4. Mettagūsuttavaṇṇanā
1056. Pucchāmi
V2.281 tan ti mettagusuttaṃ .Tattha maññāmi taṃ vedaguṃ bhāvitattan ti ‘‘ ayaṃ vedagū ’’ ti ca ‘‘ bhāvitatto ’’ ti ca evaṃ taṃ maññāmi .
1057. Apucchasīti ettha a -iti padapūraṇamatte nipāto , pucchasicceva attho .
Pavakkhāmi yathā pajānan ti yathā pajānanto ācikkhati , evaṃ ācikkhissāmi .
Upadhinidānā pabhavanti dukkhāti taṇhādiupadhinidānā jātiādidukkhavisesā pabhavanti .
1058. Evaṃ upadhinidānato pabhavantesu dukkhesu – yo ve avidvāti gāthā .
Tattha pajānan ti saṅkhāre aniccādivasena jānanto .
Dukkhassa jātippabhavānupassīti vaṭṭadukkhassa jātikāraṇaṃ ‘‘ upadhī ’’ ti anupassanto .
1059. Sokapariddavañcāti sokañca paridevañca .
Tathā hi te vidito esa dhammoti yathā yathā sattā jānanti , tathā tathā paññāpanavasena vidito esa dhammoti .
1060-61.
Kittayissāmi te dhamman ti
P2.591 nibbānadhammaṃ nibbānagāminipaṭipadādhammañca te desayissāmi .Diṭṭhe dhammeti diṭṭhe dukkhādidhamme , imasmiṃyeva vā attabhāve .
Anītihan ti attapaccakkhaṃ .
Yaṃ viditvāti yaṃ dhammaṃ ‘‘ sabbe saṅkhārā aniccā ’’ tiādinā nayena sammasanto viditvā .
Tañcāhaṃ abhinandāmīti taṃ vuttapakāradhammajotakaṃ tava vacanaṃ ahaṃ patthayāmi .
Dhammamuttaman ti tañca dhammamuttamaṃ abhinandāmīti .
1062. Uddhaṃ
M2.306 adho tiriyañcāpi majjheti ettha uddhan ti anāgataddhā vuccati , adhoti atītaddhā , tiriyañcāpi majjheti paccuppannaddhā .Etesu nandiñca nivesanañca , panujja viññāṇan ti etesu uddhādīsu taṇhañca diṭṭhinivesanañca abhisaṅkhāraviññāṇañca panudehi , panuditvā ca bhave na tiṭṭhe , evaṃ sante duvidhepi bhave na tiṭṭheyya .
Evaṃ tāva panujjasaddassa panudehīti imasmiṃ atthavikappe sambandho , panuditvāti etasmiṃ pana atthavikappe bhave na tiṭṭheti
V2.282 ayameva sambandho .Etāni nandinivesanaviññāṇāni panuditvā duvidhepi bhave na tiṭṭheyyāti vuttaṃ hoti .
1063-4.
Etāni vinodetvā bhave atiṭṭhanto eso – evaṃvihārīti gāthā .
Tattha idhevāti imasmiṃyeva sāsane , imasmiṃyeva vā attabhāve .
Sukittitaṃ gotamanūpadhīkan ti ettha anupadhikan ti nibbānaṃ .
Taṃ sandhāya bhagavantaṃ ālapanto āha –
‘‘ sukittitaṃ gotamanūpadhīkan ’’ ti .
1065. Na kevalaṃ dukkhameva pahāsi – te cāpīti gāthā .
Tattha aṭṭhitan ti sakkaccaṃ , sadā vā .
Taṃ taṃ namassāmīti tasmā taṃ namassāmi .
Sameccāti upagantvā .
Nāgāti bhagavantaṃ ālapanto āha .
1066. Idāni taṃ bhagavā ‘‘ addhā hi bhagavā pahāsi
P2.592 dukkhan ’’ ti evaṃ tena brāhmaṇena viditopi attānaṃ anupanetvāva pahīnadukkhena puggalena ovadanto ‘‘ yaṃ brāhmaṇan ’’ ti gāthamāha .Tassattho – yaṃ tvaṃ abhijānanto ‘‘ ayaṃ bāhitapāpattā brāhmaṇo , vedehi gatattā vedagū , kiñcanābhāvena akiñcano , kāmesu ca bhavesu ca asattattā kāmabhave asatto ’’ ti jaññā jāneyyāsi .
Addhā hi so imaṃ oghaṃ atāri , tiṇṇo ca pāraṃ akhilo akaṅkho .
1067. Kiñca bhiyyo – vidvā ca yoti gāthā .
Tattha idhāti imasmiṃ sāsane , attabhāve vā .
Visajjāti vossajjitvā .
Sesaṃ sabbattha pākaṭameva .
Evaṃ
M2.307 bhagavā imampi suttaṃ arahattanikūṭeneva desesi .Desanāpariyosāne ca vuttasadiso eva dhammābhisamayo ahosīti .
Paramatthajotikāya khuddaka-aṭṭhakathāya
Suttanipāta-aṭṭhakathāya mettagūsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .