6. Sandakasuttavaṇṇanā
223. Evaṃ
V3.159 me sutan ti sandakasuttaṃ .Tattha pilakkhaguhāyan ti tassā guhāya dvāre pilakkharukkho ahosi , tasmā pilakkhaguhātveva saṅkhaṃ gatā .
Paṭisallānā vuṭṭhitoti vivekato vuṭṭhito .
Devakatasobbhoti vassodakeneva tinnaṭṭhāne jāto mahāudakarahado .
Guhādassanāyāti ettha guhāti paṃsuguhā .
Sā unname
P3.221 udakamuttaṭṭhāne ahosi , ekato umaṅgaṃ katvā khāṇuke ca paṃsuñca nīharitvā anto thambhe ussāpetvā matthake padaracchannagehasaṅkhepena katā , tattha te paribbājakā vasanti .Sā vassāne udakapuṇṇā tiṭṭhati , nidāghe tattha vasanti .
Taṃ sandhāya ‘‘ guhādassanāyā ’’ ti āha .
Vihāradassanatthañhi anamataggiyaṃ paccavekkhitvā samuddapabbatadassanatthaṃ vāpi gantuṃ vaṭṭatīti .
Unnādiniyāti
M3.155 uccaṃ nadamānāya .Evaṃ nadamānāya cassā uddhaṅgamanavasena ucco , disāsu patthaṭavasena mahāsaddoti uccāsaddamahāsaddo , tāya uccāsaddamahāsaddāya .
Tesaṃ paribbājakānaṃ pātova uṭṭhāya kattabbaṃ nāma cetiyavattaṃ vā bodhivattaṃ vā ācariyupajjhāyavattaṃ vā yonisomanasikāro vā natthi .
Tena te pātova uṭṭhāya bālātape nisinnā , sāyaṃ vā kathāya phāsukatthāya sannipatitā ‘‘ imassa hattho sobhaṇo imassa pādo ’’ ti evaṃ aññamaññassa hatthapādādīni vā ārabbha itthipurisadārakadārikāvaṇṇe vā aññaṃ vā kāmassādabhavassādādivatthuṃ ārabbha kathaṃ paṭṭhapetvā anupubbena rājakathādianekavidhaṃ tiracchānakathaṃ kathenti .
Sā hi aniyyānikattā saggamokkhamaggānaṃ tiracchānabhūtā kathāti tiracchānakathā .
Tattha rājānaṃ ārabbha ‘‘ mahāsammato mandhātā dhammāsoko evaṃmahānubhāvo ’’ tiādinā nayena pavattā kathā rājakathā .
Esa nayo corakathādīsu .
Tesu ‘‘ asuko rājā abhirūpo dassanīyo ’’ tiādinā
P3.222 nayena gehassitakathāva tiracchānakathā hoti .‘‘ Sopi nāma evaṃ mahānubhāvo khayaṃ gato ’’ ti evaṃ pavattā pana kammaṭṭhānabhāve tiṭṭhati .
Coresupi ‘‘ mūladevo evaṃmahānubhāvo , meghamālo evaṃmahānubhāvo ’’ ti tesaṃ
V3.160 kammaṃ paṭicca aho sūrāti gehassitakathāva tiracchānakathā .Yuddhepi bhāratayuddhādīsu ‘‘ asukena asuko evaṃ mārito evaṃ viddho ’’ ti kāmassādavaseneva kathā tiracchānakathā .
‘‘ Tepi nāma khayaṃ gatā ’’ ti evaṃ pavattā pana sabbattha kathā kammaṭṭhānameva hoti .
Apica annādīsu ‘‘ evaṃ vaṇṇavantaṃ gandhavantaṃ rasavantaṃ phassasampannaṃ khādimha bhuñjimha pivimha paribhuñjimhā ’’ ti kāmassādavasena kathetuṃ na vaṭṭati , sātthakaṃ pana katvā –
‘‘ pubbe evaṃ vaṇṇādisampannaṃ annaṃ pānaṃ vatthaṃ sayanaṃ mālaṃ gandhaṃ sīlavantānaṃ adamha , cetiye pūjaṃ akarimhā ’’ ti kathetuṃ vaṭṭati .
Ñātikathādīsupi ‘‘ amhākaṃ ñātakā sūrā samatthā ’’ ti vā ‘‘ pubbe mayaṃ evaṃ vicitrehi yānehi carimhā ’’ ti vā assādavasena vattuṃ na vaṭṭati , sātthakaṃ pana katvā ‘‘ tepi no ñātakā khayaṃ gatā ’’ ti vā ‘‘ pubbe mayaṃ evarūpā upāhanā saṅghassa adamhā ’’ ti vā kathetabbā .
Gāmakathāpi suniviṭṭhadunniviṭṭhasubhikkhadubbhikkhādivasena vā ‘‘ asukagāmavāsino sūrā samatthā ’’ ti vā evaṃ assādavasena na vaṭṭati , sātthakaṃ pana katvā saddhā pasannāti
M3.156 vā khayavayaṃ gatāti vā vattuṃ vaṭṭati .Nigamanagarajanapadakathāsupi eseva nayo .
Itthikathāpi vaṇṇasaṇṭhānādīni paṭicca assādavasena na vaṭṭati , saddhā pasannā khayaṃ gatāti evameva vaṭṭati .
Sūrakathāpi
P3.223 nandimitto nāma yodho sūro ahosīti assādavaseneva na vaṭṭati , saddho pasanno ahosi khayaṃ gatoti evameva vaṭṭati .Visikhākathāpi asukā visikhā suniviṭṭhā dunniviṭṭhā sūrā samatthāti assādavaseneva na vaṭṭati , saddhā pasannā khayaṃ gatā iccevaṃ vaṭṭati .
Kumbhaṭṭhānakathāti kumbhaṭṭhānaudakatitthakathā vā vuccati kumbhadāsikathā vā .
Sāpi ‘‘ pāsādikā naccituṃ gāyituṃ chekā ’’ ti assādavasena na vaṭṭati , saddhā pasannātiādinā nayeneva vaṭṭati .
Pubbapetakathāti atītañātikathā .
Tattha vattamānañātikathāsadisova vinicchayo .
Nānattakathāti purimapacchimakathāvimuttā avasesā nānāsabhāvā niratthakakathā .
Lokakkhāyikāti
V3.161 ayaṃ loko kena nimmito , asukena nāma nimmito , kākā setā aṭṭhīnaṃ setattā , bakā rattā lohitassa rattattāti evamādikā lokāyatavitaṇḍasallāpakathā .Samuddakkhāyikā nāma kasmā samuddo sāgaro , sāgaradevena khaṇitattā sāgaro , khato meti hatthamuddāya niveditattā samuddoti evamādikā niratthakā samuddakkhāyikakathā .
Iti bhavo , iti abhavoti yaṃ vā taṃ vā niratthakakāraṇaṃ vatvā pavattitakathā itibhavābhavakathā .
Ettha ca bhavoti sassataṃ , abhavoti ucchedaṃ .
Bhavoti vaḍḍhi , abhavoti
P3.224 hāni .Bhavoti kāmasukhaṃ , abhavoti attakilamatho .
Iti imāya chabbidhāya itibhavābhavakathāya saddhiṃ bāttiṃsatiracchānakathā nāma hoti .
Evarūpiṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā nisinno hoti .
Tato sandako paribbājako te paribbājake oloketvā –
‘‘ ime paribbājakā ativiya aññamaññaṃ agāravā appatissā , mayañca samaṇassa
M3.157 gotamassa pātubhāvato paṭṭhāya sūriyuggamane khajjopanakūpamā jātā , lābhasakkāropi no parihīno .Sace pana imaṃ ṭhānaṃ samaṇo gotamo gotamasāvako vā gihiupaṭṭhākopi vāssa āgaccheyya , ativiya lajjanīyaṃ bhavissati .
Parisadoso kho pana parisajeṭṭhakasseva upari ārohatī ’’ ti ito cito ca vilokento theraṃ addasa .
Tena vuttaṃ addasā kho sandako paribbājako … pe … tuṇhī ahesun ti .
Tattha saṇṭhapesīti sikkhāpesi , vajjamassā paṭicchādesi .
Yathā suṭṭhapitā hoti , tathā naṃ ṭhapesi .
Yathā nāma parisamajjhaṃ pavisanto puriso vajjapaṭicchādanatthaṃ nivāsanaṃ saṇṭhapeti , pārupanaṃ saṇṭhapeti , rajokiṇṇaṭṭhānaṃ puñchati , evamassā vajjapaṭicchādanatthaṃ ‘‘ appasaddā bhonto ’’ ti sikkhāpento yathā suṭṭhapitā hoti , tathā naṃ ṭhapesīti attho .
Appasaddakāmāti appasaddaṃ icchanti , ekakā nisīdanti , ekakā tiṭṭhanti , na gaṇasaṅgaṇikāya yāpenti .
Appasaddavinītāti appasaddena niravena buddhena vinītā .
Appasaddassa
P3.225 vaṇṇavādinoti yaṃ ṭhānaṃ appasaddaṃ nissaddaṃ .Tassa vaṇṇavādino .
Upasaṅkamitabbaṃ maññeyyāti idhāgantabbaṃ maññeyya .
Kasmā panesa therassa upasaṅkamanaṃ paccāsīsatīti .
Attano vuddhiṃ patthayamāno .
Paribbājakā
V3.162 kira buddhesu vā buddhasāvakesu vā attano santikaṃ āgatesu –‘‘ ajja amhākaṃ santikaṃ samaṇo gotamo āgato , sāriputto āgato , na kho panete yassa vā tassa vā santikaṃ gacchanti , passatha amhākaṃ uttamabhāvan ’’ ti attano upaṭṭhākānaṃ santike attānaṃ ukkhipanti ucce ṭhāne ṭhapenti .
Bhagavatopi upaṭṭhāke gaṇhituṃ vāyamanti .
Te kira bhagavato upaṭṭhāke disvā evaṃ vadanti –
‘‘ tumhākaṃ satthā bhavaṃ gotamopi gotamassa sāvakāpi amhākaṃ santikaṃ āgacchanti , mayaṃ aññamaññaṃ samaggā .
Tumhe pana amhe akkhīhi passituṃ na icchatha , sāmīcikammaṃ na karotha , kiṃ vo amhehi aparaddhan ’’ ti .
Appekacce manussā –
‘‘ buddhāpi etesaṃ santikaṃ gacchanti , kiṃ amhākan ’’ ti tato paṭṭhāya te disvā nappamajjanti .
Tuṇhī ahesun ti sandakaṃ parivāretvā nissaddā nisīdiṃsu .
224. Svāgataṃ bhoto ānandassāti suāgamanaṃ bhoto ānandassa .
Bhavante hi no āgate ānando hoti , gate sokoti
M3.158 dīpeti .Cirassaṃ khoti piyasamudācāravacanametaṃ .
Thero pana kālena kālaṃ paribbājakārāmaṃ cārikatthāya gacchatīti purimagamanaṃ gahetvā evamāha .
Evañca pana vatvā na mānatthaddho hutvā nisīdi , attano pana āsanā vuṭṭhāya taṃ āsanaṃ papphoṭetvā theraṃ āsanena nimantento nisīdatu bhavaṃ ānando , idamāsanaṃ paññattan ti āha .
Antarākathā
P3.226 vippakatāti nisinnānaṃ vo ārambhato paṭṭhāya yāva mamāgamanaṃ etasmiṃ antare kā nāma kathā vippakatā , mamāgamanapaccayā katamā kathā pariyantaṃ na gatāti pucchati .Atha paribbājako ‘‘ niratthakakathāva esā nissārā vaṭṭasannissitā , na tumhākaṃ purato vattabbataṃ arahatī ’’ ti dīpento tiṭṭhatesā , bhotiādimāha .
Nesā bhototi sace bhavaṃ sotukāmo bhavissati , pacchāpesā kathā na dullabhā bhavissati , amhākaṃ panimāya attho natthi .
Bhoto pana āgamanaṃ labhitvā aññadeva sukāraṇaṃ kathaṃ sotukāmamhāti dīpeti .
Tato dhammadesanaṃ yācanto sādhu vata bhavantaṃ ye vātiādimāha .
Tattha ācariyaketi ācariyasamaye .
Anassāsikānīti assāsavirahitāni .
Sasakkan ti ekaṃsatthe nipāto , viññū puriso ekaṃseneva
V3.163 na vaseyyāti attho .Vasanto ca nārādheyyāti na sampādeyya , na paripūreyyāti vuttaṃ hoti .
Ñāyaṃ dhammaṃ kusalan ti kāraṇabhūtaṃ anavajjaṭṭhena kusalaṃ dhammaṃ .
225. Idhāti imasmiṃ loke .
Natthi dinnan tiādīni sāleyyakasutte ( ma . ni .1.440) vuttāni .
Cātumahābhūtikoti catumahābhūtamayo .
Pathavī pathavīkāyan ti ajjhattikā pathavīdhātu bāhirapathavīdhātuṃ .
Anupetīti
P3.227 anuyāti .Anupagacchatīti tasseva vevacanaṃ , anugacchatītipi attho , ubhayenāpi upeti upagacchatīti dasseti .
Āpādīsupi eseva nayo .
Indriyānīti manacchaṭṭhāni indriyāni ākāsaṃ pakkhandanti .
Āsandipañcamāti nipannamañcena pañcamā , mañco ceva , cattāro mañcapāde gahetvā ṭhitā cattāro purisā cāti attho .
Yāvāḷāhanāti yāva susānā .
Padānīti ayaṃ evaṃ sīlavā ahosi , evaṃ dussīlotiādinā nayena pavattāni
M3.159 guṇapadāni .Sarīrameva vā ettha padānīti adhippetaṃ .
Kāpotakānīti kapotakavaṇṇāni , pārāvatapakkhavaṇṇānīti attho .
Bhassantāti bhasmantā , ayameva vā pāḷi .
Āhutiyoti yaṃ paheṇakasakkārādibhedaṃ dinnadānaṃ , sabbaṃ taṃ chārikāvasānameva hoti , na tato paraṃ phaladāyakaṃ hutvā gacchatīti attho .
Dattupaññattan ti dattūhi bālamanussehi paññattaṃ .
Idaṃ vuttaṃ hoti – bālehi abuddhīhi paññattamidaṃ dānaṃ , na paṇḍitehi .
Bālā denti , paṇḍitā gaṇhantīti dasseti .
Atthikavādan ti atthi dinnaṃ dinnaphalanti imaṃ atthikavādaṃyeva vadanti tesaṃ tucchaṃ vacanaṃ musāvilāpo .
Bāle
P3.228 ca paṇḍite cāti bālā ca paṇḍitā ca .Akatena me ettha katan ti mayhaṃ akateneva samaṇakammena ettha etassa samaye kammaṃ kataṃ nāma hoti , avusiteneva brahmacariyena vusitaṃ nāma hoti .
Etthāti etasmiṃ samaṇadhamme .
Samasamāti ativiya samā , samena vā guṇena samā .
Sāmaññaṃ pattāti samānabhāvaṃ pattā .
226. Karatotiādīni apaṇṇakasutte vuttāni .
Tathā natthi hetūtiādīni .
228. Catutthabrahmacariyavāse
V3.164 akaṭāti akatā .Akaṭavidhāti akatavidhānā , evaṃ karohīti kenaci kārāpitā na hontīti attho .
Animmitāti iddhiyāpi na nimmitā .
Animmātāti animmāpitā .
Keci animmitabbāti padaṃ vadanti , taṃ neva pāḷiyaṃ , na aṭṭhakathāyaṃ sandissati .
Vañjhāti vañjhapasuvañjhatālādayo viya aphalā , kassaci ajanakāti attho .
Etena pathavīkāyādīnaṃ rūpādijanakabhāvaṃ paṭikkhipati .
Pabbatakūṭā viya ṭhitāti kūṭaṭṭhā .
Īsikaṭṭhāyiṭṭhitāti muñje īsikā viya ṭhitā .
Tatrāyamadhippāyo – yamidaṃ jāyatīti vuccati , taṃ muñjato īsikā viya vijjamānameva nikkhamatīti .
‘‘ Esikaṭṭhāyiṭṭhitā ’’ tipi
P3.229 pāṭho , sunikhāto esikatthambho niccalo tiṭṭhati , evaṃ ṭhitāti attho .Ubhayenapi tesaṃ vināsābhāvaṃ dīpeti .
Na iñjantīti esikatthambho viya ṭhitattā na calanti .
Na vipariṇāmentīti pakatiṃ na jahanti .
Na aññamaññaṃ byābādhentīti aññamaññaṃ na upahananti .
Nālan ti na samatthā .
Pathavīkāyotiādīsu
M3.160 pathavīyeva pathavīkāyo , pathavīsamūho vā .Tatthāti tesu jīvasattamesu kāyesu .
Natthi hantā vāti hantuṃ vā ghātetuṃ vā sotuṃ vā sāvetuṃ vā jānituṃ vā jānāpetuṃ vā samattho nāma natthīti dīpeti .
Sattannaṃtveva kāyānan ti yathā muggarāsiādīsu pahaṭaṃ satthaṃ muggarāsiādīnaṃ antarena pavisati , evaṃ sattannaṃ kāyānaṃ antarena chiddena vivarena satthaṃ pavisati .
Tattha ‘‘ ahaṃ imaṃ jīvitā voropemī ’’ ti kevalaṃ saññāmattameva hotīti dasseti .
Yonipamukhasatasahassānīti pamukhayonīnaṃ
P3.230 uttamayonīnaṃ cuddasasatasahassāni aññāni ca saṭṭhisatāni aññāni ca chasatāni .Pañca ca kammuno satānīti pañca kammasatāni ca , kevalaṃ takkamattakena niratthakaṃ diṭṭhiṃ dīpeti .
Pañca ca kammāni tīṇi ca kammānītiādīsupi eseva nayo .
Keci panāhu pañca kammānīti pañcindriyavasena bhaṇati .
Tīṇīti kāyakammādivasenāti .
Kamme ca aḍḍhakamme cāti ettha panassa kāyakammañca vacīkammañca kammanti laddhi , manokammaṃ upaḍḍhakammanti .
Dvaṭṭhipaṭipadāti dvāsaṭṭhi paṭipadāti vadati .
Dvaṭṭhantarakappāti ekasmiṃ kappe catusaṭṭhi antarakappā nāma honti , ayaṃ pana aññe dve ajānanto evamāha .
Chaḷābhijātiyo apaṇṇakasutte vitthāritā .
Aṭṭha purisabhūmiyoti mandabhūmi khiḍḍābhūmi vīmaṃsakabhūmi ujugatabhūmi sekkhabhūmi samaṇabhūmi
V3.165 jinabhūmi pannabhūmīti imā aṭṭha purisabhūmiyoti vadati .Tattha jātadivasato paṭṭhāya sattadivase sambādhaṭṭhānato nikkhantattā sattā mandā honti momūhā .
Ayaṃ mandabhūmīti vadati .
