3. Mahāvacchasuttavaṇṇanā
193. Evaṃ
V3.143M3.139 me sutan ti mahāvacchasuttaṃ .Tattha sahakathīti saddhiṃvādo , bahuṃ mayā tumhehi saddhiṃ kathitapubbanti kathaṃ sāreti mettiṃ ghaṭeti .
Purimāni hi dve suttāni etasseva kathitāni , saṃyuttake abyākatasaṃyuttaṃ ( saṃ . ni .4.416 ādayo ) nāma etasseva kathitaṃ –
‘‘ kiṃ nu kho , bho gotama , sassato loko idameva saccaṃ moghamaññanti
P3.200 abyākatametan ’’ ti evaṃ ekuttaranikāyepi iminā saddhiṃ kathitaṃ atthiyeva .Tasmā evamāha .
Sammāsambuddhopi tassa āgatāgatassa saṅgahaṃ katvā okāsamakāsiyeva .
Kasmā ?
Ayañhi sassatadiṭṭhiko , sassatadiṭṭhikā ca sīghaṃ laddhiṃ na vissajjenti , vasātelamakkhitapilotikā viya cirena sujjhanti .
Passati ca bhagavā –
‘‘ ayaṃ paribbājako kāle gacchante gacchante laddhiṃ vissajjetvā mama santike pabbajitvā cha abhiññāyo sacchikatvā abhiññātasāvako bhavissatī ’’ ti .
Tasmā tassa āgatāgatassa saṅgahaṃ katvā okāsamakāsiyeva .
Idaṃ panassa pacchimagamanaṃ .
So hi imasmiṃ sutte taraṇaṃ vā hotu ataraṇaṃ vā , yaṭṭhiṃ otaritvā udake patamāno viya samaṇassa gotamassa santikaṃ gantvā pabbajissāmīti sanniṭṭhānaṃ katvā āgato .
Tasmā dhammadesanaṃ yācanto sādhu me bhavaṃ gotamotiādimāha .
Tassa bhagavā mūlavasena saṃkhittadesanaṃ , kammapathavasena vitthāradesanaṃ desesi .
Mūlavasena cettha atisaṃkhittā desanā , kammapathavasena saṃkhittā vitthārasadisā .
Buddhānaṃ pana nippariyāyena vitthāradesanā nāma natthi .
Catuvīsatisamantapaṭṭhānampi hi sattapakaraṇe abhidhammapiṭake ca sabbaṃ saṃkhittameva .
Tasmā mūlavasenāpi kammapathavasenāpi saṃkhittameva desesīti veditabbo .
194. Tattha pāṇātipātā veramaṇī kusalan tiādīsu paṭipāṭiyā sattadhammā kāmāvacarā , anabhijjhādayo tayo catubhūmikāpi vaṭṭanti .
Yato
P3.201 kho , vaccha , bhikkhunoti kiñcāpi aniyametvā vuttaṃ , yathā pana jīvakasutte ca caṅkīsutte ca , evaṃ imasmiṃ sutte ca attānameva sandhāyetaṃ bhagavatā vuttanti veditabbaṃ . 195. Atthi
V3.144M3.140 panāti kiṃ pucchāmīti pucchati ?Ayaṃ kirassa laddhi –
‘‘ tasmiṃ tasmiṃ sāsane satthāva arahā hoti , sāvako pana arahattaṃ pattuṃ samattho natthi .
Samaṇo ca gotamo ‘ yato kho , vaccha , bhikkhuno ’ ti ekaṃ bhikkhuṃ kathento viya katheti , atthi nu kho samaṇassa gotamassa sāvako arahattappatto ’’ ti .
Etamatthaṃ pucchissāmīti pucchati .
Tattha tiṭṭhatūti bhavaṃ tāva gotamo tiṭṭhatu , bhavañhi loke pākaṭo arahāti attho .
Tasmiṃ byākate uttari bhikkhunīādīnaṃ vasena pañhaṃ pucchi , bhagavāpissa byākāsi .
196. Ārādhakoti sampādako paripūrako .
197. Sekhāya vijjāya pattabban ti heṭṭhimaphalattayaṃ pattabbaṃ .
Taṃ sabbaṃ mayā anuppattanti vadati .
Vitaṇḍavādī panāha –
‘‘ katame dhammā sekkhā ?
Cattāro maggā apariyāpannā heṭṭhimāni ca tīṇi sāmaññaphalānī ’’ ti ( dha . sa .1023) vacanato arahattamaggopi anena pattoyeva .
Phalaṃ pana apattaṃ , tassa pattiyā uttari yogaṃ kathāpetīti .
So evaṃ saññāpetabbo –
‘‘ Yo
P3.202 ve kilesāni pahāya pañca ,Paripuṇṇasekho aparihānadhammo ;
Cetovasippatto samāhitindriyo ,
Sa ve ṭhitattoti naro pavuccatī ’’ ti .( a . ni .4.5);
Anāgāmipuggalo hi ekantaparipuṇṇasekho .
Taṃ sandhāya ‘‘ sekhāya vijjāya pattabban ’’ ti āha .
Maggassa pana ekacittakkhaṇikattā tattha ṭhitassa pucchā nāma natthi .
Iminā suttena maggopi bahucittakkhaṇiko hotūti ce .
Etaṃ na buddhavacanaṃ , vuttagāthāya ca attho virujjhati .
Tasmā anāgāmiphale ṭhatvā arahattamaggassa vipassanaṃ kathāpetīti veditabbo .
Yasmā panassa na kevalaṃ suddhaarahattasseva upanissayo , channampi abhiññānaṃ upanissayo atthi , tasmā bhagavā –
‘‘ evamayaṃ samathe kammaṃ katvā pañca abhiññā nibbattessati
V3.145 , vipassanāya kammaṃ katvā arahattaṃ pāpuṇissati .Evaṃ chaḷabhiñño mahāsāvako bhavissatī ’’ ti vipassanāmattaṃ akathetvā samathavipassanā ācikkhi .
198. Sati
M3.141 satiāyataneti sati satikāraṇe .Kiñcettha kāraṇaṃ ?
Abhiññā vā abhiññāpādakajjhānaṃ vā avasāne pana arahattaṃ vā kāraṇaṃ arahattassa vipassanā vāti veditabbaṃ .
200. Pariciṇṇo me bhagavāti satta hi sekhā bhagavantaṃ paricaranti nāma , khīṇāsavena bhagavā pariciṇṇo hoti .
Iti saṅkhepena arahattaṃ byākaronto thero evamāha .
Te pana bhikkhū tamatthaṃ na jāniṃsu , ajānantāva tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā .
Bhagavato ārocesuṃ .
Devatāti tesaṃ guṇānaṃ lābhī devatā .
Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Mahāvacchasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .