmaṇḍalarūpo viyāti gāmadārakarūpo viya .
So khvāhaṃ , bho , homīti so ahaṃ , bho , asitadevalo homīti vadati .
Tadā kira mahāsatto koṇḍadamako hutvā vicarati .
Abhivādetuṃ upakkamiṃsūti vandituṃ upakkamaṃ akaṃsu .
Tato paṭṭhāya ca vassasatikatāpasopi tadahujātaṃ brāhmaṇakumāraṃ avandanto koṇḍito hoti .
411. Janikā
P3.412 mātāti yāya tumhe janitā , sā vo janikā mātā .Janikāmātūti janikāya mātu .
Yo janakoti yo janako pitā .
‘‘ Yo janiko pitāteva ’’ vā pāṭho .
Asitenāti pañcābhiññena asitena devalena isinā imaṃ gandhabbapañhaṃ puṭṭhā na sampāyissanti .
Yesan ti yesaṃ sattannaṃ isīnaṃ .
Na puṇṇo dabbigāhoti tesaṃ sattannaṃ isīnaṃ dabbiṃ gahetvā paṇṇaṃ pacitvā dāyako puṇṇo nāma eko ahosi , so dabbigahaṇasippaṃ jānāti .
Tvaṃ sācariyako tesaṃ puṇṇopi na hoti , tena ñātaṃ dabbigahaṇasippamattampi na jānāsīti .
Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .
Ayaṃ pana assalāyano saddho ahosi pasanno , attano antonivesaneyeva cetiyaṃ kāresi .
Yāvajjadivasā assalāyanavaṃse jātā nivesanaṃ kāretvā antonivesane cetiyaṃ karontevāti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Assalāyanasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .