Issues
Suttanipāta-aṭṭhakathā
Suttanipāta-aṭṭhakathā

Pārāyanānugītigāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Pārāyanānugītigāthāvaṇṇanā

1138. Pārāyanamanugāyissan ti assa ayaṃ sambandho – bhagavatā hi pārāyane desite soḷasasahassā jaṭilā arahattaṃ pāpuṇiṃsu , avasesānañca cuddasakoṭisaṅkhānaṃ devamanussānaṃ dhammābhisamayo ahosi .
Vuttañhetaṃ porāṇehi –
‘‘ Tato pāsāṇake ramme , pārāyanasamāgame ;
Amataṃ pāpayī buddho , cuddasa pāṇakoṭiyo ’’ ti .
Niṭṭhitāya pana dhammadesanāya tato tato āgatā manussā bhagavato ānubhāvena attano attano gāmanigamādīsveva pāturahesuṃ .
Bhagavāpi sāvatthimeva agamāsi paricārakasoḷasādīhi anekehi bhikkhusahassehi parivuto .
Tattha piṅgiyo bhagavantaṃ vanditvā āha –
‘‘ gacchāmahaṃ , bhante , bāvarissa buddhuppādaṃ ārocetuṃ , paṭissutañhi tassa mayā ’’ ti .
Atha bhagavatā anuññāto ñāṇagamaneneva godhāvarītīraṃ gantvā pādagamanena assamābhimukho agamāsi .
TamenaṃV2.297 bāvarī brāhmaṇo maggaṃ olokento nisinno dūratova khārijaṭādivirahitaṃ bhikkhuvesena āgacchantaṃ disvā ‘‘ buddho lokeP2.605 uppanno ’’ ti niṭṭhaṃ agamāsi .
Sampattañcāpi naṃ pucchi –
‘‘ kiṃ , piṅgiya , buddho loke uppanno ’’ ti .
‘‘ Āma , brāhmaṇa , uppanno , pāsāṇake cetiye nisinno amhākaṃ dhammaṃ desesi , tamahaṃ tuyhaṃ desessāmī ’’ ti .
Tato bāvarī mahatā sakkārena sapariso taṃ pūjetvā āsanaṃ paññāpesi .
Tattha nisīditvā piṅgiyo ‘‘ pārāyanamanugāyissan ’’ tiādimāha .
Tattha anugāyissan ti bhagavatā gītaṃ anugāyissaṃ .
Yathāddakkhīti yathā sāmaṃ saccābhisambodhena asādhāraṇañāṇena ca addakkhi .
Nikkāmoti pahīnakāmoM2.321 .
‘‘ Nikkamo ’’ tipi pāṭho , vīriyavāti attho nikkhanto vā akusalapakkhā .
Nibbanoti kilesavanavirahito , taṇhāvirahito eva vā .
Kissa hetu musā bhaṇeti yehi kilesehi musā bhaṇeyya , ete tassa pahīnāti dasseti .
Etena brāhmaṇassa savane ussāhaṃ janeti .
1139-41.
Vaṇṇūpasañhitan ti guṇūpasañhitaṃ .
Saccavhayoti ‘‘ buddho ’’ ti sacceneva avhānena nāmena yutto .
Brahmeti taṃ brāhmaṇaṃ ālapati .
Kubbanakan ti parittavanaṃ .
Bahupphalaṃ kānanamāvaseyyāti anekaphalādivikatibharitaṃ kānanaṃ āgamma vaseyya .
Appadasseti bāvaripabhutike parittapaññe .
Mahodadhin ti anotattādiṃ mahantaṃ udakarāsiṃ .
1142-4.
Yeme pubbeti ye ime pubbe .
Tamanudāsinoti tamonudo āsino .
Bhūripaññāṇoti ñāṇadhajo .
Bhūrimedhasoti vipulapañño .
Sandiṭṭhikamakālikan ti sāmaṃ passitabbaphalaṃ , na ca kālantare pattabbaphalaṃ .
Anītikan ti kilesaītivirahitaṃ .
1145-50.
Atha naṃ bāvarī āha ‘‘ kiṃ nu tamhā ’’ ti dve gāthā .
Tato piṅgiyo bhagavato santikā avippavāsameva dīpento ‘‘ nāhaṃ tamhā ’’ tiādimāha .
Passāmi naṃ manasā cakkhunāvāti taṃ buddhaṃ ahaṃ cakkhunā viya manasā passāmiP2.606 .
Namassamāno vivasemi rattin ti namassamānova rattiṃ atināmemi .
Tena teneva natoti yena disābhāgena buddho , tena tenevāhampi nato tanninno tappoṇoti dasseti .
1151. Dubbalathāmakassāti appathāmakassa , atha vā dubbalassa dutthāmakassa ca balavīriyahīnassāti vuttaṃ hoti .
Teneva kāyo na paletīti teneva dubbalathāmakattena kāyo naV2.298 gacchati , yena vā buddho , tena na gacchati .
‘‘ Na paretī ’’ tipi pāṭho , so evattho .
Tatthāti buddhassa santike .
Saṅkappayantāyāti saṅkappagamanena .
Tena yuttoti yena buddho , tena yutto payutto anuyuttoti dasseti .
1152. PaṅkeM2.322 sayānoti kāmakaddame sayamāno .
Dīpā dīpaṃ upaplavin ti satthārādito satthārādiṃ abhigacchiṃ .
Athaddasāsiṃ sambuddhan ti sohaṃ evaṃ duddiṭṭhiṃ gahetvā anvāhiṇḍanto atha pāsāṇake cetiye buddhamaddakkhiṃ .
1153. Imissā gāthāya avasāne piṅgiyassa ca bāvarissa ca indriyaparipākaṃ viditvā bhagavā sāvatthiyaṃ ṭhitoyeva suvaṇṇobhāsaṃ muñci .
Piṅgiyo bāvarissa buddhaguṇe vaṇṇayanto nisinno eva taṃ obhāsaṃ disvā ‘‘ kiṃ idan ’’ ti vilokento bhagavantaṃ attano purato ṭhitaṃ viya disvā bāvaribrāhmaṇassa ‘‘ buddho āgato ’’ ti ārocesi , brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā añjaliṃ paggahetvā aṭṭhāsi .
Bhagavāpi obhāsaṃ pharitvā brāhmaṇassa attānaṃ dassento ubhinnampi sappāyaṃ viditvā piṅgiyameva ālapamāno ‘‘ yathā ahū vakkalī ’’ ti imaṃ gāthamabhāsi .
Tassattho – yathā vakkali tthero saddhādhimutto ahosi , saddhādhurena ca arahattaṃ pāpuṇi .
Yathā ca soḷasannaṃ eko bhadrāvudho nāma yathā ca āḷavi gotamo , evameva tvampi pamuñcassu saddhaṃ .
Tato saddhāya adhimuccanto ‘‘ sabbeP2.607 saṅkhārā aniccā ’’ tiādinā nayena vipassanaṃ ārabhitvā maccudheyyassa pāraṃ nibbānaṃ gamissasīti arahattanikūṭeneva desanaṃ niṭṭhāpesi .
Desanāpariyosāne piṅgiyo arahatte bāvarī anāgāmiphale patiṭṭhahi .
Bāvaribrāhmaṇassa sissā pana pañcasatā sotāpannā ahesuṃ .
1154-5.
Idāni piṅgiyo attano pasādaṃ pavedento ‘‘ esa bhiyyo ’’ tiādimāha .
Tattha paṭibhānavāti paṭibhānapaṭisambhidāya upeto .
Adhideve abhiññāyāti adhidevakare dhamme ñatvā .
Parovaran ti hīnapaṇītaṃ , attano ca parassa ca adhidevattakaraṃ sabbaṃ dhammajātaṃ vedīti vuttaṃ hoti .
Kaṅkhīnaṃ paṭijānatan ti kaṅkhīnaṃyeva sataṃ ‘‘ nikkaṅkhamhā ’’ ti paṭijānantānaṃ .
1156. Asaṃhīran ti rāgādīhi asaṃhāriyaṃ .
Asaṃkuppan ti akuppaṃ avipariṇāmadhammaṃ .
Dvīhipi padehi nibbānaṃ bhaṇati .
Addhā gamissāmīti ekaṃseneva taṃ anupādisesaṃ nibbānadhātuṃV2.299 gamissāmi .
Na mettha kaṅkhāti natthi meM2.323 ettha nibbāne kaṅkhā .
Evaṃ maṃ dhārehi adhimuttacittan ti piṅgiyo ‘‘ evameva tvampi pamuñcassu saddhan ’’ ti .
Iminā bhagavato ovādena attani saddhaṃ uppādetvā saddhādhureneva ca vimuñcitvā taṃ saddhādhimuttataṃ pakāsento bhagavantaṃ āha –
‘‘ evaṃ maṃ dhārehi adhimuttacittan ’’ ti .
Ayamettha adhippāyo ‘‘ yathā maṃ tvaṃ avaca , evameva adhimuttaṃ dhārehī ’’ ti .
Iti paramatthajotikāya khuddaka-aṭṭhakathāya
Suttanipāta-aṭṭhakathāya soḷasabrāhmaṇasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito ca pañcamo vaggo atthavaṇṇanānayato , nāmena
Pārāyanavaggoti .