Ye pana duggatito āgatā honti , te abhiṇhaṃ rodanti ceva viravanti
P3.231 ca .Sugatito āgatā taṃ anussaritvā anussaritvā hasanti .
Ayaṃ khiḍḍābhūmi nāma .
Mātāpitūnaṃ hatthaṃ vā pādaṃ vā mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā gahetvā bhūmiyaṃ padanikkhipanaṃ vīmaṃsakabhūmi nāma .
Padasāva gantuṃ samatthakālo ujugatabhūmi nāma .
Sippānaṃ sikkhanakālo sekkhabhūmi nāma .
Gharā nikkhamma pabbajanakālo samaṇabhūmi nāma .
Ācariyaṃ sevitvā jānanakālo jinabhūmi nāma .
Bhikkhu ca pannako jino na kiñci āhāti evaṃ alābhiṃ samaṇaṃ pannabhūmīti vadati .
Ekūnapaññāsa
M3.161 ājīvasateti ekūnapaññāsa ājīvavuttisatāni .Paribbājakasateti paribbājakapabbajjasatāni .
Nāgāvāsasateti nāgamaṇḍalasatāni .
Vīse indriyasateti vīsa indriyasatāni .
Tiṃse nirayasateti tiṃsa nirayasatāni .
Rajodhātuyoti rajaokiraṇaṭṭhānāni .
Hatthapiṭṭhipādapiṭṭhādīni sandhāya vadati .
Satta saññīgabbhāti oṭṭhagoṇagadrabhaajapasumigamahiṃse sandhāya vadati .
Asaññīgabbhāti sāliyavagodhumamuggakaṅguvarakakudrūsake sandhāya vadati .
Nigaṇṭhigabbhāti nigaṇṭhimhi jātagabbhā , ucchuveḷunaḷādayo sandhāya vadati .
Satta devāti bahū devā , so pana sattāti vadati .
Mānusāpi
P3.232 anantā , so sattāti vadati .Satta pisācāti pisācā mahantā , sattāti vadati .
Sarāti mahāsarā .
Kaṇṇamuṇḍa-rathakāra-anotatta-sīhapapātakuḷira-mucalinda-kuṇāladahe gahetvā vadati .
Pavuṭāti gaṇṭhikā .
Papātāti mahāpapātā .
Papātasatānīti khuddakapapātasatāni .
Supināti mahāsupinā .
Supinasatānīti khuddakasupinasatāni .
Mahākappinoti mahākappānaṃ .
Ettha ekamhā sarā vassasate vassasate kusaggena ekaṃ udakabinduṃ nīharitvā nīharitvā sattakkhattuṃ tamhi sare nirudake kate eko mahākappoti vadati .
Evarūpānaṃ mahākappānaṃ caturāsītisatasahassāni khepetvā bālā ca paṇḍitā ca dukkhassantaṃ karontīti ayamassa laddhi .
Paṇḍitopi kira antarā sujjhituṃ na sakkoti , bālopi tato uddhaṃ na gacchati .
Sīlenāti
V3.166 acelakasīlena vā aññena vā yena kenaci .Vatenāti tādisena vatena .
Tapenāti tapokammena .
Aparipakkaṃ paripāceti nāma yo ‘‘ ahaṃ paṇḍito ’’ ti antarā visujjhati .
Paripakkaṃ
P3.233 phussa phussa byantiṃ karoti nāma yo ‘‘ ahaṃ bālo ’’ ti vuttaparimāṇaṃ kālaṃ atikkamitvā yāti .Hevaṃ natthīti evaṃ natthi .
Tañhi ubhayampi na sakkā kātunti dīpeti .
Doṇamiteti doṇena mitaṃ viya .
Sukhadukkheti sukhadukkhaṃ .
Pariyantakateti vuttaparimāṇena kālena katapariyanto .
Natthi hāyanavaḍḍhaneti natthi hāyanavaḍḍhanāni .
Na saṃsāro paṇḍitassa hāyati , na bālassa vaḍḍhatīti attho .
Ukkaṃsāvakaṃseti ukkaṃsāvakaṃsā , hāpanavaḍḍhanānamevetaṃ vevacanaṃ .
Idāni tamatthaṃ upamāya sādhento
M3.162 seyyathāpi nāmātiādimāha .Tattha suttaguḷeti veṭhetvā katasuttaguḷaṃ .
Nibbeṭhiyamānameva paletīti pabbate vā rukkhagge vā ṭhatvā khittaṃ suttapamāṇena nibbeṭhiyamānaṃ gacchati , sutte khīṇe tattha tiṭṭhati na gacchati .
Evamevaṃ vuttakālato uddhaṃ na gacchatīti dasseti .
229. Kimidan ti kimidaṃ tava aññāṇaṃ , kiṃ sabbaññu nāma tvanti evaṃ puṭṭho samāno niyativāde pakkhipanto suññaṃ me agāran tiādimāha .
230. Anussaviko hotīti anussavanissito hoti .
Anussavasaccoti savanaṃ saccato gahetvā ṭhito .
Piṭakasampadāyāti vaggapaṇṇāsakāya piṭakaganthasampattiyā .
232. Mandoti mandapañño .
Momūhoti atimūḷho .
Vācāvikkhepaṃ āpajjatīti vācāya vikkhepaṃ āpajjati .
Kīdisaṃ ?
Amarāvikkhepaṃ , apariyantavikkhepanti attho .
Atha
P3.234 vā amarā nāma macchajāti .Sā ummujjananimmujjanādivasena udake sandhāvamānā gahetuṃ na sakkāti evameva ayampi vādo ito cito ca sandhāvati , gāhaṃ na upagacchatīti amarāvikkhepoti vuccati .
Taṃ amarāvikkhepaṃ .
Evantipi me notiādīsu idaṃ kusalanti puṭṭho ‘‘ evantipi me no ’’ ti vadati , tato kiṃ akusalanti vutte ‘‘ tathātipi me no ’’ ti vadati , kiṃ ubhayato aññathāti vutte ‘‘ aññathātipi me no ’’ ti vadati , tato tividhenāpi na hotīti te laddhīti vutte ‘‘ notipi me
V3.167 no ’’ ti vadati , tato kiṃ no noti te laddhīti vutte ‘‘ no notipi me no ’’ ti vikkhepamāpajjati , ekasmimpi pakkhe na tiṭṭhati .Nibbijja pakkamatīti attanopi esa satthā avassayo bhavituṃ na sakkoti , mayhaṃ kiṃ sakkhissatīti nibbinditvā pakkamati .
Purimesupi anassāsikesu eseva nayo .
234. Sannidhikārakaṃ kāme paribhuñjitun ti yathā pubbe gihibhūto sannidhiṃ katvā vatthukāme paribhuñjati , evaṃ tilataṇḍulasappinavanītādīni sannidhiṃ katvā idāni paribhuñjituṃ abhabboti attho .
Nanu ca khīṇāsavassa vasanaṭṭhāne
M3.163 tilataṇḍulādayo paññāyantīti .No na paññāyanti , na panesa te attano atthāya ṭhapeti , aphāsukapabbajitādīnaṃ atthāya ṭhapeti .
Anāgāmissa
P3.235 kathanti .Tassāpi pañca kāmaguṇā sabbasova pahīnā , dhammena pana laddhaṃ vicāretvā paribhuñjati .
236. Puttamatāya puttāti so kira imaṃ dhammaṃ sutvā ājīvakā matā nāmāti saññī hutvā evamāha .
Ayañhettha attho – ājīvakā matā nāma , tesaṃ mātā puttamatā hoti , iti ājīvakā puttamatāya puttā nāma honti .
Samaṇe gotameti samaṇe gotame brahmacariyavāso atthi , aññattha natthīti dīpeti .
Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Sandakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .