5. Uttiyasuttaṃ
95. Atha
P5.193 kho uttiyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho uttiyo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kiṃ nu kho , bho gotama , sassato loko , idameva
T5.207 saccaṃ moghamaññan ’’ ti ?‘‘ Abyākataṃ kho etaṃ , uttiya , mayā –
‘ sassato loko , idameva saccaṃ moghamaññan ’’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana , bho gotama , asassato loko , idameva saccaṃ moghamaññan ’’ ti ?
‘‘ Etampi kho , uttiya , abyākataṃ mayā –
‘ asassato loko , idameva saccaṃ moghamaññan ’’’ ti .
‘‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , antavā loko … pe … anantavā loko … taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ … aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ … hoti tathāgato paraṃ maraṇā
M3.413 … na hoti tathāgato paraṃ maraṇā … hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā … neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā , idameva saccaṃ moghamaññan ’’ ti ?‘‘ Etampi kho , uttiya , abyākataṃ mayā –
‘ neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā , idameva saccaṃ moghamaññan ’’’ ti .
‘‘‘ Kiṃ nu kho , bho gotama , sassato loko , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti , iti puṭṭho samāno ‘ abyākataṃ kho etaṃ , uttiya , mayā – sassato loko , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti vadesi .
‘‘‘ Kiṃ pana , bho gotama , asassato loko , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti , iti puṭṭho samāno –
‘ etampi kho , uttiya , abyākataṃ mayā asassato loko , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti vadesi .
‘‘‘ Kiṃ
V3.165 nu kho , bho gotama , antavā loko … pe … anantavā loko … taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ … aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ … hoti tathāgato paraṃ maraṇā … na hoti tathāgato paraṃ maraṇā … hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā … neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā , idamevaT5.208 saccaṃ moghamaññanti , iti puṭṭho samānoP5.194 –‘ etampi kho , uttiya , abyākataṃ mayā –
‘ neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti vadesi .
Atha kiñcarahi bhotā gotamena byākatan ’’ ti ?
‘‘ Abhiññāya kho ahaṃ , uttiya , sāvakānaṃ dhammaṃ desemi sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāyā ’’ ti .
‘‘ Yaṃ panetaṃ bhavaṃ gotamo abhiññāya sāvakānaṃ dhammaṃ desesi sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya , sabbo vā [ sabbo ca ( ka .)] tena loko nīyati [ nīyissati ( sī .), niyyāssati ( syā .), niyyaṃssati ( pī .)] upaḍḍho vā tibhāgo vā ’’ ti [ tibhāgo vāti padehi ( ka .)]?
Evaṃ vutte bhagavā tuṇhī ahosi .
Atha
M3.414 kho āyasmato ānandassa etadahosi –‘‘ mā hevaṃ kho uttiyo paribbājako pāpakaṃ diṭṭhigataṃ paṭilabhi –
‘ sabbasāmukkaṃsikaṃ vata me samaṇo gotamo pañhaṃ puṭṭho saṃsādeti , no vissajjeti , na nūna visahatī ’ ti .
Tadassa uttiyassa paribbājakassa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā ’’ ti .
Atha kho āyasmā ānando uttiyaṃ paribbājakaṃ etadavoca –
‘‘ tenahāvuso uttiya , upamaṃ te karissāmi .
Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti .
Seyyathāpi , āvuso uttiya , rañño paccantimaṃ nagaraṃ daḷhuddhāpaṃ [ daḷhuddāpaṃ ( sī . pī .)] daḷhapākāratoraṇaṃ ekadvāraṃ .
Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī aññātānaṃ nivāretā ñātānaṃ
P5.195 pavesetā .So tassa nagarassa samantā anupariyāyapathaṃ anukkamati .
Anupariyāyapathaṃ anukkamamāno na passeyya pākārasandhiṃ vā pākāravivaraṃ
T5.209 vā , antamaso biḷāranikkhamanamattampi .No ca khvassa evaṃ ñāṇaṃ hoti –
‘ ettakā pāṇā imaṃ nagaraṃ pavisanti vā nikkhamanti vā ’ ti .
Atha
V3.166 khvassa evamettha hoti –‘ ye kho keci oḷārikā pāṇā imaṃ nagaraṃ pavisanti vā nikkhamanti vā , sabbe te iminā dvārena pavisanti vā nikkhamanti vā ’ ti .
‘‘ Evamevaṃ kho , āvuso uttiya , na tathāgatassa evaṃ ussukkaṃ hoti –
‘ sabbo vā tena loko nīyati , upaḍḍho vā , tibhāgo vā ’ ti .
Atha kho evamettha tathāgatassa hoti –
‘ ye kho keci lokamhā nīyiṃsu vā nīyanti vā nīyissanti vā , sabbe te pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe , catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā , satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā .
Evamete [ evametena ( ka .)] lokamhā nīyiṃsu vā nīyanti vā nīyissanti vā ’ ti .
Yadeva kho tvaṃ [ yadeva khvettha ( ka .)], āvuso uttiya , bhagavantaṃ pañhaṃ [ imaṃ pañhaṃ ( syā . ka .)] apucchi tadevetaṃ pañhaṃ bhagavantaṃ aññena pariyāyena apucchi .
Tasmā te taṃ bhagavā na byākāsī ’’ ti .
Pañcamaṃ .