Issues
Select Version
Dasakanipātapāḷi
Dasakanipātapāḷi

8. Dutiyamahāpañhāsuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Dutiyamahāpañhāsuttaṃ

28. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kajaṅgalāyaṃ viharati veḷuvane .
Atha kho sambahulā kajaṅgalakā upāsakā yena kajaṅgalikā bhikkhunī tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā kajaṅgalikaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho kajaṅgalakā upāsakā kajaṅgalikaṃ bhikkhuniṃ etadavocuṃ –
‘‘ Vuttamidaṃ , ayye , bhagavatā mahāpañhesu –
‘ eko pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇaṃ , dve pañhā dve uddesā dve veyyākaraṇāni , tayo pañhā tayo uddesā tīṇi veyyākaraṇāni , cattāroP5.55 pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇāni , pañca pañhā pañcuddesā pañca veyyākaraṇāni , cha pañhā cha uddesā cha veyyākaraṇāni , satta pañhā sattuddesā satta veyyākaraṇāni , aṭṭha pañhā aṭṭhuddesā aṭṭha veyyākaraṇāni , nava pañhā navuddesā nava veyyākaraṇāni , dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī ’ ti .
Imassa nu kho , ayye , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo ’’ ti ?
‘‘ Na kho panetaṃ , āvuso , bhagavato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ , napi manobhāvanīyānaṃ bhikkhūnaṃ sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ ;
api ca , yathā mettha khāyati taṃV3.47 suṇātha , sādhukaṃT5.59 manasi karotha , bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , ayye ’’ ti , kho kajaṅgalakā upāsakā kajaṅgalikāya bhikkhuniyā paccassosuṃ .
Kajaṅgalikā bhikkhunī etadavoca –
‘‘‘ Eko pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇan ’ ti , iti kho panetaṃ vuttaṃ bhagavatā .
Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ?
Ekadhamme , āvuso , bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti .
Katamasmiṃ ekadhamme ?
Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā – imasmiṃ kho , āvuso , ekadhamme bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhammeM3.301 dukkhassantakaro hoti .
‘ Eko pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇanti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā idametaṃ paṭicca vuttaṃ .
‘‘‘ DveP5.56 pañhā dve uddesā dve veyyākaraṇānī ’ ti iti , kho panetaṃ vuttaṃ bhagavatā .
Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ?
Dvīsu , āvuso , dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti .
Katamesu dvīsu ?
Nāme ca rūpe ca … pe …T5.60 katamesu tīsu ?
Tīsu vedanāsu – imesu kho , āvuso , tīsu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti .
‘ Tayo pañhā tayo uddesā tīṇi veyyākaraṇānī ’ ti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā idametaṃ paṭicca vuttaṃ .
‘‘‘ Cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇānī ’ ti , iti kho panetaṃ vuttaṃ bhagavatā .
Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ?
Catūsu , āvuso , dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti .
Katamesu catūsu ?
Catūsu satipaṭṭhānesu – imesu kho , āvuso , catūsu dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti .
‘ Cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇānī ’ ti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā idametaṃ paṭicca vuttaṃ .
‘‘‘ PañcaV3.48 pañhā pañcuddesā pañca veyyākaraṇānī ’ ti , iti kho panetaṃ vuttaṃ bhagavatā .
Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ?
Pañcasu , āvuso , dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti .
Katamesu pañcasu ?
Pañcasu indriyesu … pe … katamesu chasu ?
ChasuT5.61P5.57 nissaraṇīyāsu dhātūsu … pe … katamesu sattasu ?
Sattasu bojjhaṅgesu … pe … katamesu aṭṭhasu ?
Aṭṭhasu ariyaaṭṭhaṅgikamaggesu – imesu kho , āvuso , aṭṭhasu dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti .
‘ Aṭṭha pañhā aṭṭhuddesā aṭṭha veyyākaraṇānī ’ ti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā idametaṃ paṭicca vuttaṃ .
‘‘‘ NavaM3.302 pañhā navuddesā nava veyyākaraṇānī ’ ti , iti kho panetaṃ vuttaṃ bhagavatā .
Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ?
Navasu , āvuso , dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti .
Katamesu navasu ?
Navasu sattāvāsesu – imesu kho , āvuso , navasu dhammesu bhikkhu sammā nibbindamāno sammā virajjamāno sammā vimuccamāno sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti .
‘ Nava pañhā navuddesā nava veyyākaraṇānī ’ ti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā idametaṃ paṭicca vuttaṃ .
‘‘‘ Dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī ’ ti , iti kho panetaṃ vuttaṃ bhagavatā .
Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ?
Dasasu , āvuso , dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti .
Katamesu dasasu ?
Dasasu kusalesu kammapathesu – imesuP5.58 kho , āvuso , dasasu dhammesu bhikkhu sammā subhāvitacitto sammā pariyantadassāvī sammadatthaṃ abhisamecca diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti .
‘ Dasa pañhā dasuddesāT5.62 dasa veyyākaraṇānī ’ ti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā idametaṃ paṭicca vuttaṃ .
‘‘ Iti kho , āvuso , yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā saṃkhittena bhāsitāsu mahāpañhāsu –
‘ eko pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇaṃ … pe … dasa pañhā dasuddesā dasa veyyākaraṇānī ’ ti , imassa kho ahaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃV3.49 ājānāmi .
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe , āvuso , bhagavantaññeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha .
Yathā vo [ yathā kho ( ka .), yathā no ( bahūsu ) a . ni .10.115,172 pana pāṭhabhedo natthi ] bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , ayye ’’ ti kho kajaṅgalakā upāsakā kajaṅgalikāya kho bhikkhuniyā bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā kajaṅgalikaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho kajaṅgalakā upāsakā yāvatako ahosi kajaṅgalikāya bhikkhuniyā saddhiṃ kathāsallāpo , taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesuṃ .
‘‘ SādhuM3.303 sādhu , gahapatayo !
Paṇḍitā , gahapatayo , kajaṅgalikā bhikkhunī .
Mahāpaññā , gahapatayo , kajaṅgalikā bhikkhunī .
Mañcepi tumhe , gahapatayo , upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha , ahampi cetaṃ evamevaṃP5.59 [ evameva ( ka .) ma . ni .1.205 passitabbaṃ ] byākareyyaṃ yathā taṃ kajaṅgalikāya bhikkhuniyā byākataṃ .
Eso ceva tassa [ eso cevetassa ( ma . ni .1.205)] attho .
Evañca naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .