(12)2. Paccorohaṇivaggo
1. Paṭhamaadhammasuttaṃ
113.[ a . ni .10.171]‘‘ Adhammo
V3.190M3.437 ca , bhikkhave , veditabbo anattho ca ;dhammo ca veditabbo attho ca .
Adhammañca viditvā anatthañca , dhammañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbaṃ .
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , adhammo ca anattho ca ?
Micchādiṭṭhi , micchāsaṅkappo , micchāvācā , micchākammanto , micchāājīvo , micchāvāyāmo , micchāsati , micchāsamādhi , micchāñāṇaṃ , micchāvimutti – ayaṃ
P5.223 vuccati , bhikkhave , adhammo ca anattho ca .‘‘ Katamo ca , bhikkhave , dhammo ca attho ca ?
Sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvācā , sammākammanto , sammāājīvo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi , sammāñāṇaṃ , sammāvimutti – ayaṃ vuccati , bhikkhave , dhammo ca attho ca .
‘‘‘ Adhammo ca , bhikkhave , veditabbo anattho ca ;
dhammo ca veditabbo attho ca .
Adhammañca viditvā anatthañca , dhammañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabban ’ ti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ , idametaṃ paṭicca vuttan ’’ ti .
Paṭhamaṃ .
2. Dutiyaadhammasuttaṃ
114.‘‘ Adhammo ca , bhikkhave , veditabbo dhammo ca ;
anattho ca veditabbo attho ca .
Adhammañca viditvā dhammañca , anatthañca viditvā
T5.239 atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbaṃ .‘‘ Katamo
V3.191 ca , bhikkhave , adhammo , katamo ca dhammo , katamo ca anattho , katamo ca attho ?‘‘ Micchādiṭṭhi , bhikkhave , adhammo ;
sammādiṭṭhi dhammo ;
ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Micchāsaṅkappo
M3.438 , bhikkhave , adhammo ;sammāsaṅkappo dhammo ;
ye ca micchāsaṅkappapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
sammāsaṅkappapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Micchāvācā , bhikkhave , adhammo ;
sammāvācā dhammo ;
ye ca micchāvācāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
sammāvācāpaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Micchākammanto , bhikkhave , adhammo ;
sammākammanto dhammo ;
ye ca micchākammantapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ
P5.224 anattho ;sammākammantapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Micchāājīvo , bhikkhave , adhammo ;
sammāājīvo dhammo ;
ye ca micchāājīvapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
sammāājīvapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Micchāvāyāmo , bhikkhave , adhammo ;
sammāvāyāmo dhammo ;
ye ca micchāvāyāmapaccayā
T5.240 aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;sammāvāyāmapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Micchāsati , bhikkhave , adhammo ;
sammāsati dhammo ;
ye ca micchāsatipaccayā aneke pāpakā
V3.192 akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;sammāsatipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Micchāsamādhi , bhikkhave , adhammo ;
sammāsamādhi dhammo ;
ye ca micchāsamādhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
sammāsamādhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Micchāñāṇaṃ , bhikkhave , adhammo ;
sammāñāṇaṃ dhammo ;
ye ca micchāñāṇapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
sammāñāṇapaccayā
M3.439 ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .‘‘ Micchāvimutti , bhikkhave , adhammo ;
sammāvimutti dhammo ;
ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘‘ Adhammo ca , bhikkhave , veditabbo dhammo ca ;
anattho ca veditabbo attho ca .
Adhammañca viditvā dhammañca , anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabban ’ ti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ , idametaṃ paṭicca vuttan ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Tatiyaadhammasuttaṃ
115.‘‘ Adhammo ca , bhikkhave , veditabbo dhammo ca ;
anattho ca
T5.241 veditabbo attho ca .Adhammañca viditvā dhammañca , anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā
P5.225 paṭipajjitabban ’’ ti .Idamavoca bhagavā .
Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi .
Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ adhammo ca , bhikkhave , veditabbo dhammo ca ;
anattho ca veditabbo attho ca
V3.193 .Adhammañca viditvā dhammañca , anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabban ’ ti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’’ ti ?
Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi –
‘‘ ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāma [ puccheyyāma ( sī . syā . pī .) ma . ni .1.202 passitabbaṃ ].
Yathā no āyasmā ānando byākarissati tathā naṃ dhāressāmā ’’ ti .
Atha
M3.440 kho te bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu ;upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodiṃsu .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā
T5.242 kho te bhikkhū āyasmantaṃ ānandaṃ etadavocuṃ –‘‘ Idaṃ kho no , āvuso ānanda , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ adhammo ca … pe … tathā paṭipajjitabban ’ ti .
‘‘ Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavatā saṃkhittena
P5.226 uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – adhammo ca … pe … tathā paṭipajjitabbanti .Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’ ti ?
‘‘ Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāma .
Yathā no āyasmā ānando byākarissati tathā naṃ
T5.243 dhāressāmā ’ ti .Vibhajatu āyasmā ānando ’’ ti .
‘‘ Seyyathāpi
V3.194 , āvuso , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṃ atikkamma khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya ;evaṃsampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha .
So hāvuso , bhagavā jānaṃ jānāti passaṃ passati , cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato .
So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ tumhe bhagavantaṃyeva
M3.441 upasaṅkamitvā etamatthaṃP5.227 paṭipuccheyyātha .Yathā vo bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Addhāvuso ānanda , bhagavā jānaṃ jānāti passaṃ passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato .
So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ mayaṃ bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyāma , yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma .
Api cāyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Vibhajatāyasmā ānando agaruṃ katvā ’’ ti .
‘‘ Tenahāvuso , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa
T5.244 paccassosuṃ .Athāyasmā ānando etadavoca –
‘‘ Yaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ adhammo ca , bhikkhave , veditabbo dhammo ca ;
anattho ca veditabbo attho ca .
Adhammañca viditvā dhammañca , anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabban ’ ti .
Katamo cāvuso , adhammo , katamo ca dhammo , katamo ca anattho , katamo ca attho ?
‘‘ Micchādiṭṭhi , āvuso , adhammo ;
sammādiṭṭhi dhammo ;
ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā
V3.195 akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Micchāsaṅkappo , āvuso , adhammo ;
sammāsaṅkappo dhammo … micchāvācā , āvuso , adhammo ;
sammāvācā dhammo
P5.228 … micchākammanto , āvuso , adhammo ;sammākammanto dhammo … micchāājīvo , āvuso , adhammo ;
sammāājīvo
M3.442 dhammo … micchāvāyāmo , āvuso , adhammo ;sammāvāyāmo dhammo … micchāsati , āvuso , adhammo ;
sammāsati dhammo … micchāsamādhi , āvuso , adhammo ;
sammāsamādhi dhammo … micchāñāṇaṃ , āvuso , adhammo ;
sammāñāṇaṃ dhammo ….
Micchāvimutti , āvuso , adhammo ;
sammāvimutti dhammo ;
ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Ayaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena
T5.245 atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –‘ adhammo ca , bhikkhave , veditabbo dhammo ca … pe … tathā paṭipajjitabban ’ ti , imassa kho ahaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe , āvuso , bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha .
Yathā vo bhagavā byākaroti [ byākareyya ( syā .)] tathā naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ Yaṃ kho no bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ adhammo ca , bhikkhave , veditabbo … pe … tathā paṭijjitabban ’ ti .
‘‘ Tesaṃ
V3.196 no , bhante , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena
P5.229 atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – adhammo ca , bhikkhave , veditabbo … pe …T5.246 tathā paṭipajjitabbanti .Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’ ti ?
‘‘ Tesaṃ
M3.443 no , bhante , amhākaṃ etadahosi –‘ ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāma .
Yathā no āyasmā ānando byākarissati tathā naṃ dhāressāmā ’ ti .
‘‘ Atha kho mayaṃ , bhante , yenāyasmā ānando tenupasaṅkamimhā ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ apucchimhā .
Tesaṃ no , bhante , āyasmatā ānandena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho suvibhatto ’’ ti [ vibhattoti (?) evameva hi aññesu īdisasuttesu dissati ].
‘‘ Sādhu sādhu , bhikkhave !
Paṇḍito , bhikkhave , ānando .
Mahāpañño , bhikkhave , ānando .
Maṃ cepi tumhe , bhikkhave , upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha , ahampi cetaṃ evamevaṃ [ ahampi taṃ evamevaṃ ( ma . ni .1.205)] byākareyyaṃ yathā taṃ ānandena byākataṃ .
Eso ceva tassa [ eso cevetassa ( ma . ni .1.205)] attho evañca naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
Tatiyaṃ .
4. Ajitasuttaṃ
116. Atha kho ajito paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā
T5.247 ekamantaṃ nisīdiP5.230 .Ekamantaṃ nisinno kho ajito paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Amhākaṃ
V3.197 , bho gotama , paṇḍito nāma sabrahmacārī .Tena pañcamattāni cittaṭṭhānasatāni cintitāni , yehi aññatitthiyā upāraddhāva jānanti [ upāraddhā pajānanti ( sī .)] upāraddhasmā ’’ ti [ upāraddhamhāti ( sī . pī .)].
Atha
M3.444 kho bhagavā bhikkhū āmantesi –‘‘ dhāretha no tumhe , bhikkhave , paṇḍitavatthūnī ’’ ti ?
‘‘ Etassa , bhagavā , kālo etassa , sugata , kālo yaṃ bhagavā bhāseyya , bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī ’’ ti .
‘‘ Tena hi , bhikkhave , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Idha , bhikkhave , ekacco adhammikena vādena adhammikaṃ vādaṃ abhiniggaṇhāti abhinippīḷeti , tena ca adhammikaṃ parisaṃ rañjeti .
Tena sā adhammikā parisā uccāsaddamahāsaddā hoti –
‘ paṇḍito vata , bho , paṇḍito vata , bho ’ ti .
‘‘ Idha pana , bhikkhave , ekacco adhammikena vādena dhammikaṃ vādaṃ abhiniggaṇhāti abhinippīḷeti , tena ca adhammikaṃ parisaṃ rañjeti .
Tena sā adhammikā parisā uccāsaddamahāsaddā hoti –
‘ paṇḍito vata , bho , paṇḍito vata , bho ’ ti .
‘‘ Idha pana , bhikkhave , ekacco adhammikena vādena dhammikañca vādaṃ adhammikañca vādaṃ abhiniggaṇhāti abhinippīḷeti , tena ca adhammikaṃ parisaṃ rañjeti .
Tena sā adhammikā parisā uccāsaddamahāsaddā hoti –
‘ paṇḍito vata , bho , paṇḍito vata , bho ’ ti .
‘‘ Adhammo
T5.248P5.231 ca , bhikkhave , veditabbo dhammo ca ;anattho ca veditabbo attho ca .
Adhammañca viditvā dhammañca , anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbaṃ .
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , adhammo , katamo ca dhammo , katamo ca anattho , katamo ca attho ?
Micchādiṭṭhi , bhikkhave , adhammo ;
sammādiṭṭhi dhammo ;
ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā
V3.198 akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Micchāsaṅkappo , bhikkhave , adhammo ;
sammāsaṅkappo dhammo … micchāvācā , bhikkhave , adhammo ;
sammāvācā dhammo … micchākammanto , bhikkhave , adhammo ;
sammākammanto dhammo … micchāājīvo , bhikkhave , adhammo ;
sammāājīvo dhammo
M3.445 … micchāvāyāmo , bhikkhave , adhammo ;sammāvāyāmo dhammo … micchāsati , bhikkhave , adhammo ;
sammāsati dhammo … micchāsamādhi , bhikkhave adhammo ;
sammāsamādhi dhammo … micchāñāṇaṃ , bhikkhave , adhammo ;
sammāñāṇaṃ dhammo
T5.249 .‘‘ Micchāvimutti , bhikkhave , adhammo ;
sammāvimutti dhammo ;
ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘‘ Adhammo ca , bhikkhave , veditabbo dhammo ca ;
anattho ca veditabbo attho ca .
Adhammañca viditvā dhammañca
P5.232 , anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabban ’ ti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ , idametaṃ paṭicca vuttan ’’ ti .Catutthaṃ .
5. Saṅgāravasuttaṃ
117.[ a . ni .10.169] Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kiṃ nu kho , bho gotama , orimaṃ tīraṃ , kiṃ pārimaṃ tīran ’’ ti ?
‘‘ Micchādiṭṭhi kho , brāhmaṇa , orimaṃ tīraṃ , sammādiṭṭhi pārimaṃ tīraṃ ;
micchāsaṅkappo orimaṃ tīraṃ , sammāsaṅkappo pārimaṃ tīraṃ ;
micchāvācā orimaṃ tīraṃ , sammāvācā pārimaṃ tīraṃ ;
micchākammanto orimaṃ tīraṃ , sammākammanto pārimaṃ tīraṃ ;
micchāājīvo orimaṃ tīraṃ , sammāājīvo pārimaṃ tīraṃ ;
micchāvāyāmo orimaṃ tīraṃ , sammāvāyāmo pārimaṃ tīraṃ ;
micchāsati orimaṃ tīraṃ , sammāsati pārimaṃ tīraṃ ;
micchāsamādhi orimaṃ
V3.199 tīraṃ , sammāsamādhi pārimaṃ tīraṃ ;micchāñāṇaṃ orimaṃ tīraṃ , sammāñāṇaṃ pārimaṃ tīraṃ ;
micchāvimutti orimaṃ tīraṃ , sammāvimutti pārimaṃ tīranti .
Idaṃ kho , brāhmaṇa , orimaṃ tīraṃ , idaṃ
T5.250 pārimaṃ tīranti .‘‘ Appakā te manussesu , ye janā pāragāmino ;
Athāyaṃ itarā pajā , tīramevānudhāvati .
‘‘ Ye ca kho sammadakkhāte , dhamme dhammānuvattino ;
Te janā pāramessanti , maccudheyyaṃ suduttaraṃ .
‘‘ Kaṇhaṃ
M3.446 dhammaṃ vippahāya , sukkaṃ bhāvetha paṇḍito ;Okā anokamāgamma , viveke yattha dūramaṃ .
‘‘ Tatrābhiratimiccheyya , hitvā kāme akiñcano ;
Pariyodapeyya attānaṃ , cittaklesehi paṇḍito .
‘‘ Yesaṃ
P5.233 sambodhiyaṅgesu , sammā cittaṃ subhāvitaṃ ;Ādānapaṭinissagge , anupādāya ye ratā ;
Khīṇāsavā jutimanto [ jutīmanto ( sī .)], te loke parinibbutā ’’ ti .
pañcamaṃ ;
6. Orimatīrasuttaṃ
118.‘‘ Orimañca , bhikkhave , tīraṃ desessāmi pārimañca tīraṃ .
Taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Katamañca , bhikkhave , orimaṃ tīraṃ , katamañca pārimaṃ tīraṃ ?
Micchādiṭṭhi orimaṃ tīraṃ
V3.200 , sammādiṭṭhi pārimaṃ tīraṃ … pe … micchāvimutti orimaṃ tīraṃ , sammāvimutti pārimaṃ tīraṃ .Idaṃ kho , bhikkhave , orimaṃ tīraṃ , idaṃ pārimaṃ tīranti .
‘‘ Appakā te manussesu , ye janā pāragāmino ;
Athāyaṃ itarā pajā , tīramevānudhāvati .
‘‘ Ye
T5.251 ca kho sammadakkhāte , dhamme dhammānuvattino ;Te janā pāramessanti , maccudheyyaṃ suduttaraṃ .
‘‘ Kaṇhaṃ dhammaṃ vippahāya , sukkaṃ bhāvetha paṇḍito ;
Okā anoka māgamma , viveke yattha dūramaṃ .
‘‘ Tatrābhiratimiccheyya , hitvā kāme akiñcano ;
Pariyodapeyya attānaṃ , cittaklesehi paṇḍito .
‘‘ Yesaṃ sambodhiyaṅgesu , sammā cittaṃ subhāvitaṃ ;
Ādānapaṭinissagge , anupādāya ye ratā ;
Khīṇāsavā jutimanto , te loke parinibbutā ’’ ti .
chaṭṭhaṃ ;
7. Paṭhamapaccorohaṇīsuttaṃ
119. Tena
M3.447 kho pana samayena jāṇussoṇi [ jānussoni ( ka . sī .), jānussoṇi ( ka . sī .), jāṇusoṇi ( ka .)] brāhmaṇo tadahuposathe sīsaṃnhāto [ sīsaṃnahāto ( sī . pī .), sīsanhāto ( syā .)] navaṃ khomayugaṃ nivattho allakusamuṭṭhiṃP5.234 ādāya bhagavato avidūre ekamantaṃ ṭhito hoti .Addasā kho bhagavā jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ tadahuposathe sīsaṃnhātaṃ navaṃ khomayugaṃ nivatthaṃ allakusamuṭṭhiṃ ādāya ekamantaṃ ṭhitaṃ .
Disvāna jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ etadavoca –
‘‘ kiṃ nu tvaṃ , brāhmaṇa , tadahuposathe sīsaṃnhāto navaṃ khomayugaṃ nivattho allakusamuṭṭhiṃ ādāya ekamantaṃ ṭhito
V3.201 ?Kiṃ nvajja [ kiṃ nu ajja ( syā .), kiṃ nu kho ajja ( pī .), kiṃ nu khvajja ( ka .)] brāhmaṇakulassā ’’ ti [ brāhmaṇa brahmakusalassāti ( ka .)]?
‘‘ Paccorohaṇī , bho gotama , ajja brāhmaṇakulassā ’’ ti [ brahmakusalassāti ( ka .)].
‘‘ Yathā kathaṃ pana , brāhmaṇa , brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hotī ’’ ti ?
‘‘ Idha , bho gotama , brāhmaṇā tadahuposathe sīsaṃnhātā navaṃ khomayugaṃ nivatthā allena gomayena pathaviṃ opuñjitvā haritehi kusehi pattharitvā [ pavitthāretvā ( ka .)] antarā ca velaṃ
T5.252 antarā ca agyāgāraṃ seyyaṃ kappenti .Te taṃ rattiṃ tikkhattuṃ paccuṭṭhāya pañjalikā aggiṃ namassanti –
‘ paccorohāma bhavantaṃ , paccorohāma bhavantan ’ ti .
Bahukena ca sappitelanavanītena aggiṃ santappenti .
Tassā ca rattiyā accayena paṇītena khādanīyena bhojanīyena brāhmaṇe santappenti .
Evaṃ , bho gotama , brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hotī ’’ ti .
‘‘ Aññathā kho , brāhmaṇa , brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī hoti , aññathā ca pana ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana , bho gotama , ariyassa vinaye paccorohaṇī hoti ?
Sādhu me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī ’’ ti .
‘‘ Tena
M3.448 hi , brāhmaṇa , suṇāhi , sādhukaṃ manasi karohi ;bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bho ’’ ti kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavato paccassosi .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Idha
P5.235 , brāhmaṇa , ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –‘ micchādiṭṭhiyā kho pāpako vipāko diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā ’ ti .
So iti paṭisaṅkhāya micchādiṭṭhiṃ pajahati ;
micchādiṭṭhiyā paccorohati .
… Micchāsaṅkappassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti .
So iti paṭisaṅkhāya micchāsaṅkappaṃ pajahati ;
micchāsaṅkappā paccorohati .
… Micchāvācāya kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti .
So iti paṭisaṅkhāya micchāvācaṃ pajahati ;
micchāvācāya paccorohati .
… Micchākammantassa
V3.202 kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti .So iti paṭisaṅkhāya micchākammantaṃ pajahati ;
micchākammantā
T5.253 paccorohati .… Micchāājīvassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti .
So iti paṭisaṅkhāya micchāājīvaṃ pajahati ;
micchāājīvā paccorohati .
… Micchāvāyāmassa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti .
So iti paṭisaṅkhāya micchāvāyāmaṃ pajahati ;
micchāvāyāmā paccorohati .
… Micchāsatiyā kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti .
So iti paṭisaṅkhāya micchāsatiṃ pajahati ;
micchāsatiyā paccorohati .
… Micchāsamādhissa kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti .
So iti paṭisaṅkhāya micchāsamādhiṃ pajahati ;
micchāsamādhimhā paccorohati .
… Micchāñāṇassa
M3.449 kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti .So iti paṭisaṅkhāya micchāñāṇaṃ pajahati ;
micchāñāṇamhā paccorohati .
‘ Micchāvimuttiyā kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā ’ ti .
So iti paṭisaṅkhāya micchāvimuttiṃ pajahati ;
micchāvimuttiyā paccorohati .
Evaṃ kho , brāhmaṇa , ariyassa vinaye paccorohaṇī hotī ’’ ti .
‘‘ Aññathā , bho gotama , brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī , aññathā ca pana ariyassa vinaye paccorohaṇī hoti .
Imissā ca , bho gotama , ariyassa vinaye paccorohaṇiyā brāhmaṇānaṃ paccorohaṇī kalaṃ nāgghati soḷasiṃ .
Abhikkantaṃ
P5.236 , bho gotama … pe … upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .Sattamaṃ .
8. Dutiyapaccorohaṇīsuttaṃ
120.‘‘ Ariyaṃ
V3.203 vo , bhikkhave , paccorohaṇiṃ desessāmi .Taṃ suṇātha … katamā ca , bhikkhave , ariyā paccorohaṇī ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako iti
T5.254 paṭisañcikkhati –‘ micchādiṭṭhiyā kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcā ’ ti .
So iti paṭisaṅkhāya micchādiṭṭhiṃ pajahati ;
micchādiṭṭhiyā paccorohati .
Micchāsaṅkappassa kho pāpako vipāko … micchāvācāya kho … micchākammantassa kho … micchāājīvassa kho … micchāvāyāmassa kho … micchāsatiyā kho … micchāsamādhissa kho … micchāñāṇassa kho … micchāvimuttiyā kho pāpako vipāko – diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcāti .
So iti paṭisaṅkhāya micchāvimuttiṃ pajahati ;
micchāvimuttiyā paccorohati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , ariyā paccorohaṇī ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Pubbaṅgamasuttaṃ
121.‘‘ Sūriyassa , bhikkhave , udayato etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ , yadidaṃ – aruṇuggaṃ .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , kusalānaṃ dhammānaṃ etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ , yadidaṃ – sammādiṭṭhi .
Sammādiṭṭhikassa , bhikkhave , sammāsaṅkappo pahoti , sammāsaṅkappassa sammāvācā pahoti , sammākammanto
M3.450 pahoti , sammākammantassa sammāājīvo pahoti , sammāājīvassa sammāvāyāmo pahoti , sammāvāyāmassa sammāsati pahoti , sammāsatissa sammāsamādhi pahotiP5.237 , sammāsamādhissa sammāñāṇaṃ pahoti , sammāñāṇissa sammāvimutti pahotī ’’ ti .Navamaṃ .
10. Āsavakkhayasuttaṃ
122.‘‘ Dasayime , bhikkhave , dhammā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattanti .
Katame dasa ?
Sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvācā , sammākammanto , sammāājīvo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi , sammāñāṇaṃ
T5.255 , sammāvimutti – ime khoV3.204 , bhikkhave , dasa dhammā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattantī ’’ ti .Dasamaṃ .
Paccorohaṇivaggo dutiyo .
Tassuddānaṃ –
Tayo adhammā ajito , saṅgāravo ca orimaṃ ;
Dve ceva paccorohaṇī , pubbaṅgamaṃ āsavakkhayoti .