2. Aṭṭhakanāgarasuttavaṇṇanā
17. Evaṃ
V3.9 me sutan ti aṭṭhakanāgarasuttaṃ .Tattha beluvagāmaketi vesāliyā dakkhiṇapasse avidūre beluvagāmako nāma atthi , taṃ gocaragāmaṃ katvāti attho .
Dasamoti
P3.13 so hi jātigottavasena cevaM3.9 sārappattakulagaṇanāya ca dasame ṭhāne gaṇīyati , tenassa dasamotveva nāmaṃ jātaṃ .Aṭṭhakanāgaroti aṭṭhakanagaravāsī .
Kukkuṭārāmoti kukkuṭaseṭṭhinā kārito ārāmo .
18. Tena bhagavatā … pe … akkhātoti ettha ayaṃ saṅkhepattho , yo so bhagavā samatiṃsa pāramiyo pūretvā sabbakilese bhañjitvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho , tena bhagavatā , tesaṃ tesaṃ sattānaṃ āsayānusayaṃ jānatā , hatthatale ṭhapitaāmalakaṃ viya sabbaṃ ñeyyadhammaṃ passatā .
Apica pubbenivāsādīhi jānatā , dibbena cakkhunā passatā , tīhi vijjāhi chahi vā pana abhiññāhi jānatā , sabbattha appaṭihatena samantacakkhunā passatā , sabbadhammajānanasamatthāya paññāya jānatā , sabbasattānaṃ cakkhuvisayātītāni tirokuṭṭādigatānipi rūpāni ativisuddhena maṃsacakkhunā passatā , attahitasādhikāya samādhipadaṭṭhānāya paṭivedhapaññāya jānatā , parahitasādhikāya karuṇāpadaṭṭhānāya desanāpaññāya passatā , arīnaṃ hatattā paccayādīnañca arahattā arahatā , sammā sāmañca saccānaṃ buddhattā sammāsambuddhena .
Antarāyikadhamme vā jānatā , niyyānikadhamme passatā , kilesārīnaṃ hatattā arahatā , sāmaṃ sabbadhammānaṃ buddhattā sammāsambuddhenāti evaṃ catuvesārajjavasena catūhi kāraṇehi thomitena .
Atthi nu kho eko dhammo akkhātoti .
19. Abhisaṅkhatan ti kataṃ uppāditaṃ .
Abhisañcetayitan ti cetayitaṃ pakappitaṃ .
So tattha ṭhitoti so tasmiṃ samathavipassanādhamme ṭhito .
Dhammarāgena dhammanandiyāti padadvayehi samathavipassanāsu chandarāgo vutto .
Samathavipassanāsu
P3.14 hi sabbena sabbaṃ chandarāgaṃ pariyādiyituṃ sakkonto arahā hoti , asakkonto anāgāmī hoti .So samathavipassanāsu chandarāgassa
V3.10 appahīnattā catutthajjhānacetanāya suddhāvāse nibbattati , ayaṃ ācariyānaṃ samānakathā .Vitaṇḍavādī panāha ‘‘ teneva dhammarāgenāti vacanato akusalena suddhāvāse nibbattatī ’’ ti so ‘‘ suttaṃ āharā ’’ ti vattabbo , addhā aññaṃ apassanto idameva āharissati , tato vattabbo ‘‘ kiṃ panidaṃ suttaṃ neyyatthaṃ nītatthan ’’ ti , addhā nītatthanti vakkhati .
Tato vattabbo – evaṃ sante anāgāmiphalatthikena
M3.10 samathavipassanāsu chandarāgo kattabbo bhavissati , chandarāge uppādite anāgāmiphalaṃ paṭividdhaṃ bhavissati ‘‘ mā suttaṃ me laddhan ’’ ti yaṃ vā taṃ vā dīpehi .Pañhaṃ kathentena hi ācariyassa santike uggahetvā attharasaṃ paṭivijjhitvā kathetuṃ vaṭṭati , akusalena hi sagge , kusalena vā apāye paṭisandhi nāma natthi .
