9. Paṭhamakosalasuttaṃ
29.‘‘ Yāvatā , bhikkhave , kāsikosalā , yāvatā rañño pasenadissa kosalassa vijitaṃ [ vijite ( sī . ka .)], rājā tattha pasenadi kosalo aggamakkhāyati .
Raññopi
T5.63 kho , bhikkhave , pasenadissa kosalassa attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo .Evaṃ passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati .
Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati , pageva hīnasmiṃ .
‘‘ Yāvatā , bhikkhave , candimasūriyā pariharanti disā bhanti virocamānā , tāva sahassadhā loko .
Tasmiṃ sahassadhā loke sahassaṃ candānaṃ sahassaṃ sūriyānaṃ [ suriyānaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] sahassaṃ sinerupabbatarājānaṃ sahassaṃ jambudīpānaṃ sahassaṃ aparagoyānānaṃ sahassaṃ uttarakurūnaṃ sahassaṃ pubbavidehānaṃ cattāri mahāsamuddasahassāni cattāri mahārājasahassāni sahassaṃ cātumahārājikānaṃ sahassaṃ tāvatiṃsānaṃ sahassaṃ yāmānaṃ sahassaṃ tusitānaṃ sahassaṃ nimmānaratīnaṃ sahassaṃ paranimmitavasavattīnaṃ sahassaṃ brahmalokānaṃ .
Yāvatā , bhikkhave , sahassī lokadhātu , mahābrahmā tattha
P5.60 aggamakkhāyati .Mahābrahmunopi kho , bhikkhave , attheva aññathattaṃ atthi
V3.50 vipariṇāmo .Evaṃ passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati .
Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati , pageva hīnasmiṃ .
‘‘ Hoti so , bhikkhave , samayo yaṃ ayaṃ loko saṃvaṭṭati .
Saṃvaṭṭamāne , bhikkhave , loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā [ ābhassaravattanikā ( sī . syā .)] bhavanti .
Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhecarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti .
Saṃvaṭṭamāne , bhikkhave , loke ābhassarā
M3.304 devā aggamakkhāyanti .Ābhassarānampi kho , bhikkhave , devānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo .
Evaṃ passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati
T5.64 .Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati , pageva hīnasmiṃ .
[ a . ni .10.25]‘‘ Dasayimāni , bhikkhave , kasiṇāyatanāni .
Katamāni dasa ?
Pathavīkasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ ;
āpokasiṇameko sañjānāti … pe … tejokasiṇameko sañjānāti … vāyokasiṇameko sañjānāti … nīlakasiṇameko sañjānāti … pītakasiṇameko sañjānāti … lohitakasiṇameko sañjānāti … odātakasiṇameko sañjānāti … ākāsakasiṇameko sañjānāti … viññāṇakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ .
Imāni kho , bhikkhave , dasa kasiṇāyatanāni .
‘‘ Etadaggaṃ , bhikkhave , imesaṃ dasannaṃ kasiṇāyatanānaṃ yadidaṃ viññāṇakasiṇaṃ eko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ .
Evaṃsaññinopi kho , bhikkhave , santi sattā .
Evaṃsaññīnampi kho , bhikkhave , sattānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo .
Evaṃ passaṃ
P5.61 , bhikkhave , sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati .Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati , pageva hīnasmiṃ .
[ dī . ni .3.338,358; a . ni .8.64]‘‘ Aṭṭhimāni , bhikkhave , abhibhāyatanāni .
Katamāni aṭṭha ?
Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni ;
‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti , evaṃsaññī hoti .
Idaṃ paṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ
V3.51 rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni ;‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti , evaṃsaññī hoti .
Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni ;
‘ tāni
T5.65 abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti , evaṃsaññī hoti .Idaṃ tatiyaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ
M3.305 arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni ;‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti , evaṃsaññī hoti .
Idaṃ catutthaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni .
Seyyathāpi nāma umāpupphaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ , seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ ;
evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni ;
‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti , evaṃsaññī hoti .
Idaṃ pañcamaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni .
Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ , seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ
P5.62 ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ ;evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni ;
‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti , evaṃsaññī hoti .
Idaṃ chaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni .
Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṃ
T5.66 lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ , seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ ;evamevaṃ ajjhattaṃ
V3.52 arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni ;‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti , evaṃsaññī hoti .
Idaṃ sattamaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni .
Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā , seyyathā
M3.306 vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ odātaṃ odātavaṇṇaṃ odātanidassanaṃ odātanibhāsaṃ ;evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni ;
‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti , evaṃsaññī hoti .
Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ .
Imāni kho , bhikkhave , aṭṭha abhibhāyatanāni .
‘‘ Etadaggaṃ , bhikkhave , imesaṃ aṭṭhannaṃ abhibhāyatanānaṃ yadidaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni ;
‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti , evaṃsaññī hoti .
Evaṃsaññinopi kho , bhikkhave , santi sattā .
Evaṃsaññīnampi kho , bhikkhave , sattānaṃ attheva aññathattaṃ
P5.63 atthi vipariṇāmo .Evaṃ
T5.67 passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati .Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati , pageva hīnasmiṃ .
‘‘ Catasso imā , bhikkhave , paṭipadā .
Katamā catasso ?
Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā , dukkhā paṭipadā khippābhiññā , sukhā paṭipadā dandhābhiññā , sukhā paṭipadā khippābhiññā – imā kho , bhikkhave , catasso paṭipadā .
‘‘ Etadaggaṃ , bhikkhave , imāsaṃ catunnaṃ paṭipadānaṃ yadidaṃ sukhā paṭipadā khippābhiññā .
Evaṃpaṭipannāpi kho , bhikkhave , santi sattā .
Evaṃpaṭipannānampi kho , bhikkhave , sattānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo .
Evaṃ passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati .
Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati , pageva hīnasmiṃ .
‘‘ Catasso
V3.53 imā , bhikkhave , saññā .Katamā catasso ?
Parittameko sañjānāti , mahaggatameko sañjānāti , appamāṇameko sañjānāti ,‘ natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanameko sañjānāti – imā kho , bhikkhave , catasso saññā .
‘‘ Etadaggaṃ , bhikkhave , imāsaṃ catunnaṃ saññānaṃ yadidaṃ ‘ natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanameko sañjānāti .
Evaṃsaññinopi kho , bhikkhave , santi sattā .
Evaṃsaññīnampi kho , bhikkhave , sattānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo .
Evaṃ passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati .
Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati , pageva hīnasmiṃ .
‘‘ Etadaggaṃ
M3.307 , bhikkhave , bāhirakānaṃ diṭṭhigatānaṃ yadidaṃ ‘ no cassaṃ , no ca me siyā , na bhavissāmi , na me bhavissatī ’ ti .Evaṃdiṭṭhino , bhikkhave
T5.68 , etaṃ pāṭikaṅkhaṃ –‘ yā cāyaṃ bhave appaṭikulyatā , sā cassa na
P5.64 bhavissati ;yā cāyaṃ bhavanirodhe pāṭikulyatā , sā cassa na bhavissatī ’ ti .
Evaṃdiṭṭhinopi kho , bhikkhave , santi sattā .
Evaṃdiṭṭhīnampi kho , bhikkhave , sattānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo .
Evaṃ passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati .
Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati , pageva hīnasmiṃ .
‘‘ Santi , bhikkhave , eke samaṇabrāhmaṇā paramatthavisuddhiṃ paññāpenti .
Etadaggaṃ , bhikkhave , paramatthavisuddhiṃ paññāpentānaṃ yadidaṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati .
Te tadabhiññāya tassa sacchikiriyāya dhammaṃ desenti .
Evaṃvādinopi kho , bhikkhave , santi sattā .
Evaṃvādīnampi kho , bhikkhave , sattānaṃ attheva aññathattaṃ atthi vipariṇāmo .
Evaṃ passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako tasmimpi nibbindati .
Tasmiṃ nibbindanto agge virajjati , pageva hīnasmiṃ .
‘‘ Santi , bhikkhave , eke samaṇabrāhmaṇā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññāpenti .
Etadaggaṃ , bhikkhave , paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññāpentānaṃ yadidaṃ channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādā vimokkho .
Evaṃvādiṃ kho maṃ , bhikkhave , evamakkhāyiṃ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti –
‘ samaṇo
V3.54 gotamo na kāmānaṃ pariññaṃ paññāpeti , naT5.69 rūpānaṃ pariññaṃ paññāpeti , na vedanānaṃ pariññaṃ paññāpetī ’ ti .Kāmānañcāhaṃ
P5.65 , bhikkhave , pariññaṃ paññāpemi , rūpānañca pariññaṃ paññāpemi , vedanānañca pariññaṃ paññāpemi , diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītibhūto anupādā parinibbānaṃ paññāpemī ’’ ti .Navamaṃ .