6. Jarāsuttavaṇṇanā

811. AppaṃV2.224 vata jīvitan ti jarāsuttaṃ .

Kā uppatti ?

Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ vassaṃ vasitvā yāni tāni buddhānaṃ sarīrārogyasampādanaṃ anuppannasikkhāpadapaññāpanaṃ veneyyadamanaṃ tathārūpāya aṭṭhuppattiyā jātakādikathanantiādīni janapadacārikānimittāni , tāni samavekkhitvā janapadacārikaṃ pakkāmi .

Anupubbena cārikaṃ caramāno sāyaṃ sāketaṃ anuppatto añjanavanaṃ pāvisi .

Sāketavāsino sutvā ‘‘ akālo idāni bhagavantaṃ dassanāyā ’’ ti vibhātāya rattiyā mālāgandhādīni gahetvā bhagavato santikaṃ gantvā pūjanavandanasammodanādīni katvā parivāretvā aṭṭhaṃsu yāva bhagavato gāmappavesanavelā , atha bhagavā bhikkhusaṅghaparivuto piṇḍāya pāvisi .

Taṃ aññataro sāketako brāhmaṇamahāsālo nagarā nikkhanto nagaradvāre addasa .

Disvā puttasinehaṃ uppādetvā ‘‘ ciradiṭṭhosi , putta , mayā ’’ ti paridevayamāno abhimukho agamāsi .

Bhagavā bhikkhū saññāpesi –

‘‘ ayaṃ , bhikkhave , brāhmaṇo yaṃ icchati , taṃ karotu , na vāretabbo ’’ ti .

Brāhmaṇopi vacchagiddhinīva gāvī āgantvā bhagavatoP2.532 kāyaṃ purato ca pacchato ca dakkhiṇato ca vāmato cāti samantā āliṅgi ‘‘ ciradiṭṭhosi , putta , ciraṃ vinā ahosī ’’ ti bhaṇanto .

Yadi pana so tathā kātuṃ na labheyya , hadayaṃ phāletvā mareyya .

So bhagavantaṃ avoca –

‘‘ bhagavā tumhehi saddhiṃ āgatabhikkhūnaṃ ahameva bhikkhaṃ dātuṃ samattho , mamevaM2.247 anuggahaṃ karothā ’’ ti .

Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena .

Brāhmaṇo bhagavato pattaṃ gahetvā purato gacchanto brāhmaṇiyā pesesi –

‘‘ putto me āgato , āsanaṃ paññāpetabban ’’ ti .

Sā tathā katvā āgamanaṃ passantī ṭhitā bhagavantaṃ antaravīthiyaṃyeva disvā puttasinehaṃ uppādetvā ‘‘ ciradiṭṭhosi , putta , mayā ’’ ti pādesu gahetvā roditvā gharaṃ atinetvā sakkaccaṃ bhojesi .

Bhuttāvino brāhmaṇo pattaṃ apanāmesi .

Bhagavā tesaṃ sappāyaṃ viditvā dhammaṃ desesi , desanāpariyosāne ubhopi sotāpannā ahesuṃ .

Atha bhagavantaṃ yāciṃsu –

‘‘ yāva , bhante , bhagavā imaṃ nagaraṃ upanissāya viharati , amhākaṃyeva ghare bhikkhā gahetabbā ’’ ti .

Bhagavā ‘‘ na buddhā evaṃ ekaṃ nibaddhaṭṭhānaṃyeva gacchantī ’’ ti paṭikkhipi .

Te āhaṃsu –

‘‘ tena hi , bhante , bhikkhusaṅghena saddhiṃ piṇḍāya caritvāpi tumhe idheva bhattakiccaṃ katvā dhammaṃ desetvā vihāraṃ gacchathā ’’ ti .

Bhagavā tesaṃ anuggahatthāyaV2.225 tathā akāsi .

Manussā brāhmaṇañca brāhmaṇiñca ‘‘ buddhapitā buddhamātā ’’ tveva vohariṃsu .

Tampi kulaṃ ‘‘ buddhakulan ’’ ti nāmaṃ labhi .

Ānandatthero bhagavantaṃ pucchi –

‘‘ ahaṃ bhagavato mātāpitaro jānāmi , ime pana kasmā vadanti ‘ ahaṃ buddhamātā ahaṃ buddhapitā ’’’ ti .

Bhagavā āha –

‘‘ nirantaraṃ me , ānanda , brāhmaṇī ca brāhmaṇo ca pañca jātisatāni mātāpitaro ahesuṃ , pañca jātisatāni mātāpitūnaṃ jeṭṭhakā , pañca jātisatāni kaniṭṭhakā .

Te pubbasineheneva kathentī ’’ ti imañca gāthamabhāsi –

‘‘ PubbevaP2.533 sannivāsena , paccuppannahitena vā ;

Evaṃ taṃ jāyate pemaṃ , uppalaṃva yathodake ’’ ti .( jā .1.2.174);

Tato bhagavā sākete yathābhirantaṃ viharitvā puna cārikaṃ caramāno sāvatthimeva agamāsi .

Sopi brāhmaṇo ca brāhmaṇī ca bhikkhū upasaṅkamitvā patirūpaṃ dhammadesanaṃ sutvā sesamagge pāpuṇitvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyiṃsu .

Nagare brāhmaṇā sannipatiṃsu ‘‘ amhākaṃM2.248 ñātake sakkarissāmā ’’ ti .

Sotāpannasakadāgāmianāgāmino upāsakāpi sannipatiṃsu upāsikāyo ca ‘‘ amhākaṃ sahadhammike sakkarissāmā ’’ ti .

Te sabbepi kambalakūṭāgāraṃ āropetvā mālāgandhādīhi pūjentā nagarā nikkhāmesuṃ .

Bhagavāpi taṃ divasaṃ paccūsasamaye buddhacakkhunā lokaṃ volokento tesaṃ parinibbānabhāvaṃ ñatvā ‘‘ tattha mayi gate dhammadesanaṃ sutvā bahujanassa dhammābhisamayo bhavissatī ’’ ti ñatvā pattacīvaramādāya sāvatthito āgantvā āḷāhanameva pāvisi .

Manussā disvā ‘‘ mātāpitūnaṃ sarīrakiccaṃ kātukāmo bhagavā āgato ’’ ti vanditvā aṭṭhaṃsu .

Nāgarāpi kūṭāgāraṃ pūjentā āḷāhanaṃ ānetvā bhagavantaṃ pucchiṃsu –

‘‘ gahaṭṭhaariyasāvakā kathaṃ pūjetabbā ’’ ti .

Bhagavā ‘‘ yathā asekkhā pūjiyanti , tathā pūjetabbā ime ’’ ti adhippāyena tesaṃ asekkhamunibhāvaṃ dīpento imaṃ gāthamāha –

‘‘ Ahiṃsakā ye munayo , niccaṃ kāyena saṃvutā ;

Te yanti accutaṃ ṭhānaṃ , yattha gantvā na socare ’’ ti .( dha . pa .225);

Tañca parisaṃ oloketvā taṅkhaṇānurūpaṃ dhammaṃ desento imaṃ suttamabhāsi .

TatthaV2.226 appaṃ vata jīvitaṃ idan ti ‘‘ idaṃ vata manussānaṃ jīvitaṃ appaṃ parittaṃ ṭhitiparittatāya sarasaparittatāyā ’’ ti sallasuttepi vuttanayametaṃ .

Oraṃ vassasatāpi miyyatīti vassasatā oraṃ kalalādikālepi miyyati .

Aticcāti vassasataṃ atikkamitvā .

Jarasāpi miyyatīti jarāyapi miyyati .

812-6.

Mamāyiteti mamāyitavatthukāraṇā .

Vinābhāvasantamevidan tiP2.534 santavinābhāvaṃ vijjamānavinābhāvameva idaṃ , na sakkā avinābhāvena bhavitunti vuttaṃ hoti .

Māmakoti mama upāsako bhikkhu vāti saṅkhaṃ gato , buddhādīni vā vatthūni mamāyamāno .

Saṅgatan ti samāgataṃ diṭṭhapubbaṃ vā .

Piyāyitan ti piyaṃ kataṃ .

Nāmaṃyevāvasissati akkheyyan ti sabbaṃ rūpādidhammajātaṃ pahīyati , nāmamattameva tu avasissati ‘‘ buddharakkhito , dhammarakkhito ’’ ti evaṃ saṅkhātuṃ kathetuṃ .

Munayoti khīṇāsavamunayo .

Khemadassinoti nibbānadassino .

817. SattamagāthāM2.249 evaṃ maraṇabbhāhate loke anurūpapaṭipattidassanatthaṃ vuttā .

Tattha patilīnacarassāti tato tato patilīnaṃ cittaṃ katvā carantassa .

Bhikkhunoti kalyāṇaputhujjanassa sekkhassa vā .

Sāmaggiyamāhu tassa taṃ , yo attānaṃ bhavane na dassayeti tassetaṃ patirūpamāhu , yo evaṃpaṭipanno nirayādibhede bhavane attānaṃ na dasseyya .

Evañhi so imamhā maraṇā mucceyyāti adhippāyo .

818-20.

Idāni yo ‘‘ attānaṃ bhavane na dassaye ’’ ti evaṃ khīṇāsavo vibhāvito , tassa vaṇṇabhaṇanatthaṃ ito parā tisso gāthāyo āha .

Tattha sabbatthāti dvādasasu āyatanesu .

Yadidaṃ diṭṭhasutaṃ mutesu vāti ettha pana yadidaṃ diṭṭhasutaṃ , ettha vā mutesu vā dhammesu evaṃ muni na upalimpatīti evaṃ sambandho veditabbo .

Dhono na hi tena maññati , yadidaṃ diṭṭhasutaṃ mutesu vāti atrāpi yadidaṃ diṭṭhasuttaṃ , tena vatthunā na maññati , mutesu vā dhammesu na maññatīti evameva sambandho veditabbo .

Na hi so rajjati no virajjatīti .

Bālaputhujjanā viya na rajjati , kalyāṇaputhujjanasekkhā viya na virajjati , rāgassa pana khīṇattā ‘‘ virāgo ’’ tveva saṅkhaṃ gacchati .

Sesaṃ sabbattha pākaṭamevāti .

Desanāpariyosāne caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosīti .

Paramatthajotikāya khuddaka-aṭṭhakathāya

Suttanipāta-aṭṭhakathāya jarāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

Issues

Select Version

Suttanipāta-aṭṭhakathā

Suttanipāta-aṭṭhakathā