Vuttañhetaṃ bhagavatā –
‘‘ Na , bhikkhave , lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena devā paññāyanti , manussā paññāyanti , yā vā panaññāpi kāci sugatiyo , atha kho , bhikkhave , lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena nirayo paññāyati , tiracchānayoni paññāyati , pettivisayo paññāyati , yā vā panaññāpi kāci duggatiyo ’’ ti –
Evaṃ paññāpetabbo .
Sace sañjānāti sañjānātu , no ce sañjānāti ,‘‘ gaccha pātova vihāraṃ pavisitvā yāguṃ pivāhī ’’ ti uyyojetabbo .
Yathā ca pana imasmiṃ sutte , evaṃ mahāmālukyovādepi mahāsatipaṭṭhānepi kāyagatāsatisuttepi samathavipassanā kathitā .
Tattha imasmiṃ sutte samathavasena gacchatopi vipassanāvasena gacchatopi samathadhurameva dhuraṃ , mahāmālukyovāde vipassanāva dhuraṃ , mahāsatipaṭṭhānaṃ pana vipassanuttaraṃ
P3.15 nāma kathitaṃ , kāyagatāsatisuttaṃ samathuttaranti .Ayaṃ kho gahapati … pe … ekadhammo akkhātoti ekadhammaṃ pucchitena ayampi ekadhammoti evaṃ pucchāvasena kathitattā ekādasapi dhammā ekadhammo nāma jāto .
Mahāsakuludāyisuttasmiñhi
V3.11 ekūnavīsati pabbāni paṭipadāvasena ekadhammo nāma jātāni , idha ekādasapucchāvasena ekadhammoti āgatāni .Amatuppattiyatthena vā sabbānipi ekadhammoti vattuṃ vaṭṭati .
21. Nidhimukhaṃ gavesantoti nidhiṃ pariyesanto .
Sakidevāti ekapayogena .
Kathaṃ pana ekapayogeneva ekādasannaṃ nidhīnaṃ adhigamo hotīti .
Idhekacco araññe nidhiṃ gavesamāno carati , tamenaṃ aññataro atthacarako disvā ‘‘ kiṃ bho carasī ’’ ti pucchati .
So ‘‘ jīvitavuttiṃ pariyesāmī ’’ ti
M3.11 āha .Itaro ‘‘ tena hi samma āgaccha , etaṃ pāsāṇaṃ pavattehī ’’ ti āha .
So taṃ pavattetvā uparūpari ṭhapitā vā kucchiyā kucchiṃ āhacca ṭhitā vā ekādasa kumbhiyo passeyya , evaṃ ekapayogena ekādasannaṃ nidhīnaṃ adhigamo hoti .
Ācariyadhanaṃ pariyesissantīti aññatitthiyā hi yassa santike sippaṃ uggaṇhanti , tassa sippuggahaṇato pure vā pacchā vā antarantare vā gehato nīharitvā dhanaṃ denti .
Yesaṃ gehe natthi , te ñātisabhāgato pariyesanti , tathā alabhamānā bhikkhampi caritvā dentiyeva .
Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .
Kimaṅgaṃ panāhan ti bāhirakā tāva aniyyānikepi sāsane sippamattadāyakassa dhanaṃ pariyesanti ;
ahaṃ pana evaṃvidhe niyyānikasāsane ekādasavidhaṃ amatuppattipaṭipadaṃ desentassa ācariyassa pūjaṃ kiṃ na karissāmi , karissāmiyevāti vadati .
Paccekadussayugena
P3.16 acchādesīti ekamekassa bhikkhuno ekekaṃ dussayugamadāsīti attho .Samudācāravacanaṃ panettha evarūpaṃ hoti , tasmā acchādesīti vuttaṃ .
Pañcasatavihāran ti pañcasatagghanikaṃ paṇṇasālaṃ kāresīti attho .
Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Aṭṭhakanāgarasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .